นวัตกรรม

การสอนแบบโปรแกรม(Programmed Instruction)


     ความหมาย
     การจัดลำดับประสบการณ์ไว้สำหรับผู้เรียนไปสู่ขีดความสามารถโดยอาศัยหลักความสัมพันธ์ ของสิ่งเร้ากับการตอบสนอง ซึ่งพิสูจน์แล้วว่ามีประสิทธิภาพ (รศ.ดร.เปรื่อง กุมุท)
     เป็นการสอนที่มีการวางโปรแกรมไว้ล่วงหน้า ที่จะให้ผู้เรียนรู้ด้วยตนเองด้วยการลงมือประกอบกิจกรรมอย่างกระฉับกระเฉง ทราบข้อติชมทันที มีความภูมิใจในความสำเร็จ และได้ใคร่ครวญตามทีละน้อยตามลำดับขั้น และก้าวไปข้างหน้าด้วยความสามารถความสนใจ และความสะดวกของแต่ละคน (รศ.ดร.ชัยยงค์ พรหมวงศ์)
     การสอนแบบโปรแกรม เป็นการสอนแบบหนึ่งที่จะช่วยให้ผู้เกิดการเรียนรู้ได้ดี มีการวางโปรแกรมไว้ล่วงหน้า และอาศัยหลักการจัดเพื่อตอบสนองความแตกต่างระหว่างบุคคล ผู้เรียนจะเรียนรู้ตามขีดความสามารถ ความถนัด และความสนใจ

     หลักการของบทเรียนโปรแกรม
     1. เปิดโอกาสให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมอย่างกระฉับกระเฉง
(Active Participation) ในกิจกรรมการเรียนการสอนนั้น ผู้เรียนจะเกิดการเรียนรู้ได้ดีถ้าผู้เรียนได้มีส่วนร่วมในกิจกรรม ผู้เรียนจะเกิดความสนใจ ไม่เบื่อหน่วย เป็นการเรียนรู้แบบ Active เช่น การอ่าน ปฏิบัติการทดลอง ตอบคำถาม อภิปราย กิจกรรมเหล่านี้จะเอื้อให้ผู้เรียนได้ลงมือกระทำด้วยตนเอง คิดค้นหาคำตอบ ซึ่งจะตอบสนองให้เกิดการเรียนรู้ที่ดี
     2. ให้ทราบผลการเรียนของตนเองอย่างทันทีทันใด
(Immediated Feed Back) เป็นการให้ข้อมูลย้อนกลับแก่ผู้เรียนทันที ว่าสิ่งที่ผู้เรียนทำนั้นถูกหรือผิด ควรบอกเหตุผลว่าเพราะเหตุใด จะมีผลช่วยให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้อย่างถูกต้อง และจดจำได้ดี แต่ถ้าผู้เรียนตอบได้ถูกต้องก็จะก่อให้เกิดแรงเสริม ทำให้เกิดกำลังใจที่จะเรียนรู้ต่อไป
     3. ประสบการณ์แห่งความสำเร็จ
(Success Experience) ผู้สอนควรจัดกิจกรรมให้ผู้เรียนประสบความสำเร็จเป็นระยะที่ต่อเนื่องกันไป และูควรให้การเสริมแรง (Reinforcement) แก่ผู้เรียน เพราะจะเป็นการกระตุ้นให้ผู้เรียนรู้สึกภูมิใจ และต้องการเรียนต่อไป
     4. การประมาณทีละน้อย
(Gradual Approximation) การแบ่งเนื้อหาหรือบทเรียนเป็นหน่วยย่อย ๆ จัดลำดับขั้นตอนของเนื้อหา ให้เหมาะสมกับความสามารถของผู้เรียน จัดเรียงลำดับจากง่ายไปหายาก เพื่อให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ทีละน้อย ไม่สับสนจะทำให้ผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ได้ง่าย และเป็นแรงจูงใจให้ผู้เรียนเรียนรู้ในขั้นต่อไปโดยไม่เกิดความเบื่อหน่าย

     ประเภทของการสอนแบบโปรแกรม
     1. การสอนแบบโปรแกรมในฐานะวิธีการ เป็นการสอนที่ใช้วิธีการอย่างเดียวและใช้สื่อเพียง 1 - 2 อย่าง
     2. การสอนแบบโปรแกมในฐานะกระบวนการ เป็นการสอนที่ใช้วิธีการหลายอย่างและใช้สื่อประสม คือ ใช้สื่อตั้งแต่ 3 อย่างขึ้นไปร่วมกัน สื่อแต่ละอย่างจะส่งเสริมซึ่งกันและกัน