วิทยาศาสตร์

ชื่อเรื่อง       แบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการ

ทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียน

ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1                        

ผู้ศึกษา        นายกรกฎ      พลตรี

 บทคัดย่อ

            

             การพัฒนาแบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 มีความมุ่งหมาย  เพื่อพัฒนาแบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ที่มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ 80/80  เพื่อศึกษาดัชนีประสิทธิผลของแบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้น

พื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 และเพื่อศึกษาความคิดเห็นของนักเรียนที่มีต่อการใช้แบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

                     กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนบ้านม่วงลายราษฎร์ผดุงศิลป์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสกลนคร เขต 1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2550 จำนวน 34 คน

                     เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ แบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จำนวน 8 ชุด ได้แก่

                              ชุดที่ 1 ทักษะการสังเกต

                              ชุดที่ 2 ทักษะการวัด

                              ชุดที่ 3 ทักษะการคำนวณ

                              ชุดที่ 4 ทักษะการจำแนกประเภท

                              ชุดที่ 5 ทักษะการหาความสัมพันธ์ระหว่างสเปสกับสเปสและสเปสกับเวลา

                              ชุดที่ 6 ทักษะการจัดกระทำและสื่อความหมายข้อมูล

                              ชุดที่ 7 ทักษะการลงความคิดเห็นจากข้อมูล

                            ชุดที่ 8 ทักษะการพยากรณ์

 แบบทดสอบวัดทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน จำนวน 40  ข้อและแบบสอบถามความคิดเห็นที่มีต่อแบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน  จำนวน  10  ข้อ

                      การวิเคราะห์ข้อมูล หาประสิทธิภาพของแบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน ตามเกณฑ์มาตรฐาน 80/80  หาค่าดัชนีประสิทธิผลของแบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1  และหาค่าเฉลี่ยรายข้อของแบบสอบถามความคิดเห็นของนักเรียนที่มีต่อการใช้แบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน

             ผลการศึกษาพบว่า

                              1.  แบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1  

มีประสิทธิภาพ 80.59/85.07  ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์  80/80  ที่ตั้งไว้  

                              2.  ดัชนีประสิทธิผล ( E.I.) มีค่าเท่ากับ 0.6177 ซึ่งแสดงว่านักเรียนมีความรู้เพิ่มขึ้น 0.617  หรือคิดเป็น

ร้อยละ 61.77

                              3.  ความคิดเห็นของนักเรียนที่มีต่อการใช้แบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน  ส่วนใหญ่อยู่ในระดับมากที่สุด

 

บทนำ

                     ความเจริญก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี เป็นปัจจัยหนึ่งในการส่งผลให้เกิดกระแสโลกาภิวัตน์ (Globalization) ที่มีอิทธิพลทำให้โลกปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วซึ่งการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วในลักษณะนี้ทำให้คนเราต้องพัฒนาความคิด รู้จักคิดวิเคราะห์ คิดสังเคราะห์ ความมีเหตุผล ตลอดจนนำทักษะที่สำคัญในวิทยาศาสตร์ไปใช้เป็นเครื่องมือในการค้นคว้าหาความรู้ และนำไปใช้ในการแก้ไขปัญหาได้อย่างเป็นระบบ วิทยาศาสตร์เป็นวัฒนธรรมของโลกสมัยใหม่ซึ่งเป็นสังคมแห่งความรู้ (Knowledge - Based Society) ทุกคนจึงจำเป็นต้องได้รับการพัฒนาให้รู้ วิทยาศาสตร์ (Scientific Literacy for All) เพื่อที่จะมีความรู้ความเข้าใจโลกธรรมชาติและเทคโนโลยีที่มนุษย์สร้างสรรค์ขึ้น และนำความรู้ไปใช้อย่างมีเหตุผล สร้างสรรค์ มีคุณธรรม  พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 มาตรา 22 ระบุว่า “ การจัดการศึกษาต้องยึดหลักว่าผู้เรียนทุกคนมีความสามารถเรียนรู้และพัฒนาตนเองได้ และถือว่าผู้เรียนมีความสำคัญที่สุด” กระบวนการจัดการศึกษาต้องส่งเสริมให้ผู้เรียนสามารถพัฒนาตามธรรมชาติ และเต็มตามศักยภาพ 

