กระบวนการจัดการความรู้(Knowledge Management Process) วิธีดำเนินการจัดการความรู้เรื่อง การประกันคุณภาพการศึกษา เป็นกระบวนการแบบหนึ่งที่จะช่วยให้องค์กรเข้าใจถึงขั้นตอนที่ทำให้เกิดกระบวนการจัดการความรู้ หรือพัฒนาการของความรู้ที่จะเกิดขึ้นภายในองค์กร ประกอบด้วย 7 ขั้นตอน ดังนี้
ขั้นที่ 1 ขั้นการบ่งชี้ความรู้
เป็นการพิจารณาว่า วิสัยทัศน์ / พันธกิจ/ เป้าหมาย คืออะไร และเพื่อให้บรรลุเป้าหมาย เราจำเป็นต้องรู้อะไร , ขณะนี้เรามีความรู้อะไรบ้าง , อยู่ในรูปแบบใด , อยู่ที่ใคร โดยการ
1) เชิญบุคคลที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาคุณภาพการศึกษาร่วมประชุมวางแผนพัฒนาคุณภาพการศึกษา
2) กำหนดทิศทางการพัฒนาคุณภาพการศึกษาโดยใช้ระบบการประกันคุณภาพการศึกษา
3) แต่งตั้งคณะกรรมการประกันคุณภาพของสถานศึกษาเพื่อศึกษาพัฒนา และดำเนินการเกี่ยวกับการประกันคุณภาพของสถานศึกษา
ขั้นที่ 2 ขั้นการสร้างและแสวงหาความรู้
เป็นการสร้างและแสวงหาความรู้ เช่นการสร้างความรู้ใหม่ แสวงหาความรู้จากภายนอกรักษาความรู้เก่า กำจัดความรู้ที่ใช้ไม่ได้แล้ว โดยการดำเนินการ
1) ศึกษาองค์ประกอบ ดัชนีบ่งชี้คุณภาพ และเกณฑ์ตัดสินที่จะนำมาใช้ในการประกัน
คุณภาพโดยให้แต่ละฝ่าย/งานกำหนดค่ามาตรฐานที่จะใช้ในการประกันคุณภาพที่เป็นไปได้และสอดคล้องกับการปฏิบัติงานจริงตั้งแต่ต้นจนจบกระบวนการ
2) จัดประชุมเพื่อให้ความรู้แก่บุคลากรของสถานศึกษาในเรื่องการประกันคุณภาพอย่างต่อเนื่อง ให้บุคลากรของสถานศึกษาตระหนักถึงความสำคัญของการประกันคุณภาพ และเข้าใจระบบกระบวนการ ขั้นตอนการประกันคุณภาพ
ขั้นที่ 3 ขั้นการจัดความรู้ให้เป็นระบบ
เป็นการวางโครงสร้างความรู้ เพื่อเตรียมพร้อม สำหรับการเก็บความรู้อย่างเป็นระบบในอนาคต โดยการ
1) จัดทำคู่มือการประกันคุณภาพ
2) ดำเนินกิจกรรมการประกันคุณภาพการปฏิบัติงานตามคู่มือที่กำหนด รวมทั้งการเร่งรัด สนับสนุน ปรับปรุง ระบบและกลไก การดำเนินงานภายในหน่วยงานให้สอดคล้องกับ องค์ประกอบและดัชนีบ่งชี้คุณภาพที่กำหนดไว้
3) กำหนดวิธีการตรวจสอบ ประเมินคุณภาพ และดำเนินการตามขั้นตอนที่หน่วยงานต้นสังกัดกำหนด
ขั้นที่ 4 ขั้นการประมวลและกลั่นกรองความรู้
เป็นการปรับปรุงรูปแบบเอกสารให้เป็นมาตรฐาน ใช้ภาษาเดียวกัน ปรับปรุงเนื้อหาให้สมบูรณ์ โดยการ
1) พัฒนาระบบการควบคุมการประกันคุณภาพการเพื่อเป็นแนวปฏิบัติสำหรับบุคลากร
2) ดำเนินการพัฒนาบุคลากรให้เพิ่มพูนความรู้และประสบการณ์ เพื่อการพัฒนาประสิทธิภาพ
3) จัดทำรายงานการศึกษาตนเองและรายงานการประกันคุณภาพ
ขั้นที่ 5 การเข้าถึงความรู้
เป็นการทำให้ผู้ใช้ความรู้นั้นเข้าถึงความรู้ที่ต้องการได้ง่ายและสะดวกเช่นระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ (IT ), Web board, บอร์ดประชาสัมพันธ์ เป็นต้น โดยการดำเนินการ
1) จัดทำรายงานการศึกษาตนเองและรายงานการประกันคุณภาพ
ขั้นที่ 6 การแบ่งปันแลกเปลี่ยนความรู้
1) ปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง
2) เผยแพร่ข่าวสารการประกันคุณภาพไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ขั้นที่ 7 การเรียนรู้
