สัตว์ที่ปรากฎในวรรณคดีเรื่อง กาพย์ห่อโคลงประพาศธารทองแดง ตอน 1

บทนำ

สัตววิทยาในวรรณคดี

 

วรรณคดี เป็นวรรณกรรมที่ถูกยกย่องว่าเขียนดี มีคุณค่า สามารถทำให้ผู้อ่านเกิดอารมสะเทือนใจ มีความคิดเป็นแบบแผน ใช้ภาษาที่ไพเราะ เหมาะแก่การให้ประชาชนได้รับรู้ เพราะ สามารถ ยกระดับจิตใจให้สูงขึ้น รู้ว่าอะไรควรหรือไม่ควร

วรรณคดีเรื่องกาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดงซึ่งเป็นผลงานการนิพนธ์ของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศรหรือเจ้าฟ้ากุ้ง  โดยมีรูปแบบการนิพนธ์แบบ กาพย์ห่อโคลง ใช้กาพย์ยานี๑๑ และโคลงสี่สุภาพสลับกัน ของกาพย์และโคลงคู่หนึ่งอย่างเดียวกันใจความมีเนื้อหาส่วนหนึ่งที่ทรงบรรยายถึง ธรรมชาติตั้งแต่ท่าเจ้าสนุกถึงธารทองแดงซึ่งเป็นธารน้ำเล็กๆ สายหนึ่งอันเป็นที่ตั้ง  พระตำหนักธารเกษมมาตั้งแต่รัชกาลสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง  ที่ได้ชื่อเช่นนั้นเพราะมีท่อทองแดงขนาดใหญ่สำหรับทดน้ำ  ปัจจุบันธารทองแดงอยู่เขตอำเภอพระพุทธบาท   จ. สระบุรี

รูปแบบการประพันธ์ของกาพย์ห่อโคลงนี้มีลักษณะเป็นรูปแบบของนิราศ ซึ่งหมายถึง งานประพันธ์ประเภทที่มีเนื้อหาในเชิงพรรณนาถึงการเดินทางเป็นหลัก มักจะเล่าถึงเส้นทาง การเดินทาง และบอกเล่าถึงสิ่งที่พบเห็นระหว่างการเดินทาง ขณะเดียวกัน มักจะสอดแทรกความคิด ความรู้สึกต่างๆ ที่เกิดขึ้นระหว่างการเดินทางนั้น โดยมักจะเชื่อมโยงสิ่งที่พบเห็นกับความรู้สึกภายใน ผู้แต่งนิราศ มักจะใช้คำประพันธ์แบบร้อยกรองเป็นหลัก แต่นิราศที่แต่งด้วยร้อยแก้วก็มีอยู่บ้างเช่นกัน อนึ่ง คำว่า นิราศ มีความหมายตามตัวอักษรว่า จาก พราก ไปจาก ฯลฯ แต่นิราศอาจหมายถึงงานประพันธ์ที่พรรณนาถึงเหตุการณ์ตามลำดับ พร้อมทั้งแสดงอารมณ์ความรู้สึกที่เชื่อมโยงกับเหตุการณ์นั้นๆ โดยมิได้มีการเดินทาง หรือการพลัดพรากก็ได้

วรรณกรรมประเภทนิราศมักจะมีความยาวไม่มาก พรรณนาถึงสิ่งสวยงาม และความรู้สึกผูกพันที่มีต่อบุคคลที่ตนรัก และเนื่องจากกวีส่วนใหญ่เป็นชาย เนื้อหาในนิราศจึงมักจะพรรณนาถึงหญิงที่ตนรัก กระทั่งกลายเป็นขนบของ การแต่งนิราศมาจวบจนปัจจุบัน ที่ผู้แต่งนิราศ มักจะผูกเรื่องราวของการคร่ำครวญถึงหญิงที่รัก ขณะที่เล่าถึงสิ่งที่ได้พบเห็นระหว่างการเดินทางด้วย

หากพิจารณาวรรณคดีซึ่งเป็นสิ่งที่มนุษย์สร้างสรรค์ขึ้น  โดยสื่อความคิดที่ต้องการถ่ายทอดผ่านทางสื่อภาษา ผู้อ่านจะได้รับความสนุกสนานเพลินเพลินจากเนื้อเรื่อง ได้อารมณ์สุนทรีย์จากถ้อยคำสำนวนโวหารที่ไพเราะสละสลวย  เรียกว่า เป็นบทประพันธ์ที่คุณค่าอย่างมากในด้านวรรณศิลป์ นอกจากนั้น ผู้อ่านยังได้รับอาหารสมอง จากความรู้ความคิด คติธรรม ทรรศนะ ความเชื่อที่สอดแทรกในเนื้อเรื่อง

หากผู้อ่านมีความตั้งใจที่จะศึกษาวรรณคดีและทำความเข้าใจได้อย่างถ่องแท้ เรื่องราวและข้อคิดที่ได้จักเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการดำเนินชีวิตประจำวัน

          การพิจารณาคุณค่าวรรณคดี มีหัวข้อในการพิจารณาดังนี้

๑.คุณค่าด้านวรรณศิลป์

๒. คุณค่าด้านเนื้อหา

๓ คุณค่าด้านสังคม

๔.คุณค่าด้านการประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน