ยุคปัจจุบันนี้ เทคโนโลยีสารสนเทศ หรือนิยมใช้คำย่อว่า ICT : Information
and Communication Technology ซึ่งหมายรวมถึงเทคโนโลยีหลักสำคัญ 2 ด้าน ได้แก่ เทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ (Computer Technology) และ เทคโนโลยีการสื่อสาร (Communication Technology) ICT มีบทบาทและส่งผลกระทบต่อการดำรงชีวิตประจำวันของคนในสังคม ที่เรียกกันว่า สังคมสารสนเทศ (Information Society)
แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 10 (พ.ศ.2550-2554) ได้กล่าวถึงยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศเป็น “ยุทธศาสตร์การพัฒนาคุณภาพคนและสังคมไทยสู่สังคมแห่งภูมิปัญญาและการเรียนรู้” (แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่10 www.cmtca.or.th/file_doc/แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม) เทคโนโลยีสารสนเทศเป็นเทคโนโลยีที่สำคัญยิ่งในการเอื้อให้ประชาชนทุกภาคส่วนสามารถเข้าถึงความรู้ได้อย่างรวดเร็วและตลอดเวลา มีความสำคัญอย่างยิ่งในการพัฒนาประเทศให้บรรลุเป้าหมายและสามารถแข่งขันกับนานาประเทศในโลกยุคเศรษฐกิจแห่งภูมิปัญญาและการเรียนรู้ (Knowledge - Based Economy)
เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทที่สำคัญต่อการศึกษาของไทย ทำให้สามารถจัดการเรียนการสอนได้อย่างทั่วถึงในปัจจุบันด้วยความก้าวหน้าของเทคโนโลยี รวมทั้งการสื่อสารโทรคมนาคมที่ผ่านช่องทางต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นอินเทอร์เน็ต ดาวเทียม หรือโทรทัศน์ ผู้เรียนกับผู้สอนไม่จำเป็นจะต้องอยู่ในที่ที่เดียวกัน จะเรียนในเวลาใดก็ได้ ผู้คนมีโอกาสและทางเลือกในการศึกษามากยิ่งขึ้นไม่ว่าจะเป็นการศึกษาทางไกล (Distance Education) และการเรียนอิเล็กทรอนิกส์ (e-Learning)
บทบาทของเทคโนโลยีและสื่ออิเล็กทรอนิกส์
การจัดการศึกษาไม่ว่าจะเป็นในระบบ นอกระบบและตามอัธยาศัย จะเชื่อมโยงและเข้าหากันมากขึ้น เทคโนโลยีสารสนเทศ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ (e-learning) และห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ (e-Library) มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาคุณภาพการศึกษาทั้ง 3 ระบบ ดังนี้
1. การเรียนรู้แบบออนไลน์ (E-learning) ผ่านเครือข่ายคอมพิวเตอร์อินเทอร์เน็ต (Internet) หรืออินทราเน็ต (Intranet) ผู้เรียนจะได้เรียนตามความสามารถและความสนใจของตน โดยเนื้อหาของบทเรียนซึ่งประกอบด้วย ข้อความ รูปภาพ เสียง วิดีโอและมัลติมีเดียอื่นๆ จะถูกส่งไปยังผู้เรียนผ่านเว็บเบราว์เซอร์ (Web Browser) โดยผู้เรียน ผู้สอน สามารถติดต่อ กันได้ เรียนรู้ได้ทุกเวลา และทุกสถานที่ (Learn for all : anyone, anywhere and anytime)
2. บทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอน (Computer Assisted Instruction - CAI) จะมีเนื้อหาวิชา แบบฝึกหัด การทดสอบและการให้ข้อมูลป้อนกลับให้ผู้เรียนได้ตอบสนองต่อบทเรียนได้ตามระดับความสามารถของตนเอง นำเสนอจะอยู่ในรูปมัลติมีเดีย ซึ่งประกอบด้วย อักษร รูปภาพ เสียง และ/หรือ ทั้งภาพและเสียง ซึ่งมีพื้นฐานมาจากการนำหลักการเบื้องต้นทางจิตวิทยาการเรียนรู้มาใช้ในการออกแบบ โดยอาศัยพฤติกรรมการเรียนรู้ (Learning Behavior) ทฤษฎีการเสริมแรง (Reinforcement Theory) ทฤษฎีการวางเงื่อนไขปฏิบัติ (Operant Conditioning Theory)
