นวัตกรรมด้านสื่อ

กระบวนการสร้าง และพัฒนาสื่อการเรียนรู้วิทยาศาสตร์

 

การจัดกิจกรรมการเรียนการสอน    สิ่งสำคัญที่คุณครูจะทำให้เด็ก ๆ  เรียนรู้ได้เข้าใจเป็นอย่างดีก็คือเครื่องมือที่เรียกว่า “สื่อการเรียนรู้”  และสื่อการเรียนรู้ที่ดีที่สุด ก็คือ สิ่งที่จะสื่อให้เด็กเรียนรู้ในเรื่องนั้น ๆ ได้ดีที่สุด    ซึ่งมีมากมายหลากหลาย   การเรียนรู้ในบางเรื่องแค่คุณครูบอกเล่าหรือแสดงท่าทาง  เด็กก็เข้าใจได้   และในบางเรื่องต้องใช้เครื่องมือ  อุปกรณ์ ฯลฯ  เข้ามาช่วย  การพิจารณาใช้สื่อฯ ไม่ควรยึดติดกับสิ่งใดสิ่งหนึ่ง   สื่อฯทุกชนิดมีคุณค่าและมีความสำคัญที่แตกต่าง   ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ที่จะนำมาใช้      แต่สิ่งสำคัญที่คุณครูไม่ควรละเลยคือ  ความรัก   ความห่วงใย   ความผูกพัน และความเอื้ออาทร  ที่มีให้เด็ก ๆ     ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ที่ครูชาติอื่นไม่มีเหมือนครูไทย

คุณลักษณะของสื่อการเรียนรู้ สื่อการเรียนรู้ที่ดีควรมีลักษณะต่อไปนี้

1. ช่วยส่งเสริมการสร้างความรู้ของผู้เรียน

2. ช่วยส่งเสริมการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเอง

3. มุ่งเน้นการพัฒนาการคิดของผู้เรียน

4. เป็นสื่อที่หลากหลาย ได้แก่ วัสดุ อุปกรณ์ วิธีการ ตลอดจน สิ่งที่มีตามธรรมชาติ

5. เป็นสื่อที่อยู่ตามแหล่งความรู้ในระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ

6. ช่วยพัฒนาการร่วมทำงานเป็นทีม

 

สื่อการเรียนรู้ที่ผู้เรียนได้รับความรู้จากการเรียน มี 3 ประเภท คือ

1. สื่อสิ่งพิมพ์

2. สื่ออุปกรณ์

3. สื่ออิเล็กทรอนิกส์

 

1. สื่อสิ่งพิมพ์   รูปแบบการสร้างและออกแบบสื่อประเภทสิ่งพิมพ์ ยึดการออกแบบที่ดึงดูดสายตาของผู้เรียน   กระบวนการผลิตประกอบด้วย

1.  การออกแบบ เน้นที่ ความสมดุล  การใช้สี รูปแบบตัวอักษร และการเน้นจุกสนใจ

2.  การผลิต เน้นที่ การศึกษาประเภทของสื่อสิ่งพิมพ์ และเลือกประเภทให้เหมาะสม กับเนื้อหา กิจกรรม และวัตถุประสงค์

3.  การทดลองใช้ เป็นการตรวจสอบคุณภาพ ดูว่า สื่อมีความน่าสนใจหรือไม่ ตรงตามวัตถุประสงค์หรือไม่  และเหมาะสมกับกิจกรรมการเรียนรู้หรือไม่

4.  การประเมิน เมื่อทำการทดลองใช้แล้วควรจะมีการประเมินคุณภาพสื่อ เพื่อนำกลับมาปรับปรุง

       2. สื่ออุปกรณ์   รูปแบบการสร้างและออกแบบสื่อประเภทอุปกรณ์  มีขั้นตอนดังต่อไปนี้

1.       เลือกหลักการหรือทฤษฎีที่นำมา สร้าง  หรือวัตถุประสงค์

2.       คัดเลือกวัสดุอุปกรณ์และเทคนิควิธีที่จะสร้าง

3.       ออกแบบสื่ออุปกรณ์  โดยมีการนำเรื่องของทัศนศิลป์เข้ามาช่วยและความคิดสร้างสรรค์

4.       ลงมือผลิตสื่ออุปกรณ์ โดยมีการจัดทำคู่มือประกอบการใช้อุปกรณ์ชิ้นนั้นๆ  ซึ่งในการสร้างสื่ออุปกรณ์ที่ใช้ในวิชาวิทยาศาสตร์นั้น  ต้องยึดหลักการหรือศาสตร์ที่เป็นบริบทของวิชา  ที่สำคัญตรงกับวัตถุประสงค์ที่ต้องการจะพัฒนาผู้เรียนให้เกิดทักษะในเรื่องใด เรื่องหนึ่ง  และควรประยุกต์ใช้เศษวัสดุอุปกรณ์ที่หาง่ายในท้องถิ่น  เข้ามาแทนที่วัสดุอุปกรณ์ที่มีราคาแพง

5.       ประเมินสื่อ   เพื่อปรับปรุงพัฒนา   และหาประสิทธิภาพของสื่อ   แล้วประเมินผลการนำไปใช้จากบุคคลที่เกี่ยวข้องก่อนนำไปทดลองใช้จริง

       3. สื่ออิเล็กทรอนิกส์    รูปแบบการสร้างและออกแบบสื่อประเภทอิเล็กทรอนิกส์

ที่เหมาะสม  มีขั้นตอนดังนี้

1.  วิเคราะห์   หลักสูตร   รายวิชา   เนื้อหา   ผู้เรียน   บริบทการเรียนรู้   สิ่งแวดล้อมในการเรียนรู้  รวบรวมและจัดวัสดุการสอน

2.   กำหนดวัตถุประสงค์ของบทเรียน   แล้วจัดลำดับเนื้อหากิจกรรม   เลือกรูปแบบของสื่อว่าจะใช้รูปแบบใดที่เหมาะสมกับผู้เรียน

3.  จัดลำดับหัวข้อและภารกิจการเรียนรู้ในบทเรียนเขียนกรอบการสอน

4.   ออกแบบกรอบบทเรียน โดย

•  เตรียมทรัพยากรที่เราจะใช้ผลิตสื่อ    เช่น ข้อความ รูปภาพ   ภาพเคลื่อนไหว   ภาพวีดีโอ   เสียง 
•  การผลิตโดยใช้โปรแกรมการผลิตแบบต่างๆ   จากนั้นสร้างคู่มือการใช้ 
•  ประเมินสื่อ   เพื่อปรับปรุงพัฒนา  และหาประสิทธิภาพของสื่อ   แล้วประเมินผลการนำไปใช้จากบุคคลที่เกี่ยวข้องติดตามผลก่อนนำไปทดลองใช้จริง

 

                สรุปแล้ว การจะเลือกผลิตสื่อเพื่อนำไปใช้ในการเรียนการสอนวิทยาศาสตร์นั้น นอกจากจะคำนึงถึงการออกแบบ ขั้นตอนการผลิต การทดลองใช้และประเมินผลเพื่อตรวจสอบคุณภาพแล้ว สิ่งที่สำคัญที่สุด คือ การที่นำสื่อไปใช้แล้วทำให้นักเรียนมีการเรียนรู้ มีการพัฒนาความคิด จึงจะถือว่าสื่อนั้นทำให้เกิดประโยชน์สูงสุดอย่างแท้จริง เพราะนักเรียนคือหัวใจที่สำคัญที่สุดในการผลิตสื่อของครู

 

อ้างอิง

“สรุปผลการเรียนรู้กระบวนการสร้าง  และพัฒนาสื่อการเรียนรู้วิทยาศาสตร์” . [ออนไลน์] .  เข้าถึงได้จาก  :http//www.eclassnet.kku.ac.th/etraining/file/

1223652839-summarize%20learning%20media.doc. 2551

“ข้อคิดในการใช้สื่อการเรียนรู้”.[ออนไลน์] .  เข้าถึงได้จาก  :http//www.

            takesa1.go.th/~nitess/it.doc.  2551