นี่ก็เป็นอีกหนึ่งในกลยุทธ์ในการขับเคลื่อนสถาบันการอาชีวศึกษาภาคเหนือ จากการมีโอกาสเข้าไปร่วมสัมมนา ที่ร่วมกันได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย ลำปางและแม่ฮ่องสอน รวมทั้งตัวแทนของสถานศึกษาอาชีวศึกษาเอกชน ที่จะมีแผนเปิดสอนระดับปริญญาตรีสาขาเทคโนโลยีสารสนเทศ หรือชื่ออะไรก็ตามแต่ที่เกี่ยวข้องกับเรื่องไอที ซึ่งวันนี้มีสถานประกอบการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมาให้ข้อมูลว่า ปัจจุบันและแนวโน้มความต้องการกำลังคนด้านนี้มีทิศทางอย่างไร สิ่งที่อาชีวศึกษาต้องฝึกนักศึกษาเป็นทักษะอะไร จะต้องสอนอะไรบ้าง มีอะไรที่จะต้องเพิ่มเติมสำหรับนักศึกษาที่อยู่ในระดับเบื้องต้นก่อนที่จะศึกษาในระดับสูงขึ้น แนวโน้มอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์ ความก้าวหน้าของหน่วยงานที่จะสนับสนุนทางด้านนี้ ต่อไปนี้คือข้อมูลเพียงบางส่วนจากหน่วยงานและบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับไอที ที่ผู้เขียนพอจะเก็บรายละเอียดได้ และนำมาเล่าสู่กันฟัง
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ) ให้ข้อมูลว่า ปัจจุบันผู้จบด้านนี้ แหล่งงานก็จะมุ่งไป กทม. เป็นหลัก สิ่งที่สถานประกอบต้องการคือ ทักษะทางภาษาอังกฤษ ทั้งการอ่านและการพูด ความรู้ทางโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ผนวกกับผู้ที่จบทางด้านนี้จะมีทักษะทางด้านธุรกิจน้อย ส่วนคุณสมบัติที่เพิ่มเติมได้แก่ คนที่รับผิดชอบ การเรียนรู้เทคโนโลยีใหม่ ๆ มีความมุ่งมั่น อดทน สิ่งที่ทางบีโอไอให้การสนับสนุนคือ ให้ความรู้ผู้สอน การให้ครูมีประกาศนียบัตรไอที เพิ่มเติมหลักสูตรเทคโนโลยีให้มีมุมมองทางธุรกิจด้วย
การประชุมร่วมกับสถานประกอบการทางด้านไอที
สำนักงานส่งเสริมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งชาติ องค์การมหาชน (Sipa) ให้ข้อมูลในเรื่อง
ปัจจัยพัฒนาอุตสาหกรรมไอที เริ่มที่สภาพแวดล้อมมีการเตรียมพร้อมของสถานที่ มีการส่งเสริมการลงทุนด้านไอที การคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน โดยเฉพาะระบบ 3G หรือไวแม็กซ์ทั้งหลาย ซึ่งสถาบันการศึกษาที่ดำเนินการอยู่ก็คือ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง และจังหวัดแม่ฮ่องสอนที่ไจก้าเข้ามาให้ความช่วยเหลือ การพัฒนาบุคลากร มีจำนวนผู้ที่จบการศึกษาด้านนี้ แต่ฝีมือที่ต้องการไม่ได้ตามเป้า แบบหรือโมเดลที่ได้ต้องการทั้งซอฟต์แวร์และฮาร์ดแวร์ การวิจัยพัฒนา มองว่า อุตสาหกรรมไอทีเป็นเรื่องที่มาเร็วไปเร็ว คนที่จะเรียนหรืออยู่ในแวดวงการนี้ต้องเร็วตามและจะต้องต่อยอดทางด้านบริหารธุรกิจ ประเทศไทยมีงานวิจัยอยู่จำนวนมากแต่ไม่ได้เอาออกมาจากหิ้ง
