...
ตอนนี้เราจะพาไปชมงานศพสยาดอ (พระอาจารย์ใหญ่) เจ้าอาวาสวัดมัณฑะเลย์ (ชาวแม่สะเรียงออกเสียงว่า "วัดมันตะเล") แม่สะเรียง แม่ฮ่องสอน (7 ธันวาคม 2550) ก่อน
แม่ฮ่องสอนเป็นจังหวัดที่มีคนหลายชาติพันธุ์อาศัยอยู่ด้วยกันอย่างสงบสุข ใครไปแม่ฮ่องสอนคงจะได้สัมผัสกับมิตรภาพที่หาได้ยากในโลก เชิญชมงานศพกัน เพื่อจะได้เข้าใจมิติทางวัฒนธรรมของชาวพม่าและกะเหรี่ยงครับ
...
...
ภาพการแสดงกลางคืนจากคณะลิเกพม่า นักแสดงจากศูนย์อพยพแม่ลาน้อย... คนอพยพที่นั่นส่วนใหญ่เป็นชาวกะเหรี่ยง (7 ธันวาคม 2550)
เดิมชาวกะเหรี่ยงนับถือพุทธบ้างถือผีบ้าง ซึ่งก็พอจะอยู่ร่วมกับชาวพม่าโดยสันติได้ ต่อมาอังกฤษ (ผู้ปกครองสมัยอาณานิคม ไม่ใช่คนอังกฤษทุกวันนี้) ปกครองโดยวิธี "แบ่งแยกแล้วปกครอง (divide and rule)"
...
อังกฤษ(ผู้ปกครองสมัยอาณานิคม ไม่ใช่คนอังกฤษทุกวันนี้) ยกคนกลุ่มน้อย (กะเหรี่ยง) ขึ้น กดคนกลุ่มใหญ่ลง บอกจะให้ "เอกราช" เจ้าอาณานิคมไปตั้งระเบิดเวลาทางวัฒนธรรมแบบนี้ไว้ทั่วโลก
ผลคือ หลังพม่าได้เอกราช... ไม่นานก็รบกัน และรบกันมาจนทุกวันนี้ การรบในพม่านั้นที่ "แรง" ที่สุดคือ พม่ารบกับกะเหรี่ยง เพราะระเบิดเวลาทางวัฒนธรรมได้ทำงานแล้ว
...
ทว่า... ที่แม่ฮ่องสอนนี้คนทุกชาติพันธุ์อยู่ร่วมกันได้โดยสงบสันติ ทำให้แม่ฮ่องสอนเป็นเมืองที่ "รวยวัฒนธรรม" มากที่สุดจังหวัดหนึ่งของไทย
ภาพนี้เป็นภาพลิเกตอนกลางคืน ชาวกะเหรี่ยงในค่ายอพยพแม่ลาน้อยรวมตัวกันเป็นคณะละคร มีชาวไทยใหญ่ที่พูดได้ทั้งไทย ไทยใหญ่ พม่า และกะเหรี่ยงเป็นหัวหน้าวง ท่านบอกว่า เวลาจะออกไปแสดงข้างนอกต้องมีหนังสือขออนุญาต นับคนรายหัวขาออก และนับขาเข้าเป็นรายคนด้วยอย่างรัดกุม
...
การแสดงภาคกลางคืนมีหลายตอน ส่วนใหญ่เป็นลิเกพม่าแบบผสมผสาน พระเอก นางเอกแต่งแบบพม่า มีการแสดงตลกสลับ ส่วนใหญ่จะเป็นการแสดงกระโดดไปกระโดดมา ทุบเศษแก้วแตกลงในถัง โดดลงไป โดดขึ้นมา คล้ายๆ กับว่า หนังเหนียว ไม่โดนแก้วบาดอะไรทำนองนี้
...
...
งานศพพม่าที่จะทำรูป "นกการเวก" แบบนี้ได้ จะต้องเป็น "บิ๊ก" จริงๆ โดยเฉพาะพระภิกษุผู้ใหญ่ (สยาดอ)
ท่านพระอาจารย์ชนกะเล่าว่า คุณแม่ที่ส่งคุณลูกไปบวชตลอดชีวิต... ถ้าเสียชีวิตลง ชาวพม่าก็จัดงานศพใหญ่ๆ โตๆ ให้เหมือนกัน ชาวพม่าจึงภาคภูมิใจมากถ้ามีลูกชาย และลูกได้บวชเรียน ทีนี้ถ้าไม่ได้ลูกชายล่ะ... พอมีทางเลือกครับ
...
ทางเลือกคือ ไปที่วัด โดยเฉพาะโรงเรียนปริยัติธรรม แล้วขอเป็นอุปัฏฐากพระ ซึ่งชาวพม่าจะ "เลี้ยงดู" พระที่ปวารณาไว้คล้ายๆ กับลูกคนหนึ่ง บางคนถึงกับแบ่งมรดกให้เท่าๆ กับลูกจริงๆ ด้วย
...
...
ภาพรถนกการเวกด้านข้าง
ลิเกพม่ามีเครื่องดนตรีหลักเป็นฆ้องแผง เวลาไปไหนก็พับแผงเข้ามาหากัน ได้เป็นกล่อง สะดวกในการเดินทาง มีปี่มีกลอง มีเครื่องตีเป็นเกราะไม้ และฉาบ
หัวหน้าคณะบอกว่า ฆ้องแบบนี้ยังไม่ครบเครื่อง (ครบชุด)... ถ้าจะให้ครบชุดต้องหาทุนให้ได้มากกว่านี้ แล้วเข้าไปซื้อที่พม่า ราคาประมาณ 35,000 บาท (ราคาบาทไทย... ไม่ใช่จัตพม่า)
...
นักแสดงทุกคนเล่นกันสุดฝีมือ เพราะนานๆ จะได้ออกไปนอกศูนย์อพยพสักครั้ง กินหมากกินเมี่ยงไป เล่นไป สนุกเหมือนคนลืมโลก
ประเทศไหนส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมให้มีความหลากหลาย และส่งเสริมให้คนแสดงเก่งขึ้นได้ ประเทศนั้นจะมีความได้เปรียบทางด้านการท่องเที่ยวอย่างมากมายทีเดียว
...
ภาพด้านหลังวง มีห่อเมี่ยงพร้อม เป็นเครื่องให้จังหวะประเภทเกราะกับฉาบ บางช่วงนักดนตรีก็ร้องเพลงไปด้วย แต่คนร้องหลักจะถือไมค์อยู่ข้างๆ เวที
...
ภาพการแสดงช่วงสายๆ... คณะแสดงจะออกมาร่ายรำเพลงต่างๆ การร่ายรำแบบพม่าเน้นความเร็ว ดูคล้ายๆ หุ่นกระบอก
บางทีนี่อาจจะอธิบายได้ว่า ทำไมคนรุ่นใหม่ในย่างกุ้งตอนนี้ถึงได้คลั่งไอ้เจ้า "ฮิพฮอพ (hiphop; พม่าเรียก "ฮิพหอพ") เหลือเกิน ผู้เขียนขอเดาว่า จังหวะมันกระโชกกระชากคล้ายๆ ลิเกพม่า หรืออะไรทำนองนี้
...
ตอนบ่ายแก่ๆ มีการเคลื่อนศพเจ้าอาวาสชาวพม่าไปทำฌาปนกิจ (เผา) กว่าจะไปถึงได้ก็ชักคะเย่อกันไปๆ มาๆ เป็นชั่วโมง
เพราะประเพณีที่นี่เขาจะนำเชือกลากรถการเวกไป พอใกล้สุสานจะมีการชักกลับไปกลับมา ไปทางสุสานบ้าง ดึงกลับบ้าง ไปๆ มาๆ อย่างนี้หลายรอบ
...
ชีวิตคนเรานี้แสนสั้น... พระอาจารย์รูปหนึ่งท่านเปรียบชีวิตคนเราว่า เหมือนสัตว์บนสายพานที่รอเวลาเชือด (ตาย) กันทั้งนั้น หันหน้าเข้าหากัน สามัคคีกันดีกว่า
ขอคนไทยพึงได้เมตตาในชาวพม่า-ชาวกะเหรี่ยง ขอชาวพม่า-ชาวกะเหรี่ยงพึงได้เมตตาในคนไทย และขอให้ชาวพม่า-ชาวกะเหรี่ยงพึงได้เมตตาซึ่งกันและกัน
...
ที่มา
-
กราบขอบพระคุณ > ท่านพระอาจารย์ธัมมานันทะ ภัตทันตะ อัครมหาบัณฑิต (สมณศักดิ์พม่า) ท่านพระอาจารย์ชนกะ คณะสงฆ์วัดท่ามะโอ ลำปาง, คณะสงฆ์วัดมัณฑเลย์ แม่สะเรียง แม่ฮ่องสอน, คณะศรัทธาวัดมัณฑเลย์ และคณะแสดงชาวกะเหรี่ยง ศูนย์อพยพแม่ลาน้อย > 7 ธันวาคม 2550.
-
ขอขอบพระคุณ > อ.นพ.ศิริชัย ภัทรนุธาพร สสจ.ลำปาง + อ.นพ.โอฬาร ยิ่งเสรี ผอ.รพ.ห้างฉัตร + อ.อรพินท์ บุญเสริม + อ.อนุพงษ์ แก้วมา > สนับสนุนเทคนิค iT.
-
นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ โรงพยาบาลห้างฉัตร ลำปาง > สงวนลิขสิทธิ์ > ยินดีให้ท่านนำไปใช้เผยแพร่ความรู้ได้ ห้ามนำไปใช้เพื่อการค้า > 7 มกราคม 2552.
ขอขอบคุณมากๆ ครับ
อรุณสวัสดิ์คะ มาเยี่ยมยามเช้า ขอให้มีความสุขค่ะ
โอ้โฮ้ สนุก แบบเล็กดีรสโต น่าสนใจมาก