3. หนังสืออิเล็กทรอนิกส์ (E-books) สามารถอ่านได้ทางอินเทอร์เน็ต เครื่องมือที่จำเป็นต้องมี คือฮาร์ดแวร์ประเภทเครื่องคอมพิวเตอร์หรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์พกพาอื่นๆ พร้อมทั้งติดตั้งระบบปฏิบัติการหรือซอฟต์แวร์ที่ใช้อ่านข้อความต่างๆ ตัวอย่างเช่น ออแกไนเซอร์แบบพกพา พีดีเอ เป็นต้น ส่วนการดึงข้อมูล E-books ซึ่งจะอยู่บนเว็บไซต์ที่ให้บริการทางด้านนี้มาอ่านก็จะใช้วิธีการดาวน์โหลดผ่านทางอินเทอร์เน็ตเป็นส่วนใหญ่
4. ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ (E-library) เป็นห้องสมุดที่ให้บริการงานห้องสมุดระบบอัตโนมัติ เช่น ระบบบริการยืม - คืนหนังสือด้วยแถบรหัสบาร์โค้ด ระบบบริการสืบค้นข้อมูลทรัพยากรออนไลน์
เทคโนโลยีช่วยยกระดับการศึกษา
นวัตกรรมและสื่ออิเล็กทรอนิกส์ต่างๆ จะช่วยยกระดับการศึกษาตลอดชีวิต ดังนี้
1. การนำเทคโนโลยีสารสนเทศ E-learning และ E-Library มาใช้ในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ทำให้ผู้เรียนเกิดความรู้และความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ โดยฝึกการคิดวิเคราะห์อย่างมีเหตุผล เพื่อนำองค์ความรู้ที่เกิดขึ้นไปใช้ในการพัฒนาตนเองและสังคมได้
2. การจัดระบบเครือข่ายการเรียนรู้ที่ให้มีแหล่งความรู้ที่หลากหลาย
สำหรับการค้นคว้าหาความรู้ทุก ๆ ด้านที่ผู้เรียนต้องการและเหมาะสมกับผู้เรียน เช่น สื่อมวลชนทุกแขนง เครือข่ายสารสนเทศ ทรัพยากรท้องถิ่น ชุมชน ภูมิปัญญาชาวบ้าน ทำให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้พัฒนาตนเอง และพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อมได้อย่างกว้างขวาง
3. การปรับกระบวนการเรียนการสอน โดยเน้นให้ครูเป็นเพียงผู้อำนวย
ความสะดวกและชี้แนะให้ผู้เรียนทำการศึกษาค้นคว้าคิดและตัดสินใจด้วยตนเอง โดยใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและระบบเครือข่ายการเรียนรู้เป็นเครื่องมือ
4. ส่งเสริมการเรียนรู้ตามอัธยาศัยโดยการประสานกับชุมชนและท้องถิ่น พัฒนาการเรียนการสอนตามอัธยาศัย เน้นการค้นคว้าและทักษะการสืบค้นสารสนเทศ ใช้ระบบคอมพิวเตอร์ในการสื่อสารข้อมูลทางไกลผ่านระบบเครือข่าย รวมทั้งประเมินผล
5. การเรียนรู้โดยใช้ E-learning และ E-Library สำหรับผู้เรียนที่เรียนนอกระบบหรือตามอัธยาศัยนั้น จะช่วยทำให้ผู้เรียนสามารถเรียนไปพร้อมๆ กับการทำงานตามปกติของผู้เรียนไปด้วย ไม่ส่งผลกระทบกับงาน ทำให้ผู้เรียนมีรายได้ และสามารถเรียนรู้ในสิ่งที่ตนเองสนใจไปพร้อมกันได้
บรรณานุกรม
“การศึกษาตลอดชีวิต”. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก :
http://dnfe5.nfe.go.th/ilp/liciti/longlife.html
“ความสำคัญบทบาทของเทคโนโลยีสารสนเทศ”. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก :
http://sci.pbru.ac.th/blogs/k_maneerat/?p=15
“เทคโนโลยีสารสนเทศกับการพัฒนาคุณภาพการศึกษา”. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก :
http://gotoknow.org/blog/add-kanyarat/168763
“บทบาทใหม่ในระบบการศึกษาไทย”. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก :
