.. ถนนสายนั้นตัดตรงผ่านหลายหมู่บ้าน แม้มองไม่ทันหรือมองไม่เห็น แต่เราก็ได้เรียนรู้ว่า บนถนนสายนั้นมีองค์กรการเงินชุมชนของหมู่บ้านต่างๆเรียงรายหลากหลายรอให้บริการแก่ชาวบ้าน...

14 มีนาคม 52  ทีมงานไปเยี่ยมสถาบันการเงินชุมชนโมคลาน ตำบลโมคลาน อำเภอท่าศาลา จังหวัดนครศรีธรรมราช

เป็นโชคดีที่ได้เข้าสังเกตการประชุมกรรมการกลุ่ม.. มีเรื่องแจ้งเพื่อทราบเรื่องผลดำเนินการ  มีการพิจารณารับสมาชิกใหม่ และพิจารณาการอนุมัติเงินกู้  

การรับสมาชิกใหม่

สถาบันการเงินโมคลานอยู่หมู่ 11  ยกระดับจากกองทุนหมู่บ้าน  รับสมาชิกทั้งจากในหมู่บ้านและนอกหมู่บ้าน   วิธีการที่ดีคือ  ผู้สมัครสมาชิกจากนอกหมู่บ้านจะต้องมีสมาชิกในหมู่บ้าน 1 คนเป็นผู้รับรอง .. (เรานึกถึงเวลานักศึกษาสมัครเรียนต่อหรือสมัครงาน ยังต้องหาผู้เขียนจดหมายรับรอง)

นอกจากกติกาดีแล้ว  ประสิทธิภาพการทำงานยังสูงอีกด้วยเพราะมีข้อมูลพร้อม

"ผู้สมัครใหม่คนที่ 1 ชื่อ .......... อยู่ที่ ............ ผู้รับรองคือ .................." ประธานอ่านใบสมัคร

ถ้าเป็นคนในหมู่บ้านก็รับทันที

ถ้าเป็นเด็กก็รับทันที เพราะเด็กออมได้ แต่กู้ไม่ได้

ถ้าเป็นคนนอกหมู่บ้าน  กรรมการแต่ละคนต่างช่วยกันให้ข้อมูล  บางครั้งก็เป็นข้อมูลของสมาชิกเองว่าเป็นลูกหลานใคร ทำงานอะไร  ถ้าไม่รู้จักคน ก็ดูชื่อผู้รับรองในหมู่บ้านว่าเป็นใคร...  ครึ่งชั่วโมงพิจารณาจบ 8-9 คน

การอนุมัติเงินกู้ของสมาชิก

ประธานอ่านชื่อสมาชิก วัตถุประสงค์การกู้  และเงินที่ขอกู้  จากนั้นจึงอ่านผลการตรวจสอบประวัติการกู้ของฝ่ายการเงินว่า คนๆนี้ เคยกู้หรือยังเป็นหนี้กลุ่มอยู่ไหม  จากนั้นจึงให้ข้อมูลหลักทรัพย์ค้ำประกัน หรือ ผู้ค้ำประกัน

สิ่งที่กรรมการแลกเปลี่ยนข้อมูลหรือพิจารณากันก็คือ  นิสัยใจคอ ความรับผิดชอบ ฐานะการเงินของคนกู้  ความน่าเชื่อถือของคนค้ำประกัน  กิจกรรมที่จะใช้เงิน

ข้อมูลพรั่งพรูเพราะกรรมการ (เช่น ฝ่ายสินเชื่อ หรือประธาน) ทำการบ้านกันมาก่อน  มีการไปดูพื้นที่จริง  ถ่ายภาพมาด้วย  ถ้าเป็นโฉนดที่มีชื่อหลายคนเป็นเจ้าของ  ก็ต้องให้ทุกคนมาพบยืนยันด้วยตนเองว่ายินยอมให้นำโฉนดนั้นมาเป็นหลักทรัพย์ค้ำประกัน

วงเงินกู้ที่อนุมัติขึ้นกับความน่าเชื่อถือและจำนวนเงินที่จำเป็นสำหรับกิจกรรมนั้นๆ

ข้อมูลพร้อม ทำการบ้านกันมาดี  ทุกคนมีส่วนร่วม ประธานคล่องแคล่ว ตัดสินใจได้  ไม่นานก็พิจารณาเสร็จประมาณสิบราย  คำขอกู้ที่ไม่ผ่าน คือ ต้องการข้อมูลเพิ่มเติม  หรือ อนุมัติในหลักการหากข้อมูลครบถ้วนชัดเจน  เป็นต้น

ขณะกำลังพิจารณา  มีฝ่ายเลขานั่งบวกจำนวนเงินที่ผ่านการอนุมัติไปพร้อมๆกัน  เมื่อพิจารณาเสร็จ  เลขาก็สรุปได้ทันทีว่า ผ่านการอนุมัติเงินกู้กี่ราย เป็นวงเงินเท่าไร

ทำสัญญา

เมื่ออนุมัติเช้า  บ่ายก็ให้มาทำสัญญาได้เลย  ในการทำสัญญา  ผู้กู้กับกลุ่มก็มาเจรจากันว่า จะผ่อนชำระเงินกู้และดอกเบี้ยอย่างไร  แต่การรับเงิน ต้องรออีกหนึ่งสัปดาห์

สมาชิกที่ให้สัมภาษณ์บอกว่า  ข้อดีของกลุ่มนี้คือ  วันผ่อนชำระกำหนดเป็นเดือน  เช่น ให้ผ่อนชำระในเดือนอะไร  กี่บาท   เนื่องจากกลุ่มเปิดทำการ 2 วันในหนึ่งสัปดาห์ หรือ 8 วันในหนึ่งเดือน  จึงมีความยืดหยุ่นที่ผู้กู้จะมาส่งเงินคืนเดือนนั้นในวันใดก็ได้ที่ผู้กู้สะดวก

"บางกลุ่ม เปิดทำการแค่วันเดียวในหนึ่งเดือน  พอมาไม่ตรงวันเขาก็ไม่รับคืนเงินกู้  แต่ถ้ามาช้ากว่าวันนั้นก็ถูกปรับเป็นรายวัน"  สมาชิกคนหนึ่งที่กู้หลายกลุ่มตั้งแต่หัวถนนนไปท้ายถนนบอกกับเรา   

"ไม่เวียนหัวเหรอ ว่าวันไหนต้องส่งเงินกู้ที่ไหน"  เราถามเพราะคนสัมภาษณ์เริ่มเวียนหัว

"ไม่หรอก จำได้สิ"   เธอบอกอย่างมั่นใจและจริงใจ

ถนนสายการเงิน

เราออกจาก "โมคลาน" ไป "บ้านในถุ้ง"  .. ถนนสายนั้นตัดตรงผ่านหลายหมู่บ้าน  แม้มองไม่ทันหรือมองไม่เห็น  แต่เราก็ได้เรียนรู้ว่า  บนถนนสายนั้นมีองค์กรการเงินชุมชนของหมู่บ้านต่างๆเรียงรายหลากหลายรอให้บริการแก่ชาวบ้าน...นับตั้งแต่วงแชร์ที่ไม่เป็นทางการ กลุ่มออมทรัพย์  กองทุนหมู่บ้าน กองทุนมุสลิม สถาบันการเงินชุมชน....  ออกสู่ถนนใหญ่ ก็ยังมี ธกส. สหกรณ์การเกษตร ธนาคารออมสิน บริษัทประกันภัย

ชาวบ้านบางคนไม่กู้  แต่อีกหลายคนทำงานอย่างขยันขันแข็ง ทำไป กู้ไป..ตั้งแต่หัวถนนถึงท้ายถนนทีเดียว..

"ข้อดีของการกู้เงินคือ ทำให้ขยัน"  หนุ่มฉกรรจ์วัยก่อร่างสร้างตัวที่ทำงานทุกอย่างที่ทำได้บอกเรา ..เขามองชีวิตด้วยความหวังจริงๆ..