เจ้าพระยาเจืองหาญออกรบ ตอนที่หนึ่ง

เจ้าพระยาเจืองหาญออกรบ ตอนที่หนึ่ง

                เจ้ากุมารน้อยนั่งสร้างสรรค์ปกครองเสวยเมือยองมหิยังกะบุรีได้ 49 พรรษา ก็ได้
สวรรณคตไปในปี ค.ศ. 1136  เมื่ออายุได้ 61 พรรษา แล้วเจ้าราชบุตรผู้เป็นลูกชายองค์โตก็นั่งสืบราชบัลลังค์เป็นเจ้าหลวงเสวยเมืองยองรัฐบุรีในปีนั้น, ต่อมาต้นปี ค.ศ. 1160  เจ้าหลวงเมืองยองให้เจ้าแปงเมืองผู้เป็นน้องชายยกกองทัพขึ้นไปช่วยเจ้าแผ่นดินเมืองอาระวีเชียงรุ่งสมเด็จท้ามุงเมือง และเจ้าพระยาเจืองหาน  รบต่อต้านกองทัพข้าศึกห้อและปลดปล่อยเอกราชแห่งชาติไตยเมืองอาระวีได้อย่างสำเร็จมีไชย  และในปีนั้นเจ้าหลวงเมืองยองขึ้นไปนครหลวงเชียงรุ่งตามตัวเมืองเข้าพิธีราชาภิเษกยกเอาจอมศึกเจ้าพระยาหานขึ้นเป็นพระเจ้าแผ่นดินอาณาจักรไตยแห่งเมืองอาระวีเชียงรุ่ง  และตั้งแต่นั้นมาสมเด็จเจ้าพระยาเจืองหานก็เปลี่ยชื่อเมืองอาระวีเชียงรุ่ง มาเรียกเป็นเมืองแสนหวีฟ้าเชียงรุ่งเหมือนเดิม   จึงเป็นการสิ้นสุดราชวงศ์อาระวีเสียที่ราชการเจ้าแผ่นดินท้าวมูงเมือง

                มาในต้นปี ค.ศ. 1161  เจ้าหม่อมแปงเมือง ผู้สืบเป็นเจ้าหลวงเมืองยองรัฐบุรีองค์ใหม่  ได้นำกองทหารเมืองยอง 7 พันคน ร่วมกับกองทหารแสนหวีฟ้าเชียงรุ่ง 7 หมื่นคน ของสมเด็จเจ้าพระยาเจืองหาน ยกลงไปช่วยเจ้ามหาไชย ผู้เป็นเจ้าแผ่นดิน เมืองโยณกนครเชียงแสนรบต่อต้านกองทหารข้าศึก ลัวะ – ขอม แห่งเมืองหริภุญชัย – เมืองสุโก – เมืองละโว้  ที่ยกกองทัพใหญ่ขึ้นมายึดเอาเมืองกาหลง (เวียงป่าเป้าปัจจุบัน) เมืองพเยา  เมืองปวง อันเป็นเมืองหน้าด่านของอาณาจักไตยโยณกสมัยนั้น  ภายในสามสี่เดือนสมเด็จเจ้าพระยาเจืองหาน กับสมเด็จเจ้ามหาไชย  ก็สามารถนำกองทัพไตยตีกองทัพหน้าของพวก ลวะ  ขอม แตกแล้วเข้ายึดได้เมืองหริภุญชัย (ลำพูน  เมืองเขลาง (ลำปาง)  เมืองแพร่  เมืองน่าน  เมืองสุโก (สุโขทัย)  เมืองพิชัย  เมืองตาก  เมืองปางยาง (พิษณุโลก) ต่อถึงเมืองซากังลาว  (กำแพงเพชร)  จนพระเจ้าแผ่นดินขอมแห่งเมืองละโว้ (เมืองลพบุรี)  ยอมเจรจาอย่าศึกกับเจ้าพระยาเองหานด้วยการขอขมาโทษ  ยอมให้จ่ายค่าเสียหายตกเป็นเงินสามหมื่นชั่งและยอมยกหัวเมืองเหนือให้ ถวายเครื่องปรรณาการต่อพระเจ้าแผ่นดินเมืองแสนหวีฟ้าเชียงรุ่งทุก ๆ ปี ฯ