เรื่องราวแลกเปลี่ยนที่เราได้จากร.พ.ท่าศาลาในเรื่องการดูแลผู้คนที่มีปัญหาเกี่ยวข้องกับเบาหวาน-ความดันโลหิตสูง มีดังนี้ค่ะ
ทพญ. วรุณี วงศ์นาถ : เดิมก็ไม่ได้คิดว่างานทันตกรรมจะมีบทบาทช่วยคนไข้เบาหวานได้หรอก แต่ก็พอมีคนไข้เบาหวานที่ผ่านเข้ามาให้รักษาโดยถูกส่งมาปรึกษารักษาไปแล้วก็รู้สึกว่าดีนะ คนไข้ที่ได้ดูแลไม่ต้องเปลี่ยนฟันปลอมบ่อย ตอนหลังก็เลยตั้งใจที่จะช่วยทำ ดูแลแค่เรื่องของเหงือกให้ดี แนะนำการดูแลเหงือกไป คนไข้ก็ลดการมาจัดการเรื่องฟันปลอมแล้ว มาตอนหลังๆรู้สึกว่าคนไข้เขาเกรงใจ เวลาบางคนเขาผิดนัดหรือหายไปแล้วกลับมาใหม่เขาจะบอกว่าเขาลืม ความรู้สึกตอนนั้นดีใจนะที่เขายังอุตส่าห์กลับมาหลังจากจำได้แสดงว่าเขาตระหนักอยู่นะ ในใจไม่ได้ตำหนิอะไรรู้สึกดีใจเสียอีกที่คนไข้เขามีความตระหนักอยู่ในใจ
ภญ.นุชนาฏ ตัสโต : เข้ามาทำงานเรื่องเบาหวานด้วย เพราะว่ารู้สึกว่าทำงานๆไปคนไข้ยิ่งเยอะขึ้นๆ พอพยาบาลชวนไปร่วมทำค่ายก็ไปด้วย ไปแล้วจึงรู้ว่าเรื่องเบาหวานนะใช้ทฤษฎีสอนนะไม่เหมาะกับคนไข้เวลาคนไข้มาร.พ. เราก็สั่งยาให้คนไข้ไป บอกว่าให้กินข้าวแล้วกินยาหลังข้าว ถามไปถามมาปรากฎว่าบางครั้งคนไข้ไม่กินข้าว ไม่กินข้าวก็ไม่ได้กินยา ก็มาคิดว่าทำยังไงนะให้เหมาะ ทำยังไงให้ดีกว่าที่ทำๆอยู่ทุกวัน คนไข้มารับยาวันละร้อยกว่าคน เมื่อได้ออกไปร่วมงานค่ายกับพยาบาลตอนแรกๆก็พูดให้คนไข้ฟังเรื่องยา แต่คนไข้ก็เยอะขึ้นๆ ทีหลังเลยเปลี่ยนมุมมองใช้มุมอื่นไม่เป็นยาซะบ้าง คนไข้ก็ลดลงได้นะ แล้วรู้สึกดีที่คนไข้ลดลงด้วยจึงพยายามออกไปข้างนอก คราวนี้ไปแล้วไปพูดเรื่องโทษของยาแทนข้อดีของยา กลับมาทำงานหลังค่ายพบว่าคนไข้ที่เคยคุมตัวเองไม่ได้ก็คุมได้ เราก็รู้สึกดีนะ แต่ว่าพอ 1 ปีผ่านไปคนไข้ก็กลับมาเหมือนเดิมอีก ทีนี้เลยรู้ว่าทำค่ายนะผ่านไป 1 ปีแล้วคนไข้จะกลับมาเหมือนเดิม เราจะวางใจไม่พูดต่อไม่ได้ ได้ข้อเตือนใจว่าทำค่ายแล้วอย่าทิ้งคนไข้ไปเลย
คุณราตรี ฤทธิรัตน์ : เวลาทำงานเรื่องค่ายที่ร.พ.ท่าศาลา จะมีกรรมการคุณภาพเข้ามาร่วมกำหนดกลุ่มเสี่ยง กลุ่มเสี่ยงที่กำหนดใช้ค่าน้ำตาลในเลือดต่ำกว่า 126 มก./ดล. เป็นค่าเกณฑ์ เวลาทำค่ายจะเลือกทำเป็นหมู่ เพราะคิดว่าวิถีชีวิตกับเบาหวานมันไปด้วยกัน เริ่มเรื่องที่หมู่บ้านหนึ่งมีมุสลิมหมู่หนึ่งมาเข้าร่วมค่าย จำนวน 36 คน มาแล้วก็ประเมินแยกกลุ่มเสี่ยง ได้กลุ่มเสี่ยง 34 คน สงสัยเป็นเบาหวาน 1 คน คนนี้ส่งต่อมาร.พ.เพื่อวินิจฉัย ปรากฎว่าเป็นเบาหวานจริงๆ ทั้งหมดมีคนปกติ 1 คน จัดค่ายในรูปแบบใช้เวลา 2 วัน 1 คืน เชิญโต๊ะอิหม่ามมาร่วมค่ายด้วย อบต. ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านมากันหมด เชิญแม่ครัวของหมู่บ้านด้วย เข้าไปในค่ายแล้วแบ่งกลุ่มตามหย่อมบ้าน เรื่องหย่อมบ้านนี้สำรวจมาก่อน ต้องการให้เกิดกระบวนการเพื่อนช่วยเพื่อนเลยจัดกลุ่มอย่างนี้ ในค่ายมีกิจกรรมฝึกให้ทำอาหารในกลุ่ม ให้คนที่เขามาเข้าค่ายจัดการวางแผนกันเองตั้งแต่ก่อนมาค่าย ครอบครัวและชุมชนช่วยกันเตรียมมาก่อนเริ่มค่ายแล้ว มาถึงค่ายเจ้าหน้าที่แค่ทำหน้าที่ช่วยสอนย้อนกลับ ฝึกวิ่ง ฝึกยืดเหยียด ทำสมุดบันทึกประจำตัวด้วย ติดตามอยู่นาน 1 เืดือน ให้บันทึกอาหารเป็นช้อน ตามดูบันทึกทุกสัปดาห์ จัดกิจกรรมรวมตัวที่หมู่บ้านเพื่อประเมินบันทึก ติดตามและสอนให้แก้ไขการบันทึกให้ดีขึ้นเดือนละครั้ง ติดตามอยู่ 3 เดือนต่อเนื่อง พบว่าผู้ที่เข้าค่ายกินอาหารเหมาะสมขึ้น เพิ่มการออกกำลังกายขึ้น ตามรอบเอว DTX และน้ำหนักด้วย หลังจากนั้นตามทุก 3 เดือน 2 ครั้ง แล้วตามต่ออีก 6 เดือนต่อมา ทำงานนี้ไปนาน 1 ปี 1 เดือน พบว่า ผู้ที่ได้เข้าค่ายมีน้ำหนักตัวและรอบเอวลดลง DTX ที่ปกติเพิ่มขึ้น กลุ่มเสี่ยงจำนวน 34 คนลดลงเหลือ 5 คน
สรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้เพิ่มจากทีม ร.พ.ท่าศาลา :
- ดูแลแค่เรื่องของเหงือกให้ดี แนะนำการดูแลเหงือกไป คนไข้ก็ลดการมาจัดการเรื่องฟันปลอมแล้ว
- เวลาบางคนเขามาผิดนัดหรือหายไปแล้วกลับมาใหม่เขาบอกว่าเขาลืม ควรดีใจนะที่เขายังอุตส่าห์กลับมาหลังจากจำได้แสดงว่าเขาตระหนักอยู่นะ ในใจควรดีใจเสียอีกที่คนไข้เขามีความตระหนักอยู่ในใจ ไม่ควรตำหนิคนไข้
- เบาหวานใช้ทฤษฎีสอนไม่เหมาะกับคนไข้ เวลาคนไข้มาร.พ.สั่งยาให้คนไข้ไปบอกว่าให้กินข้าวแล้วกินยาหลังข้าว บางครั้งคนไข้ไม่กินข้าว ไม่กินข้าวก็ไม่ได้กินยา
- ทำค่ายผ่านไป 1 ปีแล้วคนไข้จะกลับมาเหมือนเดิม การวางใจไม่พูดต่อไม่ได้ ทำค่ายแล้วอย่าทิ้งคนไข้ไปเลย
- เวลาทำค่ายเลือกทำเป็นหมู่ เพราะว่าวิถีชีวิตกับเบาหวานมันไปด้วยกัน
- เชิญโต๊ะอิหม่ามมาร่วมค่ายด้วย อบต. ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้านมากันหมด เชิญแม่ครัวของหมู่บ้านด้วย
- เข้าไปในค่ายแล้วแบ่งกลุ่มตามหย่อมบ้าน เรื่องหย่อมบ้านนี้สำรวจมาก่อน ต้องการให้เกิดกระบวนการเพื่อนช่วยเพื่อนเลยจัดกลุ่มอย่างนี้
- ทำสมุดบันทึกประจำตัวด้วย ติดตามอยู่นาน 1 เืดือน ให้บันทึกอาหารเป็นช้อน ตามดูบันทึกทุกสัปดาห์
- จัดกิจกรรมรวมตัวที่หมู่บ้านเพื่อประเมินบันทึก ติดตามและสอนให้แก้ไขการบันทึกให้ดีขึ้นเดือนละครั้งติดตามอยู่ 3 เดือนต่อเนื่อง แล้ว ตามต่ออีก 6 เดือนต่อมา
- ทำงานนี้ไปนาน 1 ปี 1 เดือน พบว่า ผู้ที่ได้เข้าค่ายมีน้ำหนักตัวและรอบเอวลดลง DTX ที่ปกติเพิ่มขึ้น กลุ่มเสี่ยงจำนวน 34 คนลดลงเหลือ 5 คน
