ศูนย์สาธารณสุขมูลฐานเพื่อชุมชน

เรื่องเล่าจาก    นางปัทมา   อ่องนก  อสม.ดีเด่น สาขาการบริการใน ศสมช.

 

 

จากภาพในอดีตที่เห็นพ่อออกไปตามบ้านชาวบ้าน  เพื่อบอกข่าวที่สถานีอนามัยได้แจ้งมาให้กับเพื่อนบ้านทราบ คอยให้คำแนะนำ คอยช่วยเหลืองานหมออนามัย  เป็นภาพที่ ปัทมา จำได้อยู่ตลอดเวลา

 

หมออนามัยจะมาหาพ่อที่บ้านเป็นประจำ มาขอให้พ่อช่วยทำโน่นทำนี่ให้  “ ตอนนั้นฉันไม่

รู้หรอกว่าพ่อทำงานอะไร ทำไมต้องทำงานแบบนั้น ”   แต่สิ่งที่เราเห็นเป็นประจำทำให้ รู้สึกชอบในงานที่พ่อทำอยู่  ตอนหลังจึงรู้ว่าพ่อทำงานเป็น ผสส. 

 

พี่ชายของ ปัทมาก็เป็นหมออนามัยแต่ทำงานที่ตำบลอื่น ๆ บ่อยครั้งที่เพื่อนบ้านมาให้ช่วยวัดความดัน ตามให้ไปดูคนป่วยที่บ้าน ภาพที่เห็นบ่อยๆทำให้อยากทำงานแบบนี้บ้าง ถ้ามีโอกาส  

 

และโอกาสก็มาถึง เมื่ออาสาสมัครสาธารณสุขรุ่นเก่าได้ลาออก   “ ในหมู่บ้านในที่ฉันอยู่ต้องการ  อสม.เพิ่มเพื่อมาช่วยกันทำงาน  ฉันจึงรีบไปสมัครเป็น อสม   นับไปนับมาได้ ประมาณ

  7 ปีแล้ว ”

 

ฉันรู้สึกภูมิใจมากที่ได้เป็น อสม. ได้รับสิ่งดี ๆ มากมาย  ได้มีสังคมและเพื่อนใหม่ ๆ เพิ่มมากขึ้นได้รับความรู้ใหม่ ๆ ภูมิใจที่เราสามารถทำงานบางอย่างที่เราไม่เคยทำและทำไม่เป็น  เช่นการวัดความดันโลหิต การเจาะน้ำตาลในเลือด  การตรวจสารปนเปื้อนในอาหาร   ซึ่งมีอีกหลายคนที่ไม่มีโอกาสอย่างเรา  เวลาออกหมู่บ้านไปวัดความดัน ตรวจน้ำตาลในเลือด ไปตรวจสุขภาพให้กับประชาชน  เราจะได้ยินคำชม คำขอบคุณเสมอ   “ สิ่งเหล่านี้เป็นกำลังใจในการทำงาน   ให้ฉันมีความมุ่งมั่นที่จะทำงานเพื่อคนในหมู่บ้านได้มีสุขภาพดี “ รวมทั้งกำลังใจที่สำคัญของดิฉันคือครอบครัว สามีและลูกๆที่ยินดีให้ฉันเข้ามาทำงานที่ต้องเสียสละให้กับหมู่บ้านของเรา  ฉันคิดว่าเป็นสิ่งดี ฉันได้นำสิ่งเหล่านี้มาดูแลสุขภาพของตนเองและคนในครอบครัวของฉันให้มีสุขภาพที่ดีขึ้น   

 

มีอยู่ครั้งหนึ่งพวกเราได้ออกไปทำโครงการคาราวานสุขภาพ   ให้กับชาวบ้านที่บ้าน  “ ป้าลิ้มเคยตรวจสุขภาพบ้างหรือเปล่าคะ ” ฉันเริ่มซักประวัติ   ป้าลิ้มให้ข้อมูลฉันว่า “ ไม่เคยไปตรวจสุขภาพตัวเองเลย  ไม่มีเวลาต้องขายก๋วยเตี๋ยวทุกวัน “   พอเราเจาะเลือดเพื่อตรวจหาน้ำตาลในเลือด พบว่าค่าน้ำตาลสูง 300 กว่าๆ  พวกเรา อสม.ตกใจและให้ป้าลิ้มรีบไปตรวจที่สถานีอนามัย เพราะน้ำตาลในเลือดของป้าสูงมาก  และเป็นอย่างนี้มานานแค่ไหนแล้วก็ไม่รู้  ป้าลิ้มแกขอบใจที่พวกเรามาเจาะเลือด วัดความดันให้ถึงบ้าน และให้คำแนะนำดีๆ  

อีก 2 วัน เป็นวันศุกร์ที่สถานีอนามัยตำบลหัวโพ จะมีการออกหน่วยของโรงพยาบาลบางแพ ป้าลิ้มได้พบหมอและตรวจสุขภาพอีกครั้ง  แล้วผลปรากฏว่าป้าเป็นเบาหวาน แต่ไม่รู้ว่าเป็นมานานเท่าไหร่แล้ว  เรารู้สึกดีใจที่ได้ไปดูแลสุขภาพให้คนคนหนึ่งมีสุขภาพที่ดีขึ้น  และได้รับการดูแล รักษา ต่อเนื่องที่สถานีอนามัย  

 