                     การเรียนรู้วิทยาศาสตร์เป็นการพัฒนาผู้เรียนให้ได้รับทั้งความรู้ กระบวนการ และเจตคติ ผู้เรียนทุกคนควรได้รับการกระตุ้นส่งเสริมให้สนใจและกระตือรือร้นที่จะเรียนรู้วิทยาศาสตร์ มีความสงสัย เกิดคำถามในสิ่งต่างๆที่เกี่ยวกับโลกธรรมชาติรอบตัว มีความมุ่งมั่นและมีความสุขที่จะศึกษาค้นคว้า สืบเสาะหาความรู้เพื่อรวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ผล นำไปสู่คำตอบของคำถาม สามารถตัดสินใจด้วยการใช้ข้อมูลอย่างมีเหตุผล สามารถสื่อสารคำถามคำตอบ ข้อมูลและสิ่งที่ ค้นพบจากการเรียนรู้ให้ผู้อื่นได้ การเรียนรู้วิทยาศาสตร์เป็นการเรียนรู้ตลอดชีวิต  เป้าหมายของการจัดการเรียนการสอนสาระการเรียนรู้กลุ่มวิทยาศาสตร์ตามมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐานสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีได้กำหนดไว้ดังต่อไปนี้

                              1. เพื่อให้เข้าใจหลักการ ทฤษฎีที่เป็นพื้นฐานในวิทยาศาสตร์

                              2. เพื่อให้เข้าใจขอบเขต ธรรมชาติและข้อจำกัดของวิทยาศาสตร์

                              3. เพื่อให้มีทักษะที่สำคัญในการศึกษาค้นคว้าและคิดค้นทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

                              4. เพื่อพัฒนากระบวนการคิดและจินตนาการ ความสามารถในการแก้ปัญหาและ

การจัดการ ทักษะในการสื่อสาร และความสามารถในการตัดสินใจ

                              5. เพื่อให้ตระหนักถึงความสัมพันธ์ระหว่างวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี มวลมนุษย์และสภาพแวดล้อม

ในเชิงที่มีอิทธิพลและผลกระทบซึ่งกันและกัน

                              6. เพื่อนำความรู้ความเข้าใจในเรื่องวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อสังคมและ

การดำรงชีวิต

                              7. เพื่อให้เป็นคนมีจิตวิทยาศาสตร์ มีคุณธรรม จริยธรรม และค่านิยมในการใช้

วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอย่างสร้างสรรค์

                     จากเป้าหมายของการจัดการเรียนการสอนข้างต้น โดยเฉพาะในข้อ 3 เพื่อให้มีทักษะที่สำคัญในการศึกษาค้นคว้าและคิดค้นทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีจะเห็นได้ว่าวิทยาศาสตร์มิได้มุ่งเน้นแต่เนื้อหาวิชาวิทยาศาสตร์เท่านั้น แต่รวมไปถึงทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ด้วยจากเหตุผลดังกล่าวข้างต้นและประสบการณ์ในการสอนของผู้รายงานในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1   การจัดการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ครูผู้สอนต้องจัดกิจกรรมให้ผู้เรียนเกิดทักษะการปฏิบัติ โดยเฉพาะทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ เพราะทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์จะเป็นเครื่องมือสำคัญในการแสวงหาความรู้ ซึ่งการจัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้แบบฝึกทักษะเป็นเทคนิคหนึ่งที่จะช่วยให้นักเรียนได้ลงมือปฏิบัติด้วยตนเอง จนสรุปเป็นองค์ความรู้ใหม่ได้  ดังนั้นผู้รายงานจึงพัฒนาแบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ขึ้นใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เพื่อ ให้นักเรียนได้พัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน เพื่อนำไปสู่การพัฒนาการเรียนรู้ การคิด การแก้ปัญหา กระบวนการทำงานตลอดจนทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ของนักเรียน และเชื่อว่าการจัดการเรียนรู้โดยใช้แบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์นี้มีศักยภาพเพียงพอที่จะทำให้ผู้เรียนได้รับการพัฒนาทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ และผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน

วิทยาศาสตร์ เป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่คาดหวังไว้

ความมุ่งหมายของการศึกษา

1.  เพื่อพัฒนาแบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ที่มีประสิทธิภาพตามเกณฑ์ 80/80

                     2.  เพื่อศึกษาดัชนีประสิทธิผลของแบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียน 

                     ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

3.  เพื่อศึกษาความคิดเห็นของนักเรียนที่มีต่อการใช้แบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

ความสำคัญของการศึกษา

1.  ได้แบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

ที่มีประสิทธิภาพ

                     2.  เป็นแนวทางสำหรับครูผู้สอนและผู้ที่สนใจในการพัฒนาการเรียนการสอนวิชาวิทยาศาสตร์ โดยใช้

                     แบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน ในระดับชั้นอื่น ๆ

ขอบเขตของการศึกษา

                     1.  ประชากร ได้แก่ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนบ้านม่วงลายราษฎร์ผดุงศิลป์ สังกัดสำนักงาน

                      เขตพื้นที่การศึกษาสกลนคร เขต 1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2550 จำนวน 34 คน

                     2.  กลุ่มตัวอย่าง ในการศึกษาครั้งนี้ทำการศึกษากับกลุ่มประชากร
                     3.  ด้านเนื้อหา  เนื้อหาที่นำมาใช้ในการพัฒนาแบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ชุดนี้ไม่อิงเนื้อหาในบทเรียนวิชาวิทยาศาสตร์ แต่สอดคล้องกับพฤติกรรมที่บ่งชี้

ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐานของสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.)

แบ่งออกเป็น 8 ชุด ดังนี้

                              3.1  ทักษะการสังเกต

                              3.2  ทักษะการจำแนกประเภท

                              3.3  ทักษะการวัด

                              3.4  ทักษะการคำนวณ

                              3.5  ทักษะการหาความสัมพันธ์ระหว่างสเปกับสเปสและสเปสกับเวลา

                              3.6  ทักษะการจัดกระทำและสื่อความหมายข้อมูล

                              3.7  ทักษะการลงความเห็นจากข้อมูล

                              3.8  ทักษะการพยากรณ์

   สรุปผล

                     1.  แบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1  

มีประสิทธิภาพ 80.59/85.07  ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์  80/80  ที่ตั้งไว้  

                     2.  ดัชนีประสิทธิผล ( E.I.) มีค่าเท่ากับ 0.6177 ซึ่งแสดงว่านักเรียนมีความรู้เพิ่มขึ้น 0.617  หรือคิดเป็น

ร้อยละ 61.77

                     3.  ความคิดเห็นของนักเรียนที่มีต่อการใช้แบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน 

ส่วนใหญ่อยู่ในระดับมากที่สุด

                     สรุปได้ว่า แบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

ช่วยให้ผู้เรียนเกิดทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน เฉลี่ยร้อยละ80.59 สามารถเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของผู้เรียนหลังจากฝึกทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน เฉลี่ยร้อยละ85.07  ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ที่ตั้งไว้ คือ 80/80  ซึ่งสอดคล้องกับสมมตฐานที่ตั้งไว้  ค่าดัชนีประสิทธิผลของแบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 มีค่าเท่ากับ 0.6177  แสดงว่า  นักเรียนมีทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน เพิ่มขึ้น ร้อยละ 61.77  และนักเรียนส่วนใหญ่มีความคิดเห็นต่อการใช้แบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน  อยู่ในระดับมากที่สุด  

ข้อเสนอแนะ

                     ควรมีการศึกษาค้นคว้า หรือวิจัยเพื่อพัฒนาแบบฝึกเสริมทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐานในทุกระดับชั้น เพื่อฝึกให้นักเรียนเกิดความชำนาญและความคงทนในการใช้ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ขั้นพื้นฐาน ซึ่งจะส่งผลให้นักเรียนกลายเป็นคนที่มีความสามารถในการคิดวิเคราะห์  เป็นคนมีเหตุผลในการทำงานและสามารถใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุข