เรื่องสั้นเชิงการบริหาร
ชื่อเรื่อง กุญแจของนายท่านอยู่ไหน
มีเรื่องเล่าต่อ ๆ กันมาว่า มีครูชายหนุ่มคนหนึ่งกำลังเดินทางกลับบ้านหลังจากเลิกงานตอนค่ำ ขณะที่เดินอยู่เขาพบว่า ที่ข้างถนนมีผู้บริหารสถานศึกษาชายสองคน แต่งตัวใส่สูทดูท่าทางภูมิฐาน กำลังก้มหน้าก้มตาขะมักเขม้นมองหาอะไรบางอย่างอยู่ที่พื้นใต้แสงไฟริมทางเดินอย่างเอาจริงเอาจัง ทั้งๆที่ใต้แสงไฟนั่นเขาก็มองไม่เห็นว่าจะมีอะไร ด้วยความแปลกใจ ครูชายหนุ่มจึงเดินเข้าไปหาผู้บริหารสถานศึกษาชายทั้งสอง แล้วถามขึ้นด้วยความสงสัยว่า
“ พวกท่านกำลังหาอะไรกันหรือ ”... ครูชายหนุ่มถาม
ผู้บริหารสถานศึกษาชายทั้งสองตอบ “ เราได้ทำกุญแจรถตกหาย ”
ครูชายหนุ่มช่วยมองหาโดยรอบก็ไม่เห็นมี แต่ยังเห็นผู้บริหารสถานศึกษาชายทั้งสองคนยังคงก้มหน้าก้มตามองหา แถมยังเอามือควานสะเปะสะปะไปทั่ว จึงเอ่ยถามต่อว่า
“ แล้วรถของท่านอยู่ที่ไหนล่ะ ”...
“ อ๋อ รถเราจอดอยู่ห่างจากถนนนี้ไปประมาณ 50 หลา... ” ผู้บริหารชายทั้งสองตอบ
“ แล้วทำไมพวกคุณถึงได้มาหากุญแจแถวนี้ล่ะ... ” ครูชายหนุ่มถามต่อ
“ ก็บริเวณที่จอดรถมันมืดมองอะไรไม่ค่อยเห็น แต่ที่ตรงนี้มีแสงจากหลอดไฟข้างถนน น่าจะหากุญแจได้ง่ายกว่า ”
ครูชายหนุ่มได้ งง งง งง... แล้วก็เดินจากไปพร้อมกับความคับข้องใจ
จากนิทาน :
๑. หากกุญแจคือยุทธศาสตร์ในการนำพาสถานศึกษาสู่เป้าหมาย เรื่องดังกล่าวได้สะท้อนถึงพฤติกรรมการบริหารจัดการอย่างไรบ้าง เกี่ยวกับการเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารทั้งสอง
แนวคำตอบ
องค์ประกอบของยุทธศาสตร์ที่สำคัญคือ
1. การกำหนดจุดหมายปลายทาง (Ends) ที่ต้องการบรรลุ
2. วิธีการและกระบวนการ (Means and Process) จะประกอบด้วย 2 องค์ประกอบหลัก คือ1) กลวิธีการปฏิบัติ หรือมาตรการ (Strategy) เป็นการกำหนดแนวทางปฏิบัติให้บรรลุ
จุดหมาย (Ends) ที่กำหนดไว้อย่างมีประสิทธิภาพ 2) แผนงาน (Programs) และโครงการ (Projects) เป็นการกำหนดแนวทางการกระทำที่เป็นรูปธรรมในการปฏิบัติมากขึ้น ซึ่งโดยทั่วไปจะมีประเด็นในการเขียนที่ชัดเจน ครอบคลุม และเชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ
3. ทรัพยากร (Resources) และค่าใช้จ่าย (Cost)
4. การนำแผนไปปฏิบัติ (Implementation)
5. การประเมินผลแผน (Evaluation)
แต่จากนิทานที่เล่ามาจะเห็นว่า มีองค์ประกอบของยุทธศาสตร์ที่เลือนราง คือ 1. ได้การกำหนดจุดหมายปลายทาง (Ends) ที่ต้องการบรรลุ แต่กำหนดวิธีการและกระบวนการกลวิธีการปฏิบัติ หรือมาตรการ (Strategy) เป็นการกำหนดแนวทางปฏิบัติให้บรรลุจุดหมาย (Ends) ที่กำหนดไว้ไม่ถูกต้องทำให้ขาดประสิทธิภาพ เราควรมี แผนงาน (Programs) และโครงการ (Projects) เป็นการกำหนดแนวทางการกระทำที่เป็นรูปธรรมในการปฏิบัติมากขึ้น ซึ่งโดยทั่วไปจะมีประเด็นในการเขียนที่ชัดเจน ครอบคลุม และเชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบเพื่อผลสัมฤทธิ์สูงสุดขององค์กร
หากจะมองพฤติกรรมการบริหารจัดการ เปลี่ยนแปลงของผู้บริหารทั้งสอง
คงต้องบอกว่าขาดคุณลักษณะของผู้นำการเปลี่ยนแปลง เพราะคุณลักษณะของผู้นำการเปลี่ยนแปลง คือ บุคคลที่มีคุณลักษณะพิเศษด้านบุคลิกภาพ และความสามารถในการนำ เพื่อให้เป้าหมายการเปลี่ยนแปลงบรรลุผล ผู้นำการเปลี่ยนแปลงมีบทบาทสำคัญในกระบวนการเปลี่ยนแปลง ในด้านการทำงานกับคน การตระหนักและไวต่อปัญหา ต่อความรู้สึกของคน มีทักษะในด้านการวิเคราะห์ วินิจฉัยปัญหา สามารถให้คำปรึกษาแนะนำการแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ได้เป็นอย่างดี
๒. เรื่องสั้นเชิงการบริหารดังกล่าวช่วยให้นักศึกษาเกิดแนวคิดเกี่ยวกับการจัดการนวัตกรรมและสารสนเทศอย่างไรบ้าง
การที่ผู้บริหารไม่ได้ทำ ในสิ่งที่เป็นเป้าหมายเพราะเป็นสิ่งที่มองไม่เห็น แต่ไปกระทำในสิ่งที่ไม่ใช่เป้าหมาย เพราะมองเห็น เรื่องนี้สามารถปรับเพิ่มเติมได้คือ กุญแจ(ยุทธศาสตร์ในการนำพาสถานศึกษาสู่เป้าหมาย) อยู่ที่ไหน ต้องมาค้นหาวิธีการในการที่จะหากุญแจให้พบ ซึ่งประกอบด้วยข้อมูลคือ กุญแจตกบริเวณไหนชัดเจน กุญแจมีลักษณะอย่างไร สามารถทำให้แสงสว่างบริเวณนั้นเพิ่มขึ้นได้มั๊ย มีใครพอจะช่วยหาเพิ่มได้บ้าง ฯลฯ ก่อให้เกิดแนวคิดในการจัดการนวัตกรรมและสารสนเทศ คือ
๑. สารสนเทศเกี่ยวกับข้อมูลพื้นฐานของสถานศึกษา ตั้งอยู่ ประวัติ สภาพพื้นที่ ชุมชน
๒. ระบบสารสนเทศเกี่ยวกับผู้เรียน ว่า ลักษณะคุณภาพ ณ ปัจจุบัน เป็นอย่างไร มีแนวทางในการพัฒนาได้อย่างไรบ้าง
๓. ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารวิชาการ ว่า มีวิธีการไหนที่จะพัฒนาส่งเสริมผู้เรียนให้ก้าวสู่มาตรฐานได้บ้าง
๔. ระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการ มีวิธีการในการนำพาไปสู่เป้าหมายได้ด้วยวิธีการใดบ้าง มีระบบการทำงานอย่างไร