แนวทางในการพัฒนา ต้องมีการพัฒนาระบบการวิจัย R & D ซึ่งเป็นแกนหลักของการพัฒนา พัฒนาบุคลากร สอนเสริมให้กับผู้ที่จบและทำงานแล้ว มี Training the trainer สภาพแวดล้อมที่ทำให้ธุรกิจคล่องตัว ไม่ว่าจะเป็นไฮสปีด หรือระบบ 3G และพื้นที่รองรับมีหรือไม่อย่างไร ปรับกฎระเบียบของภาครัฐ ให้เป็นระบบ one stop service ทำอย่างไรจะเอื้อให้มีการติดต่อและให้บริการที่รวดเร็ว จัดสร้างระบบโครงสร้างพื้นฐานทั้งโทรคมนาคมและอินเทอร์เน็ต ส่งเสริมการใช้อุปกรณ์เทคโนโลยีที่ทันสมัย ทุกวันนี้จะพบว่า บ้านเราเก่งในเรื่องการใช้เทคโนโลยี แต่ไม่เก่งในเรื่องที่จะผลิตเทคโนโลยี
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ เครือข่ายภาคเหนือ (สวทช. NSTDA) ให้ประเด็น Open Source เพราะจะประหยัดเงินได้เป็นจำนวนมาก, ไม่ต้องผูกติดกับสินค้าบางยี่ห้อ, การละเมิดลิขสิทธิ์ สามารถปรับปรุงเองได้และลดค่าใช้จ่ายในระยะยาว RFID เป็นอีกเรื่องที่จะต้องคิดถึงเพราะไม่ว่าจะเป็นระบบการจราจร สินค้าคงคลัง โลจิสติกส์ ซึ่งเป็นปัจจัยที่จะทำให้การขยายตัวของสินค้าและบริการได้กว้างขวางยิ่งขึ้น Embedded system ก็เป็นอีกระบบหนึ่งที่ผู้ให้ข้อมูลใช้คำว่า “สมองกลฝั่งตัว” นำมาใช้กับสินค้า บริการและผลิตภัณฑ์ โดยเฉพาะสิ่งที่ผลิตได้หรือสภาวการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดหรือมีในท้องถิ่นหรือชุมชนในภาคนี้ไม่ว่าจะเป็นด้านการเกษตร เช่น การอบลำไย หรือมีระบบเตือนภัยโดยการนำเอาเทคโนโลยีเข้ามาเกี่ยวข้อง
สถานีวิทยุ อสมท. เป็นอีกหน่วยงานหนึ่งที่ใช้แรงงานด้านเทคโนโลยีแต่เป็นระบบที่ยังไม่ยุ่งยากซับซ้อนมากนัก มีระบบการจัดการเกี่ยวกับเว็บไซต์ โดยผู้ที่รับเข้ามาจะทำหน้าที่อัพเดทข้อมูลเท่านั้น แต่สิ่งที่ อสมท. ต้องการคือ ระบบใหม่ที่เรียกว่า podcase ที่ยังขาดบุคลากรด้านนี้ ส่วนคุณสมบัติผู้ที่จะเข้ามาสู่งานในหน่วยงานนี้ได้แก่ มีลักษณะของ service mind, public mind, ความรับผิดชอบ, รักความก้าวหน้าและพนักงานยังได้รับโอกาสที่จะพัฒนาให้มีคุณวุฒิในระดับสูงขึ้น
การประชุมร่วมกับหน่วยงานส่งเสริมทางด้านไอที
NBT สถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศไทย กรมประชาสัมพันธ์ สำนักงานประชาสัมพันธ์เขต 3 เชียงใหม่ ได้ให้ข้อคิดดังนี้ งานด้านประชาสัมพันธ์เป็นงานที่จะต้องตัดสินใจ แก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้อย่างทันท่วงที หลายคนในหน่วยงานยังมองอาชีวศึกษาและเข้าใจว่า คนที่จบแล้วมาทำงานจะเป็นเพียง “ช่างเทคนิค” สอศ. จะหากลยุทธ์อะไรที่จะล้างภาพนี้ได้ ทั้ง ๆ ที่ “ช่างเทคนิค” เหล่านี้ทำงานได้สารพัดอย่าง แต่คนส่วนใหญ่ยังมีทัศนคติ มันคงจะไม่ใช่ที่จะแก้ไขกันในวันสองวันเสร็จ ซึ่งเป็นเรื่องที่จะต้องฝากกันไว้ในคิดต่อไป คนที่ทำงานด้านไอทีจะหยุดนิ่งไม่ได้ต้องพัฒนาตัวเองอยู่ตลอดเวลา ภาษาอังกฤษยังเป็นสิ่งที่จำเป็นและคนของบ้านเรายังไม่ลึกซึ้งพอสำหรับศัพท์ต่าง ๆ และเนื้อหาทางไอทีที่เชื่อถือได้มักจะเป็นภาษาอังกฤษ ผู้ที่จบการศึกษาด้านไอทีหรือด้านอื่น แต่ต้องการพัฒนาไอที ก็ไม่มีแหล่งที่จะพัฒนาความรู้ ซึ่งบุคลากรลักษณะนี้มีเป็นจำนวนมาก เสนอความคิดที่ว่า สอศ. มีวิทยาลัยสารพัดช่างซึ่งมีหลักสูตรระยะสั้นที่จะจัดได้ รวมถึงงานด้านประชาสัมพันธ์ของ สอศ. ก็ค่อนข้างจำกัดไม่แพร่หลายให้ใคร ๆ เข้าถึงได้ง่าย
มอไซค์ดอทคอมhttp://mocyc.com ผู้พัฒนาเว็บไซต์นี้เป็นคนหนุ่มเมืองเหนือ ได้ให้ข้อคิดไว้น่าสนใจว่า การเรียนการสอนที่เคยประสบ พบว่า ถูกให้ฝึกทำตาม ไม่ได้ถูกส่งเสริมให้แสดงความคิด ขณะที่โปรแกรมไอทีต่าง ๆ ที่ศึกษาอยู่ก็เป็นเรื่องที่ยังล้าสมัยไม่เป็นไปตามยุคนั้น ๆ และหากจะผลิตบุคลากรด้านนี้ ต้องหา ท่าไม้ตายสักอย่างให้กับนักศึกษา เช่น อาจจะผลิตที่เด่นทางด้าน animation ให้เป็น the best ของวิทยาลัยเทคนิค มัลติมีเดียให้เป็น the best ของวิทยาลัยสารพัด เป็นต้น
บริษัท ซีเคเอ เชียงใหม่ จำกัดhttp://www.ckachiangmai.com/about.html เป็นบริษัทในเครือบริษัท ครีเอทีฟ คิงส์ดอม จำกัด เป็นองค์กรนานาชาติที่มีสำนักงานอยู่ในหลายประเทศ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ฟิลิปปินส์จีนและประเทศไทย ที่มีสำนักงานอยู่ที่จังหวัดเชียงใหม่ ผลงานอนิเมชั่นจากการผลิตของทีมงานเช่น แบ๊ดด๊อกและผองเพื่อน, บับเบิ้ล วอริเออร์, มวย ไทเกอร์ และทรีโอ บันนีส์ และตูนบูนแมกกาซีนสำหรับเด็ก ตัวแทนของบริษัทได้พูดถึงว่า ภาษาอังกฤษนั้นเป็นสิ่งจำเป็นเฉพาะศัพท์เทคนิคที่จะต้องใช้กับงานไอทีคนที่ทำงานด้านนี้ไม่ค่อยมีบทบาทในการติดต่อสื่อสารกับคนภายนอกมากนัก, ต้องการคนที่มีความชำนาญเฉพาะทาง มีความเป็นเลิศทางด้านเกม การ์ตูนหรือคนที่ใส่ใจในเรื่องนี้, ความคิดสร้างสรรค์ และให้ข้อคิดว่า เด็กหลังห้องไม่ใช่เด็กที่ครูจะต้องปล่อยไปตามยถากรรม จะทำอย่างไรที่จะส่งเสริมหรือสนับสนุนให้กลุ่มนี้ได้แสดงความสามารถที่แท้จริงออกมา
จากข้อมูลทั้งหมดเป็นเพียงข้อมูลเบื้องต้นและบางส่วนที่มานำเสนอและผู้เขียนเก็บประเด็นได้ ซึ่งเวทีเล็ก ๆ นี้ จะต้องมีต่อไปและการนำเสนอของตัวแทนสถานประกอบการและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จะต้องถูกขับเคลื่อนเพื่อที่จะทำอย่างไรให้ ข้อมูลในวันนี้ทำให้สถาบันการอาชีวศึกษาภาคเหนือมีทิศทางและแนวทางที่ชัดเจนสำหรับสาขานี้ ซึ่งเป็นส่วนประกอบหนึ่งในอีกหลายส่วนเพื่อพร้อมสำหรับการสร้างสถาบันการอาชีวศึกษาภาคเหนือที่เข้มแข็งต่อไป
อ้างอิง:
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน, เรียนรู้เรื่องบีโอไอ, 2552.
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน, SOFTWARE INDUSTRY, 2552.
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ, (แผ่นพับ), 2552.
สำนักงานส่งเสริมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งชาติ, (แผ่นพับ), 2552.
การนำเสนอของสถานประกอบการ (อสมท. NBT. มอไซค์ดอทคอม, บริษัท ซีเคเอ เชียงใหม่ จำกัด, Antweb system Co.Ltd.) วันที่ 9 มกราคม 2552
