เรียนผู้รู้

ความล้มเหลวของพิพิธภัณฑ์ไทย

 

            พิพิธภัณฑ์เป็นสถานที่เก็บรักษา   อนุรักษ์  และเผยแพร่  โบราณสถานโบราณวัตถุอันสำคัญทางประวัติศาสตร์  เดิมทีการสะสมโบราณวัตถุของเก่านั้นมักนิยมในสังคมชนชั้นสูงและทำพิพิธภัณฑ์ส่วนตัวในเคหะบ้านเรือนตนเอง   ครั้นต่อมารัฐจึงให้จัดตั้งพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ  แต่ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาชาวไทยเข้าเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์ทั้งประเทศน้อยกว่าคนไปชมพิพิธภัณฑ์ลูป(ฝรั่ง)   ในขณะที่ชาวต่างชาติสนใจเข้าชมพิพิธภัณฑ์ของไทยมากกว่าคนไทย  แม้ปัจจุบันจะมีองค์กรต่าง ๆ เร่งรณรงค์ให้ชุมชนก่อตั้งพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น  แต่ความสำเร็จก็เป็นเพียงกระจุกเล็ก ๆ  เท่านั้น  อาทิเช่นพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านของ  จ่าสิบเอก ดร.ทวี  บูรณเขตต์  ที่พิษณุโลก  อันเป็นพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านที่มีชื่อเสียงที่สุดของประเทศไทย  แต่หลายครั้งเราจะได้ยินข่าวการประกาศขายหรือปัญหาของพิพิธภัณฑ์   เมื่อสองวันที่ผ่านมาผมได้อ่านบันทึกการประชุมของชาวบ้านป่าบากอันสถานที่ผมพำนักอยู่  มีการประชุมเรื่อง รื้อหรือซ่อมศาลาการเปรียญ  เสียงส่วนมากไม่ให้รื้อ  แต่คนที่มีอิทธิพล(ผู้ใหญ่บ้าน   บ้านป่าบาก    ม.1    ต.ขอนแก่น    อ.เมือง    จ.ร้อยเอ็ด)และพักพวก 2-3 คน  ต่างพูดเสียงแข็งว่าจะรื้อ  ผมจึงเกิดความเข้าใจว่าเพราะเหตุใดพิพิธภัณฑ์ของไทยจึงล้มเหลว

“ เพราะคนในพื้นถิ่น  ชาวบ้าน  หรือผู้นำชาวบ้านที่ขาดความรู้ความคิด  คิดแต่จะหาผลประโยชน์ส่วนตนมองเห็นเรื่องเหล่านี้เป็นเรื่องไร้สาระ”

ดังนั้น  กรมศิลปากร  กระทรวงวัฒนธรรมต้องเร่งศึกษาและแก้ไขทัศนคติของผู้นำชาวบ้านเหล่านี้  เพื่อให้เขาเหล่านั้นได้กระจายความรู้สู่ชุมชนตนเอง  มรดกทางภูมิปัญญาของบรรพชนจึงจะไม่สูญหาย   และควรมีการจัดการรื้อระบบการทำงานของพิพิธภัณฑ์แล้วสืบหาปัญญาอย่างแท้จริง  พัฒนาให้คนเข้าพิพิธภัณฑ์ให้มากขึ้น  ชาติจะได้ไม่เลวทรามเช่นทุกวันนี้