ว่าด้วยดุลพินิจของฝ่ายปกครองและการจัดเรตติ้งหนัง

 

ข้อความคิดทั่วไป

เมื่อพิจารณาตัวบทกฎหมายแล้ว เรามักพบข้อความ 2 แบบ

คือ เงื่อนไขข้อเท็จจริงส่วนเหตุส่วนนึง และส่วนผลอีกส่วนหนึ่ง

ปกติบทบัญญัติต่างๆ ควรจะมีความแน่นอน
เรียกว่า เป๊ะๆ

ฝ่ายปกครองก็ดันมามีหน้าที่จัดทำและดำเนินการเกี่ยวกับบริการสาธารณะ (Publique Service)
กฎหมายที่ตายตัวทำงานได้ลำบ๊าก ลำบาก
มันรัดๆติ้วๆ หายใจไม่ออก
เหมือนชุดตำรวจเลย ไม่ดีๆ
(แต่ถ้าเป็นชุดนักศึกษาอันนี้ป๋าชอบ เหอๆๆ)

เพื่อแก้ปัญหาดังกล่าว จึงอนุโลมให้มีสิทธิเลือกได้
ว่าคุณจะหยุด หรือเล่นต่อ...เฮ้ย!!! ไม่ใช่แระ

"ดุลพินิจ(Mandatory Power)" จึงเป็นเครื่องมือคลายความรัดติ้วของกฎหมาย
เปิดโอกาสให้ฝ่ายปกครองหายใจหายคอกันบ้าง

จริงอยู่มันอาจทำให้กฎหมายกลายเป็นเรื่องที่ไม่เป๊ะๆ
แต่มันก็เป็น "ความชั่วร้ายที่จำเป็น"

ประเภทของดุลพินิจ

ดุลพินิจทางตำราแบ่งเป็นสองประเภทคือ
(1) ดุลพินิจวินิจฉัย
(2) ดุลพินิจตัดสินใจ

ซึ่งดุลพินิจตัดสินใจมี 2 แบบคือ

(2.1) ดุลพินิจตัดสินใจดำเนินการหรือไม่ดำเนินการ
(2.2) ดุลพินิจตัดสินใจเลือกวิธีดำเนินการ

ไม่ขอพูดมากเพราะยากและเยอะนะขอรับ

มาเริ่มเลย....

(1) ดุลพินิจวินิจฉัย

จะเกิดขึ้นกับข้อเท็จจริงในทางส่วนเหตุของกฎหมาย ลองดูตัวอย่าง

เมื่อผู้รับอนุญาตตั้งสถานบริการดำเนินกิจการขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดี
พนักงานเ้จ้าหน้าที่มีอำนาจที่จะไม่ต่อใบอนุญาต หรือสั่งพักใช้ใบอนุญาต หรือสั่งเพิกถอนได้....
ทั้งนี้ตาม พ.ร.บ. สถานบริการฯมาตรา 21

ลองเอามาแยกดู

เหตุ

- เมื่อผู้รับอนุญาตตั้งสถานบริการดำเนินกิจการขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดี

ผล

- พนักงานเ้จ้าหน้าที่มีอำนาจที่จะ
1.ไม่ต่อใบอนุญาต หรือ
2.สั่งพักใช้ใบอนุญาต หรือ
3.สั่งเพิกถอน

ดุลพินิจวินิจฉัยจะเข้าไปจับกับส่วนเหตุครับ

ในกรณีนี้จะไปดูว่า ขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดี เป็นยังไง

เช่น มีการโชว์โคโยตี้แดนซ์รูดเสา
เจ้าหน้าที่อาจมีดุุลพินิจว่า อันนี้ล่ะขัดความสงบเรียบร้อยละศีลธรรม มันยั่วยุทางเพศ
(จริงๆแล้วไม่น่าจะขัดเพราะทำให้คนดูมีความสุข ฮ่าๆๆ เอิ๊ก!!!)

ไอ้ดุลพินิจนี่แหล่ะที่เรียกว่า "ดุลพินิจวินิจฉัย"
เป็นแดนที่องค์กรเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง
มีอำนาจตีความส่วนเหตุได้


(2) ดุลพินิจตัดสินใจ

เป็นเรื่องที่ข้อเท็จจริงส่วนเหตุครบแล้ว
(ซึ่งในที่นี้เราจะตัดใจว่าโคโยตี้เป็นสิ่งผิดก็ได้ฟร่ะ T_T)

มาขั้นตอนต่อไป เลือกว่าจะทำหรือไม่และเลือกว่าจะทำยังไง
ในที่นี้มี 3 ตัวเลือก

คือ 1.ไม่ต่อใบอนุญาต หรือ 2.สั่งพักใช้ใบอนุญาต หรือ 3.สั่งเพิกถอน

ตรงนี้เจ้าหน้าที่จะมองดูข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้น
สมมติว่าเจ้าหน้าที่ คิดเหมือนผมว่าโคโยตี้ไม่เลวร้ายมากนะ ดีจะตายไป
เลยสั่ง "พักใช้ใบอนุญาต"(ชั่วคราว) - - - -> เบาสุด

เรามาดูสิว่าผู้โดนกระทบสิทธิไปฟ้องศาลปกครองแล้ว
ศาลปกครองจะตรวจสอบดุลพินิจได้หรือไม่??


การควบคุมความชอบของดุลพินิจโดยศาลปกครอง


หลักการย่อยหลักหนึ่งของหลักนิติรัฐ (Etat de droit)

เรียกร้องให้มีการควบคุมความชอบของการกระทำทางปกครองโดยศาล

มีผู้เปรียบเปรยว่า หากนิติรัฐประหนึ่งดังมงกุฎแล้ว
ศาลปกครองก็ประหนึ่งดังเพชรประดับยอดมงกุฏนั่นเอง

ปัญหาคือ ศาลปกครองลงมาดูดุลพินิจได้มั๊ย

กรณีตามข้อเท็จจริง

ศาลปกครองจะลงไปดูได้ว่าข้อเท็จจริงส่วนเหตุถูกป่าว
โคโยตี้นี่ตกลงมันไม่ดีจริงๆหรอ??

บังเอิญด้วยความเคารพ ศาลท่านเห็นเหมือนผม
โคโยตี้รูดเสา ไม่เห็นขัดต่อความสงบเสียหน่อย!!!

แหะๆ คำสั่งทางปกครองเพิกถอนครับ

สรุป ดุลพินิจวินิจฉัย ศาลปกครองตรวจสอบได้นะครับ

อ๊ะๆ มีข้อยกเว้นคือ

เป็นการตีความโดยผู้เชี่ยวชาญ

ตามตัวอย่างหากเจ้าหน้าที่นั้นๆเป็นผู้เชี่ยวชาญเรื่องความสงบและศีลธรรม
ศาลปกครองจะไม่ลงไปล้วงลูก ตรวจดุลพินิจนี้ครับ
เว้นแต่ มันปรากฏชัดว่า ชั่วอย่างสุดขีด เช่นเซ็นเซอร์ชิซูกะอาบน้ำ


สำหรับดุลพินิจตัดสินใจ

อันนี้เป็นเรื่องการเคารพการดำเนินงานของฝ่ายปกครอง
ศาลปกครองจะไม่เข้าไปก้าวล่วง
เพราะไม่งั้น ศาลจะเจ้าเป็นฝ่ายปกครองเสียเอง

สรุป ดุลพินิจตัดสินใจ ศาลปกครองพยายามไม่เข้าไปดู ครับ

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

ถาม เรื่องดุลพินิจที่ชอบด้วยกฎ

หมาย ศาล review ได้มั๊ย

ตอบ ถามมาแบบนี้ตอบว่า ได้ ถ้าเป็นเรื่องชอบหรือไม่ชอบด้วยกฎหมาย(ที่ให้อำนาจ)
อันเป็น ดุลพินิจวินิจฉัย (รายละเอียดตามที่ปรากฏในข้างต้น)
แต่ถ้าเป็น ดุลพินิจตัดสินใจ ศาลจะพยายามไม่เข้าไปตรวจสอบครับ

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

ถาม เรื่องจัดเรตติ้ง ทำไมมาศาลปกครอง และวินิจฉัยได้แค่ไหน

ตอบ ถ้าเป็นเคสหนัง ก๋วยเตี๋ยวเนื้อคน หรืออีกชื่อคือ เชือดก่อนชิม


พ.ร.บ.ภาพยนต์ฯ ให้อำนาจเจ้าหน้าที่ในการพิจารณาว่าหนังมันขัดต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีหรือไม่? ถ้าเข้าข่ายก็มีอำนาจสั่งแบน หรือสั่งแก้ไขได้

ข้อเท็จจริงฟังได้ว่า

เจ้าหน้าที่เห็นว่า เข้าข่ายเรื่องความรุนแรง และอาจขัดต่อศีลธรรม
เป็นเรื่องดุลพินิจพิจารณา ศาลปกครองตรวจสอบได้ครับ
โดยองค์กรเจ้าหน้าที่จะทำคำสั่งออกมาเป็น "คำสั่งทางปกครอง"

ดังนั้น ศาลปกครองมีอำนาจพิจารณาได้ตาม
มาตรา 9(1) ประกอบ มาตรา 72(1)
แห่ง พ.ร.บ. จัดตั้งศาลปกครองฯ