การทำงานไม่ได้หวังอะไรตอบแทน    การที่เรามาเป็น อสม. เราอาสาเข้ามาทำงานเอง  เราทำงานก็เพื่อให้คนในหมู่บ้านของเรามีสุขภาพที่ดีขึ้น การทำงานทุกอย่างย่อมมีอุปสรรค “ ตอนแรกที่ทำงานชาวบ้านไม่ค่อยให้การยอมรับ เพราะคิดว่าเราไม่ใช่หมอ ”   จะมาวัดความดัน มาเจาะเลือดให้ได้หรือ......  ไม่ค่อยให้ความร่วมมือ  สิ่งเหล่านี้บางครั้งทำให้เราท้อ แต่เราไม่ยอมถอยเราหมั่นค้นคว้าหาความรู้ ฝึกปฏิบัติจนชำนาญ   และนำความรู้ที่ได้รับมาดูแลสุขภาพคนในชุมชน และการทำงานยึดหลักเสียสละ และจริงใจ  ใครเดือดร้อนต้องการให้เราเข้าไปดูแลเราอาสาทันที และดูแลด้วยความจริงใจ ทำอย่างนี้เสมอมาทำให้ชาวบ้านยอมรับ

 

ฉัน และเพื่อนๆ อสม.อีกหลายคนที่ร่วมกันทำงาน  พยายามจะหางบประมาณโดยประสานงานกับหน่วยงานต่างที่เกี่ยวข้องนำมาแก้ไขปัญหาในชุมชน และพัฒนาชุมชน  การทำงานต้องมีใจรักในงานที่ทำ ต้องพัฒนาตนเองเสมอ   ยึดหลักการทำงานเป็นทีม งานทุกอย่างจึงจะสำเร็จ ไม่ได้เกิดจากเราคนเดียว ต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายฝ่าย  เราจะนำปัญหามาร่วมประชุมและร่วมกันวางแผนว่าจะทำงานกันอย่างไร  ให้ใครมาช่วยทำงาน เอางบประมาณจากไหน  ดำเนินการอย่างไร และประชาชนได้ประโยชน์อะไรบ้าง  และมีปัญหาอุปสรรคอะไรบ้าง และนำมาปรับปรุงแก้ไขต่อไป  

 

พวกเพื่อนๆ อสม.เราได้ช่วยกันปรับปรุงศูนย์สาธารณสุขมูลฐานชุมชนของหมู่บ้านเรา ซึ่งขณะนี้ชำรุดทรุดโทรมไปมากเนื่องจากโครงสร้างที่เป็นไม้แต่เดิมจึงทำให้มีปลวกมาคอยทำลาย  

 

ศสมช. แห่งนี้พวกชาวบ้านได้ร่วมกันสร้างตั้งแต่ปี 2537  ครั้งที่เราทำโครงการสุขภาพดีถ้วนหน้า   ได้ให้บริการหลายอย่างตั้งแต่ ตรวจสุขภาพ กองทุนยาและเวชภัณฑ์ นอกจากนั้นยังเป็นศูนย์รวมของหน่วยงานอื่นๆที่เข้ามาทำกิจกรรมในหมู่บ้านของเรา

 

ทุกวันนี้ ศสมช.อยู่ในสภาพที่มีความพร้อมเพราะชาวบ้านและพวกเราชาว อสม.เข้ามาดูแลปรับปรุงและเป็นจุดศูนย์รวมของหมู่บ้านในการทำกิจกรรมต่างๆ เช่น กองทุนเงินล้าน   ศูนย์การเรียนรู้  และที่ยังทำต่อเนื่องเสมอมาคือการให้บริการด้านสุขภาพ แก่ประชาชน   พวกเรามีแนวคิดในการพัฒนาให้ศูนย์ ศสมช.เป็นศูนย์รวมของการบริการที่ทันสมัยและครอบคลุมมากขึ้น  เคยคิดกันในเรื่อง “ แลปชุมชน ”   ที่ให้บริการการตรวจวัดความดัน  การตรวจน้ำตาลในเลือด  การชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง โภชนาการเด็ก และอื่นๆ

 

ยังมีกิจกรรมอื่นๆที่พวกเรา อสม.ทำได้เพิ่มขึ้นหลังจาก ที่หมออนามัยได้ให้ความรู้และฝึกทักษะเราเพิ่มขึ้น อย่างเช่นการตรวจสารปนเปื้อนในอาหาร  การเจาะเลือดปลายนิ้ว  เราก็เอาการบริการเหล่านี้มาไว้ใน ศสมช. และก็นัดชาวบ้านมาตรวจสุขภาพ เก็บตัวอย่างอาหารในร้านค้าและตลาดนัดที่อยู่ข้างๆ ศสมช.มาตรวจสารปนเปื้อนอยู่เสมอๆ ที่ศูนย์ของเราได้เลยและทำโดย อสม. โดยมีหมออนามัยเป็นผู้คอยตรวจสอบอีกทีหนึ่ง 

 

เกือบ 20 ปี ของ ศูนย์ ศสมช.บ้านใน ที่ชาวบ้านร่วมแรงร่วมใจกันสร้างมันขึ้นมาเพื่อไว้เป็นสถานที่ให้บริการเบื้องต้นสำหรับลูกๆหลานๆในชุมชน แต่มันจะขับเคลื่อนไปได้ตามสิ่งที่ชุมชนต้องการได้นั้น ก็ต้องอยู่ที่ พวกเรา อสม.ต้องเป็นผู้ดำเนินกิจการเพื่อบริการประชาชน  ลูกๆหลานๆที่เรารักอย่างดีที่สุด

 

   

เจตนา   คันธาทิพย์ และประกายมาศ  กิตติกำจาย  ผู้ถ่ายทอดและบันทึกเรื่องเล่า