พระคงดำ

 

จังหวัดลำพูน เดิมชื่อเมืองหริภุญไชย เป็นเมืองโบราณ มีอายุประมาณ 1,400 ปี
ตามพงศาวดารโยนกเล่าสืบต่อกันถึงการสร้างเมืองหริภุญไชยว่า ฤาษีวาสุเทพเป็นผู้เกณฑ์พวกเม็งคบุตรหรือชนเชื้อชาติมอญมาสร้างเมืองนี้ขึ้น ในพื้นที่ระหว่างแม่น้ำสองสายคือ แม่น้ำกวงและแม่น้ำปิง เมื่อมาสร้างเสร็จได้ส่งทูตไปเชิญราชธิดากษัตริย์เมืองละโว้พระนาม "จามเทวี" มาเป็นปฐมกษัตริย์ปกครองเมืองหริภุญไชย

เจ้าแม่จามเทวี ได้ปกครองเมืองหริภุญไชยด้วยความร่มเย็น ไม่มีข้าศึกที่รุกรานได้ ด้วยพระบารมี ทั้งนี้ เจ้าแม่จามเทวี ได้สร้างพระเครื่องไว้สำหรับเป็นขวัญกำลังใจแก่ชาวเมืองและทหารหาญเมื่อออกศึกสงคราม โดยได้บรรจุไว้ ณ วัดที่เปรียบเสมือนมุมเมืองหริภุญไชย ได้แก่ สร้างพระคง บรรจุไว้ ณ วัดพระคงฤษี   สร้างพระบาง บรรจุไว้ ณ วัดดอนแก้ว สร้างพระเลี่ยง บรรจุไว้ ณ วัดประตูลี้ และพระรอด บรรจุ ณ วัดมหาวัน  แต่จากการขุดพบและแยกแยะพิมพ์พระเครื่องตามพุทธลักษณะ สามารถแยกแยะในสกุลลำพูนได้อีกหลายพิมพ์ ทั้งพิมพ์ที่มีขนาดใหญ่ พิมพ์ขนาดเล็ก และพระพุทธรูป เช่น พระลือหน้ามงคล พระลือโขง พระลบ พระเปิม พระสิบแปด พระสิบสอง พระกวาง พระป๋วย ฯลฯ

วันนี้ ขอนำพระคง มาเป็นองค์ปฐม เนื่องจากแต่เดิม ผู้ที่รู้จักพระเครื่องเมืองลำพูน จะรู้จักและเรียกว่า พระลำพูนซึ่งหมายถึงพระคง ทั้งนี้พระคงมีชื่อเสียงความนิยม มาก่อนพระรอด อีกทั้งปริมาณของพระคงมีมากพอที่จะหมุนเวียนให้ได้เช่า บูชากัน ทำให้ราคาไม่สูงเกินไป เมื่อสิบปีที่แล้ว อยู่ในระดับหลักพัน ก็ได้พระคงที่สวยชนิดมีตา มีปาก และความสมบูรณ์สูง แต่ในปัจุบัน (2552 ) พระคงที่ชัด สมบูรณ์ มีสภาพเห็นตา ปาก และองค์ประกอบด้านใบโพธิ์ รูปทรงที่สมบูรณ์ก้าวขึ้นสู่หลักแสน และ หลายแสนเมื่อเป็นสีที่หายาก เช่น พระคงดำ พระคงเขียว ( เขียวครก เขียวคราบเหลือง) และพระคงขาว พระคงแดง(เข้ม) สำหรับพระคงสีโดยทั่วไป เช่น สีจำปา (เหลืองอ่อน) สีหม้อใหม่ ราคาจะรองลงมา

พระคงดำ เป็นสีที่หายากที่สุด และหาองค์ที่สมบูรณ์ได้ยาก ที่พบโดยมากมักจะถูกศัยกรรมเปลี่ยนสี โดยนำพระสีอื่นโดยเฉพาะสีขาว และสีจำปามาตกแต่ง แต่จะสามารถสังเกตได้จากเม็ดแร่ที่มีประปรายตามผิวพระที่เป็นสีแดงจุด ๆ เรียกว่าแร่ดอกมะขาม ( สีแดงดอกมะขาม ) จะถูกสีย้อมตามไปด้วย และคราบนวลที่เป็นคราบกรุก็จะเปลี่ยนสีไปด้วย ฉะนั้น พระคงดำที่ดูง่ายจะต้องมีสีอื่นๆผ่านบ้าง มีเม็ดแร่ดอกมะขามให้เห็น มีคราบนวลของกรุชัดเจน จะทำให้ง่ายในการสังเกตตรวจสอบ  ความสำคัญของพระคงดำในโบราญได้จารึกไว้ว่า จากพุทธานุภาพและความมีประสบการณ์อันสูงส่ง องค์พระปิยมหาราช รัชการที่ ๕ ได้ทรงเห็นความสำคัญและทรงยอมรับ จึงทรงเลือก"ลำพูนดำ"หรือพระคงลำพูน สีดำ ให้เป็น ๑ ใน ๓ อย่างอันได้แก่ ๑.พระเหล็กไหลนภากาศ ๒.พระคงดำ หรือ ลำพูนดำ ๓.เส้นพระเกษาของล้นเกล้า ร.๕ ของสำคัญทั้ง ๓ อย่างได้ทรงบรรจุไว้ในยอด"ธงชัยเฉลิม" ธงชัยอันเป็นธงสำคัญอันดับหนึ่งของแผ่นดิน และเป็นธงชัยธงแรกของการเริ่มต้น ปรับปรุงกองทัพไทยให้ทันสมัย ตามอย่างกองทัพตะวันตกที่ถือกันว่าเป็น"อารยประเทศ"เพื่อเป็นขวัญและกำลังใจ แก่เหล่าทหารหาญและประชาชนชาวไทยทั้งมวล "

 วันนี้เปิดกรุ นิมนต์ออกมาถ่ายรูปประกอบบทความและแถมพระยอดธงกรุวัดราษฎรบูรณะซึ่งเป็นองค์ติดยอดธงชัยในสมัยโบราญมาฝากด้วย