AAR หนังสือ Mountains beyond Mountains : The Quest of DR. PAUL FARMER, A MAN WHO WOULD CURE THE WORLD เขียนโดยนักเขียนมือรางวัล พูลิตเซอร์ Tracy Kidder ต่อ
ผมอ่านหนังสือเล่มนี้อย่างเมามัน จริงๆ แล้วผมไม่ได้อ่าน แต่ผมตีความ เป็นการตีความเอาเอง ไม่รู้ว่าถูกหรือผิด
ผมสนใจที่งานของ Paul Farmer และคณะ PIH ซึ่งเป็นงานเล็กๆ สำหรับคนเล็กคนน้อยที่เป็นคนยากจนค่นแค้นสุดๆ ในไฮติ และเปรู ในที่สุดแล้วก่อผลเปลี่ยนแปลงโลก สภาพเช่นนี้เกิดได้อย่างไร ผมตีความว่าเกิดได้เพราะ
๑. ทีม PIH ไม่ได้เพียงแต่ทำงานรับใช้คนยากจน แต่สร้างความรู้ไปพร้อมกัน สร้างความรู้จากการทำงาน ที่เป็นความรู้ที่ซับซ้อน (complex) มาก ที่คนที่ไม่เคยมีประสบการณ์ตรงไม่สามารถมีความรู้แบบนี้ได้ เขาสามารถสรุปเอาความรู้นี้ออกมาบอกสังคมอเมริกัน และบอกโลกได้ ทำให้ได้แนวร่วมอีกมากมาย
๒. ทีมนี้ทำงานเล็กๆ โดยตระหนักในภาพใหญ่ ภาพเชิงระบบอยู่ตลอดเวลา เขารู้ว่าเขากำลังทำงานอะไร เขาทำงานเล็กๆ เพื่อแก้ปัญหาใหญ่ของมนุษยชาติ คือปัญหาความยากจนและความไม่เท่าเทียม และปัญหาระบบสุขภาพที่ไม่เป็นระบบที่เหมาะสมกับประเทศยากจน รวมทั้งปัญหาของความไม่รู้ในการแก้ปัญหาเชิงระบบในการต่อสู้กับโรควัณโรค และ HIV/AIDS
๓. Paul Farmer มีความชำนาญด้านการรักษาผู้ป่วย หรือที่เรียกว่างานด้านคลินิก ทำให้ได้รับความยอมรับนับถือได้เร็ว และในขณะเดียวกัน ก็สนใจภาพเชิงระบบ รู้ว่าภาพเชิงระบบที่ดีเป็นอย่างไร ใช้ภาพฝันเชิงระบบเป็นฝันนำทาง และฝันร่วมของภาคี PIH
๔. ความสามารถในการสื่อสารออกสู่สื่อมวลชน ทั้งทางหนังสือพิมพ์ โทรทัศน์ และหนังสือ และความสามารถในการสื่อสารกับวงวิชาการผ่านการตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ การนำเสนอในที่ประชุมวิชาการ และผ่านหนังสือ
๕. การมีฐานวิชาการอยู่ที่มหาวิทยาลัย ฮาร์วาร์ด ทำให้ได้รับความเชื่อถือง่ายขึ้น แม้จะเสนอแนวคิดหรือวิธีการที่แหวกแนว ยิ่งได้รับการสนับสนุนจากศาสตราจารย์ผู้มีชื่อเสียงของฮาร์วาร์ด (Howard Hiatt) ยิ่งหาการสนับสนุนจากแหล่งทุนได้ง่ายขึ้น
๖. อะไรๆ ก็ไม่สำคัญเท่ากับการเป็นนักลงมือปฏิบัติ ไม่ย่อท้อต่อความขาดแคลนและยากลำบาก ลงมือปฏิบัติเพื่อเรียนรู้การทำงานในภาพเล็ก สำหรับเป็นข้อมูลคิดทำงานภาพใหญ่
๗. ผมมองว่า งานเปลี่ยนโลกของทีม PIH เป็นการเปลี่ยนโลกทัศน์ ของโรคที่เกิดจากความยากจน ความอยุติธรรมในสังคม ซึ่งในกรณีนี้คือ วัณโรค และ HIV/AIDS และลงมือทำให้เห็นว่า มีวิธีที่จะเอาชนะโรคเหล่านี้ได้ โดยที่โลกต้องเปลี่ยนกระบวนทัศน์ ต้องมีความรู้จากการลงมือปฏิบัติในประเทศยากจน ไม่ใช่เอาวิธีคิด/ปฏิบัติของประเทศร่ำรวยไปใช้ในประเทศยากจน
ความยากจนและอยุติธรรมเป็นปัญหาเรื้อรัง เป็นรากเหง้าของโรคที่เกิดจากความยากจน ทีม PIH ทำงานเล็กๆ ในไฮติและเปรู เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของขบวนการแก้ปัญหาโรคที่เกิดจากความยากจนของโลก ซึ่งในกรณีนี้คือโรคติดเชื้อ เน้น วัณโรค และ HIV/AIDS
วิจารณ์ พานิช
๓๑ ธ.ค. ๕๑
