...
เด็กแรกเกิดมีเนื้อเยื่อไขมันชนิดพิเศษที่เรียกว่า "ไขมันสีน้ำตาล (brown fat)" ซึ่งทำหน้าที่พิเศษ คือ เผาผลาญกำลังงานให้เกิดเป็นความร้อนได้ ไม่เฉื่อยชา (dormant) เหมือนไขมันทั่วๆไป
ไขมันชนิดนี้มีดีที่ช่วยป้องกันภาวะตัวเย็น (hypothermia) ซึ่งมีอันตรายถึงตายได้ในเด็กแรกเกิด
...
การศึกษาใหม่ 3 รายงานพบว่า ผู้ใหญ่ก็มีไขมันชนิดนี้เหมือนกัน และไขมันชนิดนี้จะทำงานเมื่อคนเราอยู่ในที่ที่อากาศเย็นมากๆ
ข่าวดี คือ ผู้ใหญ่ที่มีสัดส่วนไขมันชนิดนี้สูงมีแนวโน้มจะอ้วนน้อยกว่าผู้ใหญ่ที่มีไขมันชนิดนี้ต่ำ
...
ดอกเตอร์อารอน ไซเพรส และคณะ แห่งศูนย์วิจัยเบาหวานจอสลิน บอสทัน สหรัฐฯ พบว่า ถ้ากระตุ้นให้เจ้าไขมันสีน้ำตาลจอมขยัน 50 กรัมทำงานเต็มที่จะช่วยเพิ่มการเผาผลาญกำลังงานขณะพัก (resting energy expenditure) เพิ่มขึ้น20%
เทียบเท่าการใช้พลังงานวันละ 400-500 แคลอรี (calorie ในทางสุขภาพ = กิโลแคลอรีมาตรฐาน) หรือ = การออกกำลังปานกลาง 30 นาที
...
อาจารย์ดอกเตอร์เคอร์ซิ เวียทาเนน และคณะ แห่งมหาวิทยาลัยทูร์กู ฟินแลนด์ ใช้เครื่องสแกนโพซิทรอน หรือเจ้า "เพ็ท" (PET / positron emission tomography) ซึ่งวัดการเปลี่ยนแปลงทางเคมี
การศึกษาทำโดยการติดป้ายน้ำตาลกลูโคสด้วยสารกัมมันตภาพรังสีขนาดต่ำ และฉีดเข้าไปในร่างกายอาสาสมัครที่อยู่ท่ามกลางอากาศหนาวสุดๆ ก่อนใช้เครื่องสแกนวัดการเผาผลาญน้ำตาล
...
ผลการศึกษาพบว่า การกระตุ้นไขมันสีน้ำตาลให้ทำงานเต็มที่มีส่วนช่วยเผาผลาญไขมันได้ประมาณปีละ 4.1 กิโลกรัม
ธรรมชาติของข่าวดีคือ มักจะมาคู่กับข่าวร้าย... คณะนักวิจัยจากศูนย์การแพทย์มหาวิทยาลัยมาสทริคต์ เนเธอร์แลนด์พบว่า คนอ้วน (obese) มักจะมีไขมันสีน้ำตาลน้อยกว่าคนที่ผอม (lean = เนื้อไม่ติดมัน = ร่างกายที่มีสัดส่วนกล้ามเนื้อสูง ไขมันต่ำ ไม่ใช่ผอมแห้งแรงน้อย)
...
กลไกในการสร้างความร้อนแบบเร็วของสัตว์บกหลายชนิดคือ การสั่น (shivering) โดยใช้กล้ามเนื้อหด-คลาย หรือทำตัวสั่น...
สัตว์ตระกูลกัดแทะ (rodents) เช่น หนู ฯลฯ และเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี (infants) ทำตัวสั่น (shiver = ทำตัวสั่น; shivering = การทำตัวสั่นเวลาหนาว) ได้ไม่ดี จึงต้องใช้ไขมันสีน้ำตาลช่วยสร้างความร้อน
...
เดิมนักวิทยาศาสตร์เชื่อว่า ผู้ใหญ่ไม่มีไขมันสีน้ำตาล ทว่า... การศึกษาใหม่พบว่า ไขมันสีน้ำตาลช่วยสร้างความร้อนในที่อากาศหนาวจัด (chilly / 16.1-18.9 C หรือองศาเซลเซียส) ได้
ปัจจัยที่มีผลต่อสัดส่วนไขมันสีน้ำตาลได้แก่ (เครื่องหมาย '>' = มากกว่า)
-
(1). คนที่ 'lean' (lean = เนื้อไม่ติดมัน = สัดส่วนกล้ามเนื้อสูง ไขมันต่ำ ไม่ใช่ผอมแห้งแรงน้อย) > คนอ้วน (obese)
-
(2). คนอายุน้อย > คนอายุมาก
-
(3). คนที่มีระดับน้ำตาลในเลือดต่ำ > คนที่มีระดับน้ำตาลในเลือดสูง เช่น เบาหวาน ภาวะก่อนเบาหวาน ฯลฯ ซึ่งอาจเป็นผลจากการเผาผลาญกำลังงานของคนแต่ละคนทำได้ดีไม่เท่ากัน
...
-
(4). คนที่มีอัตราการเผาผลาญกำลังงาน (metabolism) สูง > คนที่อัตราการเผาผลาญกำลังงานต่ำ อัตราการเผาผลาญนี้แปรตามระดับฮอร์โมนธัยรอยด์และเคตีโคลามีนส์ (catecholamines) เช่น คนที่ต่อมธัยรอยด์ทำงานมากเกินจะมีอัตราการเผาผลาญกำลังงานสูง ฯลฯ
-
(5). ผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย
-
(6). คนที่ใช้ยาลดความดันเลือดชนิดต้านเบต้า (bata blockers) > ไขมันสีน้ำตาลจะทำงานน้อยลง
...
กลไกที่ทำให้ไขมันสีน้ำตาลเผาผลาญกำลังงานมากกว่าไขมันทั่วไปหรือไขมันสีเหลือง (yellow fat) ได้แก่ โรงสร้างพลังงานขนาดจิ๋วภายในเซลล์ หรือไมโตคอนเดรีย (mitochondria)
ไมโตคอนเดรียมีธาตุเหล็กเป็นตัวช่วยการทำงาน (co-enzyme = สารช่วยให้เอนไซม์ หรือน้ำย่อยทำงาน) ทำให้เกิดสีน้ำตาลแดง (reddish brown) ซึ่งเป็นสีเดียวกับสนิมเหล็กนั่นเอง
...
การศึกษาในหนูทดลองพบว่า การอยู่ในภูมิอากาศหนาวเย็นมีส่วนช่วยเพิ่มการทำงานของไขมันสีน้ำตาล
ไขมันสีน้ำตาลมีที่อยู่ที่ค่อนข้าง "เฉพาะ" เช่น เด็กทารกพบมากที่สุดบริเวณแผ่นหลังส่วนนอก (back) สัตว์กัดแทะ เช่น หนู ฯลฯ พบมากบริเวณคอและไหล่ ฯลฯ
...
ผู้ใหญ่จะพบบริเวณหลังส่วนบน คอด้านข้าง ร่องระหว่างไหปลาร้า และไหล่ หรือเทียบได้กับบริเวณที่คนเราใช้ผ้าคลุมไหล่เวลาอากาศหนาว (shawl = ผ้าคลุมไหล่)
ดอกเตอร์คาห์นทำการศึกษาในกลุ่มตัวอย่างคนไข้หลายโรค 1,972 คน ซึ่งเข้ารับการตรวจ PET-CT หรือสแกน"เพ็ท"
...
ผลการศึกษาพบว่า ผู้ใหญ่เพศหญิงมีไขมันสีน้ำตาลมากกว่าผู้ชาย (7.5% และ 3% ตามลำดับ) เมื่อตัดชิ้นเนื้อไปตรวจดูก็พบว่า ไขมันที่ตรวจพบจากสแกนเพ็ทเป็นไขมันสีน้ำตาลจริง (ปัจจุบันมีเทคนิคการตัดชิ้นเนื้อผ่านเข็มเล็ก ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดแผลใหญ่ - ผู้เขียน)
การศึกษาเหล่านี้คงจะมีส่วนทำให้โลกเราได้แพะ (รับบาป) ตัวใหม่ที่ทำให้คนอ้วนเพิ่มขึ้นทั่วโลก แพะตัวแรกคือ โทษพันธุกรรม (DNA) ไว้ก่อนว่า พันธุกรรมเป็นสาเหตุทำให้คนบางคนมีไขมันสีน้ำตาลน้อยเลยอ้วน
...
แพะตัวต่อไปคือ โทษภาวะโลกร้อน... โทษว่า อากาศมันไม่หนาวจัด ไขมันสีน้ำตาลทำงานน้อย ทำให้อ้วน
วิธีเพิ่มการเผาผลาญกำลังงานในขณะพักที่ทำได้ในชีวิตจริงคือ การออกกำลังต้านแรง เช่น ยกน้ำหนัก ดึงยางยืด ดึงสปริง เดินขึ้นลงบันได-เดินขึ้นลงเนินตามโอกาส ฯลฯ
...
การออกกำลังต้านแรงสัปดาห์ละ 1-4 ครั้ง นาน 6 สัปดาห์ขึ้นไปมีส่วนทำให้มวลกล้ามเนื้อเพิ่มขึ้น ซึ่งจะทำให้อัตราการเผาผลาญกำลังงานเพิ่มขึ้นทั้งวัน
ถึงตรงนี้... ขอให้พวกเรามีสุขภาพดีไปนานๆ ครับ
...
ที่มา >
-
Thank Reuters > Gene Emery. Maggie Fox & Bill Trott ed."Brown fat" may help adults lose weight > [ Click ] > April 8, 2009. / Source > NEJM.
-
นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ โรงพยาบาลห้างฉัตร ลำปาง สงวนลิขสิทธิ์. ยินดีให้นำไปเผยแพร่โดยอ้างอิงที่มาได้. ห้ามนำไปใช้เพื่อการค้า >
> 9
เมษายน 2552.
-
ข้อมูลทั้งหมดเป็นไปเพื่อการส่งเสริมสุขภาพ ไม่ใช่วินิจฉัยหรือรักษาโรค ท่านที่มีโรคประจำตัวหรือความเสี่ยงต่อโรคสูงจำเป็นต้องปรึกษาหมอที่ดูแลท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้.
