ผญาปรัชญาอีสาน
ประวัติ คำผญา
ผญา มาจากคำปรัชญา หมายถึง คำที่คนโบราณอีสานนำมาเชื่อมต่อกันเช่นเดียวกับที่นักฉันทลักษณ์ไทยนำมาแต่งเป็นคำประพันธ์ชนิดต่างๆนั้นเอง ซึ่งจะให้ทั้งสาระและความไพเราะ
คำภาษาอีสานมีลักษณะพิเศษอยู่อย่างหนึ่งคือ สามารถสื่อความหมายและเปรียบเทียบได้ลึกซึ้ง มองเห็นภาพพจน์ ได้ชัดเจนกว่าภาษาไทยทั่วไป เช่น
มิด หมายถึง เงียบ
มิดซีลี " เงียบสนิท
มืดหลาย " มืดมาก
มืดตึ๊บ " มืดสุดสุด
ดำปื้อ " ดำมาก
ดำปึ๊ด " ดำสุดสุด
แดงจายวาย " แดงมาก
แดงจืงคืง " แดงสุดสุด
แจ้ง " สว่าง
แจ้งจ้างป้าง " สว่างจ้า
ฮู " รู หรือช่อง
ฮูจิงปิง " รูเล็กๆ
ฮู้จ้างป้าง " รูใหญ่ขึ้น
ฮูซาวา " รูใหญ่สุดสุด
(ยังมีอีกมากมาย)
คำเหล่านี้เป็นคำที่คนโบราณอีสานคิดขึ้น นำมาผูกพูดกันแล้วกลายมาเป็น คำผญา ในที่สุด
แรกๆนั้นอาจพูดกันชนิดปากต่อปากสืบต่อกันไปเรื่อยๆ ต่อมาเมื่อมีการประดิษฐ์อักษรขึ้นมาใช้ คำผญา
จึงถูกบันทึกลงในใบลาน ซึ่งชาวอีสานรู้ดึในนาม"หนังสือผูก" หรือ"หนังสือก้อม " หนังสือดังกล่าวจะบรรจุเรื่องราววรรณคดีคำสอน ภาษิตผญา นิทาน ตลอดจนตำนานต่างๆมากมายเป็นแหล่งเรียนรู้ของชาวอีสานอย่างแท้จริง
สวัสดีตอนเที่ยง ครับ คุณท.ณเมืองกาฬ
ผญา เป็นสิ่งที่มีคุณค่าของชาวอีสานเรามากครับ ต้องช่วยกันอนุรักษ์นะครับ
เพื่อชนรุ่นหลังจะได้ศึกษาหาความรู้ตลอดไป
นพรัตน์สิงขร
ว่าซ๊าน จั๊งได๋กะ สุขภาพเข้มแข็งเด้อครับเด้อ