เป็นการนำความรู้ที่ได้นำไปใช้ประโยชน์ในการปฏิบัติงานในองค์กร เพื่อให้องค์กรดีขึ้น โดยการ
1) จัดทำรายงานการประเมินตนเองและส่งเสริม หรือแก้ไขปรับปรุงงานตามผลที่ได้รับจากการประเมิน
การดำเนินการจัดการความรู้โดยการประกันคุณภาพการศึกษา ประโยชน์ที่เกิดต่อสถานศึกษาดังนี้
1. ทำให้ความรู้เกี่ยวกับการประกันคุณภาพยังคงอยู่กับสถานศึกษา ไม่สูญหายไปกับบุคลากร
2. สะดวกในการเข้าถึงความรู้ เป็นการเพิ่มประสิทธิภาพการตัดสินใจ เนื่องจากผู้ที่มีหน้าที่ตัดสินใจต้องสามารถตัดสินใจได้อย่างรวดเร็วและมีคุณภาพ
3. ทำให้ผู้ปฏิบัติงานประกันคุณภาพมีความเข้าใจในงานและวัตถุประสงค์ของงาน โดยไม่ต้องมีการควบคุม หรือมีการแทรกแซงมากนักจะทำให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถทำงานในหน้าที่
ต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเกิดการพัฒนาจิตสำนึกในการทำงาน
4. เป็นการรวบรวมวิธีการปฏิบัติ และกระบวนการในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาของ
หน่วยงานหรือสถานศึกษาที่พร้อมจะเผยแพร่ เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาคุณภาพนักเรียน โดยวิธีการปฏิบัติหรือกระบวนการจะเกี่ยวข้องในเรื่องการบริหารจัดการหลักสูตรของสถานศึกษาการดำเนินงานปฏิรูปการเรียนรู้ การประกันคุณภาพภายใน
5. เป็นการใช้กลยุทธ์วิธีการต่างๆ ให้ข้าราชการครู และบุคลากรทางการศึกษา นำ
ความรู้ที่มีอยู่มาพัฒนาคุณภาพนักเรียนตามบทบาทหน้าที่ทั้งทางตรงและทางอ้อมให้บรรลุตามมาตรฐานของหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ.2544
6. เป็นการดำเนินการที่ก่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และการสร้างความรู้ใหม่
ระหว่างข้าราชการครู และบุคลากรทางการศึกษาทั้งในระดับสถานศึกษา และระดับเขตพื้นที่การศึกษา เพื่อการใช้ความรู้ในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนร่วมกันอย่างสร้างสรรค์
7. การประสานจัดทำช่องทางการเรียนรู้ ส่งเสริมการเรียนรู้และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ที่
เกี่ยวข้องกับการพัฒนาคุณภาพการศึกษาอย่างหลากหลายช่องทาง ตามวัฒนธรรมและความพร้อมของสถานศึกษา เพื่อให้ข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาเกิดความรู้ และนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน
การจัดการกับความรู้มีความสำคัญต่อการพัฒนาคุณภาพการศึกษา ดังนั้นจึงมีความจำเป็นที่ผู้บริหารในทุกระดับเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่ก่อให้เกิดการจัดการกับความรู้ในการพัฒนาคุณภาพผู้เรียนตามบทบาทหน้าที่มุ่งไปสู่มาตรฐานของหลักสูตร โดยความสำคัญของการจัดการกับความรู้เพื่อการพัฒนาคุณภาพการศึกษา
อ้างอิง
ธีระพงษ์ ศรีโพธิ์. การจัดการกับความรู้เพื่อพัฒนาคุณภาพารศึกษา“ความสำคัญของการจัดการ
ความรู้.” [online]. เข้าถึงได้จาก : http://www.npt2.obec.go.th/pre2/kkn/imp.doc
พรธิดา วิเชียรปัญญา. การจัดการความรู้. [online]. เข้าถึงได้จาก :
http://km.doe.go.th/prdoc/km11_1.doc
สำนักหอสมุดกลางมหาวิทยาลัยศิลปากร. การประกันคุณภาพ. [online]. เข้าถึงได้จาก :
