สัปดาห์นี้ผมได้อยู่บ้านทั้งวันเสาร์และวันอาทิตย์   เช้าวันอาทิตย์ตื่นตามสบาย คือปล่อยให้ตื่นเอง   พอลุกจากเตียงก็เห็นยอดไม้ไหวแรง   ผมคาดว่าเช้านี้อากาศดีแน่หลังจากเมื่อวานตอนบ่ายอากาศร้อนอบอ้าวมาก  

          ผมหยิบหนังสือ Bob Garratt. The fish rods from the head. The crisis in our boardrooms : developing the crucial skills of the competent director. 2nd Ed., 2003.   และคอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊คไปนั่งที่สนามหญ้าก่อนเวลา ๗ โมงเช้าเล็กน้อย   อากาศกำลังสบาย และมีลมพัดมาเป็นระยะๆ เป็นสวรรค์สำหรับผม

          พลันก็ได้ยินเสียงจิ้งหรีดร้องโต้ตอบกันจากหลายทิศทาง    จึงนึกขึ้นได้ว่าผมไม่ได้ชื่นใจจากธรรมชาติที่สนามหญ้ายามเช้ามานานมากแล้ว    เรามีของดี ธรรมชาติดี แต่ไม่มีเวลาชื่นชม  

          ที่จริงมีเสียงรถยนต์ เสียงนก ดังกว่าเสียงจิ้งหรีด   ผมจึงฝึกเพ่งฟังเสียง หรือเงี่ยหู ให้ได้ยินเฉพาะเสียงจิ้งหรีด   เสียงร้องไพเราะจับใจ   และได้ฝึกสมาธิด้วย

          ผมนึกขึ้นมาได้ว่า ที่สนามบ้านผมน่าจะมีจิ้งหรีดเยอะเพราะเป็นสนามที่มีระบบนิเวศต่างจากสนามหญ้าบ้านอื่น   บ้านผมไม่เก็บใบไม้   ปล่อยให้ใบไม้เป็นส่วนหนึ่งของสนาม    หรือเอาไปสุมไว้ตามโคนไม้ใหญ่   กลายเป็นระบบนิเวศที่อุดมสมบูรณ์    ยิ่งผมรดน้ำสนามหญ้าตอนใกล้ค่ำ    พื้นดินจะชุ่มน้ำไปตลอดคืน   น่าจะเป็นที่ให้ความสุขแก่เหล่า พืชและสรรพสัตว์ในระบบนิเวศนี้   

          ระบบนิเวศแบบนี้ค่อยๆ ปรับตัวมากว่า ๑๑ ปีที่ผมย้ายมาอยู่   ตอนแรกสนามหญ้าปลูกหญ้านวลน้อย   แล้วผมเอาหญ้ามาเลเซียจากบ้านลูกสาวมาปลูกตรงที่ว่างเป็นหย่อมๆ    เพราะคิดว่าสนามบ้านผมร่มขึ้นเรื่อยๆ เพราะต้นไม้ใหญ่ยิ่งสูงร่มเงากว้างขึ้น   หญ้ามาเลเซียน่าจะชอบระบบนิเวศนี้มากกว่าหญ้านวลน้อย   ซึ่งก็เป็นความจริง   เวลานี้หญ้านวลน้อยไม่เหลือเลย   ทั้งสนามมีหญ้ามาเลเซียเต็มทั้งสนาม   ที่ผมคาดไม่ถึงคือหญ้ามาเลเซียเหมาะต่อนโยบายไม่กวาดใบไม้   เพราะต้นมันสูงประมาณ ๔ – ๕ ซ.ม. และผงกยอดขึ้นรับแดด   ช่วยให้ใบไม้สอดเข้าไปใต้ใบได้พอดี   ใบไม้จึงเข้าไปอยู่ใต้หญ้าได้เอง และค่อยๆ สลายกลายเป็นปุ๋ยธรรมชาติ    ทำให้สนามบ้านผมเต็มไปด้วยสิ่งมีชีวิต   เป็นสวรรค์ของหลายล้านชีวิต   รวมทั้งครอบครัวนกอีแพรด นกกางเขน นกเอี้ยง และนกปรอด

          นกเขาเป็นนกที่ปรับตัวเข้ากับคนง่าย   เวลานี้มีหลายตัวที่เข้ามากินข้าวสุกที่ค้างอยู่ที่กะละมังอาหารสุนัขบ้านลูกสาว และที่บ้านผม   ถ้าไม่มีหมาคอยไล่ตะครุบนก นกเขาคงจะยิ่งเชื่องคนกว่านี้   เป็นอีกระบบนิเวศหนึ่งที่ให้ความสุขจากธรรมชาติ   

วิจารณ์ พานิช
๒๒ ก.พ. ๕๒