จะทำให้ผู้ปกครองอยู่ในอำนาจนั้น

แนวคิดทางการเมืองยุคสุโขทัย

ช่วงนี้มีเรื่องเล่าถึงยุคสุโขทัยในมุมการเมืองที่ว่าโดยหลักการแล้วผู้มีอำนาจแท้จริงคือนิติบัญญัติ  บริหาร  และตุลาการ  โดยพระราชาจะใช้อำนาจเหล่านี้  จากแนวทางอันหลากหลายและวิวัฒนาการไปตามยุคอาจมีดังนี้

1 . ปกครองแบบพ่อปกครองลูก  คือผู้ปกครองเปรียบเหมือนหัวหน้าครอบครัว  จึงได้ยินคำว่าพ่อขุน  ที่ดูแลลูกบ้านของตน  เมื่อมีเหตุข้องใจหรือปัญหาใด ๆ ก็เข้าไปทำกระดิ่งให้มีเสียงดังเพราะแหวนไว้หน้าประตูวังนั้นเอง

2 . ปกครองแบบธรรมราชา  คือกษัตริย์ทรงปกครองโดยธรรม  คือผู้จะเป็นนักปกครองนั้นต้องมีทศพิธราชธรรม  สร้างความยุติธรรม  ไม่ใช้อำนาจตามอารมณ์ในการปกครอง

 ในหนังสือปรัชญาเล่มแรกของไทยคือไตรภูมิพระร่วง ก็สื่อมุมคิดถึงระบบธรรมราชาเช่นกัน  เพราะให้ผู้ปกครองมีธรรมประจำใจมีความละลายใจในการทำบาปและเกรงกลัวต่อผลบาปที่จะตามมาทัน

แนวคิดเรื่องธรรมราชานี้มีอยู่ทั่วไปในแคว้นที่นับถือพระพุทธสาสนาอย่าง  ล้านนา  หริภุญไชย  นั้นคือการใช้อำนาจโดยชอบธรรมเป็นเหตุผลหนึ่งที่ก่อเกิดมีหนังสือเร่องไตรภูมิพระร่วงขึ้นในสมัยของพระมหาธรรมราชาลิไท 

 โดยอบรมสั่งสอนประชาชนให้กลัวบาปกรรมแล้วหมั่นสร้างคุณงามความดี  เพราะการมีอำนาจโดยชอบธรรม  จะทำให้ผู้ปกครองอยู่ในอำนาจนั้น  คืออยู่ได้ตราบนานเท่านาน.