นึกออกแล้วว่า กกอ. ทำหน้าที่อะไร

          เรื่องที่ซับซ้อนต้องมีการมองหลายๆ มุม  หลายๆ ชั้น  หลายๆ มิติ   ขอจารึกไว้ว่าค่ำวันที่ ๘ ก.พ. ๕๒ เทวดามาบอกผมว่า กกอ. ทำหน้าที่ดูแลให้ระบบอุดมศึกษาทำประโยชน์หรือมีคุณค่าต่อสังคมไทยสูงสุด   หรือคุ้มค่าต่อการลงทุน 

          พูดใหม่ว่า กกอ. ทำหน้าที่แทนเจ้าของมหาวิทยาลัยทั้งหมด ซึ่งก็คือคนทั้งชาติ    กกอ. ได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่ดูแลผลประโยชน์ของคนไทยทั้งชาติ   ว่าระบบอุดมศึกษาได้ทำหน้าที่ตามที่เขาคาดหวัง    และได้ทำหน้าที่เต็มศักยภาพ เพื่อประโยชน์ของสังคม

          ถ้ามองอย่างนี้ ผมเชื่อว่าระบบอุดมศึกษาที่จัดระบบดี   จะสามารถทำประโยชน์ให้แก่สังคมไทยได้เพิ่มขึ้นอีก ๒ เท่าของที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน   คือได้เป็น ๓ เท่า

          ถามว่าผมเอาตัวเลขนี้มาจากไหน   ตอบว่าหยิบมาจากฟ้าครับ   มาจากความเชื่อมั่นของตัวเอง    และมาจากประสบการณ์การทำงานที่ สกว. และ สคส.   เป็นความคิดเชิง intuitive (ปัญญาญาณ) หรืออัตตวิสัย (subjective)   ซึ่งก็ไม่เป็นข้อรับรองว่าความเชื่อของผมจะถูกต้อง 

          แต่ความเชื่อนี้ก็เป็นแนวทางการทำงานของผม   และเป็นปรอทวัดบรรยากาศของการทำงานในหน้าที่ประธาน กกอ. ว่าผมควรทำต่อไปหรือไม่   ถ้าไม่สามารถสร้างคุณค่าเพิ่มได้จริง ผมอยากพักผ่อนมากกว่า   และควรหลีกทางให้คนที่ทำได้สำเร็จมาทำจะดีต่อสังคมมากกว่า   

          ตัวพลังอยู่ที่ตัวสถาบันอุดมศึกษาเอง   กกอ. และ สกอ. เป็นตัวสร้าง synergy ของระบบ ที่จะทำให้ 2 + 2 = 12   ซึ่งคนที่เชื่อใน complex adaptive systems และปรากฏการณ์ เคออร์ดิค เชื่อว่าเป็นไปได้    เพราะจริงๆ แล้ว synergy นั้น จะสร้างการยกระดับสู่ new order   ไม่ใช้แค่เพิ่มจำนวนของของเก่า หรือคุณสมบัติเก่า     แต่เป็นการสร้างสรรค์ของใหม่ คุณสมบัติใหม่    ที่จะทำให้อุดมศึกษาเกิด social engagement แนบแน่น สนองตอบ และสร้างสรรค์ร่วม กับสังคมวงกว้าง    อย่างไม่คาดฝัน ว่าจะเกิดขึ้น    แต่ก็จะเกิดขึ้นได้จริง หากเราจัดระบบให้มีปฏิสัมพันธ์กันอย่างซับซ้อนและมี synergy อย่างถึงขนาด

          ผมตื่นเต้นที่จะเห็นสภาพนั้น   และมีความสุขที่ได้มีโอกาสเข้ามาเกี่ยวข้อง   และจะทุ่มเทเพื่อเป้าหมายนี้

วิจารณ์ พานิช
๘ ก.พ. ๕๒