เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์สามารถสร้างภาพ 3 มิติ ในรูปแบบต่างๆ เพื่อช่วยในการตรวจวินิจฉัยโรค

สวัสดีครับ

วันนี้ขอนำเสนอรูปแบบการสร้างภาพ 3 มิติด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หลักการพื้นฐานของการสร้างภาพสามมิติที่สำคัญอย่างหนึ่ง คือ การมีข้อมูลที่มีคุณภาพและความถูกต้อง ซึ่งในเครื่องสไปรอลหรือมัลติสไลซ์ซีทีในปัจจุบันได้มีการพัฒนาให้มีประสิทธิภาพในการจัดเก็บข้อมูลด้วยระบบคอมพิวเตอร์ที่รวดเร็วถูกต้อง ใช้ระยะเวลาในการฉายรังสีสั้น เพิ่มพื้นที่การฉายรังสีให้กว้างขึ้น พื้นที่การเก็บข้อมูลมีความจุมากขึ้น เหล่านี้ทำให้สามารถที่จะจัดเก็บข้อมูลจากการตรวจได้จำนวนมากและสามารถนำมาใช้สร้างภาพ 3 มิติได้รายละเอียดรูปที่ดี การสร้างภาพ 3 มิติมีเทคนิคการสร้างรูปที่ควรทราบดังต่อไปนี้ 

1.การสร้างภาพหลายระนาบ หรือ เอ็มพีอาร์ (MPR : Multi Plannar Recontruction) จากเดิมในเครื่องซีทีแบบธรรมดาจะมีการนำกลุ่มข้อมูลการตรวจ มาจัดเรียงใหม่เป็นระนาบ  เรียกว่า  รีฟอร์มเมชัน (Reformation)  

mpr   

ระนาบที่ใช้ในการวินิจฉัย ถ้ากำหนดจากจากด้านหน้าไปด้านหลังซึ่งเรียกว่า ระนาบโคโรนอล (coronal plane)   ภาพแสดงระนาบจากด้านซ้ายไปด้านขวา หรือ ด้านในออกด้านนอก เรียกว่า ระนาบแซกจิทอล (saggital plane) และ แสดงการแบ่งโคโรนอลหรือแซกจิทอล ออกตามแนวยาวในลักษณะที่เอียง เรียกว่า ระนาบพาราแอ็กเซียล (paraxial plane) เป็นภาพสำหรับเครื่องสไปรอลจะสามารถสร้างภาพชนิดนี้ได้สามระนาบพร้อมกัน คือ แอ็กเซียล โคโรนอล และแซกจิทอล ภาพในลัษณะนี้ช่วยทำให้สามารถมองเห็นรอยโรค หรือรายละเอียดของอวัยวะที่สนใจชัดเจนในมุมมองระนาบต่างๆ

2.โปรเจกชันของความเข้มสูงสุดหรือ เอ็มไอพี (MIP: maximum intensity projection) เป็นการนำกลุ่มข้อมูลที่มีค่าเลขซีทีอยู่ในกลุ่มที่มีค่าสูงมาแสดงภาพ เช่น หินปูน กระดูก หรือสารทึบรังสี เป็นต้น ส่วนอวัยวะอื่นที่มีค่าเลขซีทีต่ำก็จะแสดงให้เห็นแต่ไม่ชัดเจนเหมือนกับค่าเลขซีทีที่สูง ส่วนใหญ่จะใช้ในการสร้างภาพ 3 มิติสำหรับแสดงภาพการตรวจระบบหลอดเลือด บางครั้งการแสดงค่าเลขซีทีที่มีค่าสูงเหล่านี้หากเป็นอวัยวะที่อยู่ใก้ลเคียงหรือชิดติดกัน เช่น หลอดเลือดกับกระดูก หากต้องการเลือกตัดส่วนใดส่วนหนึ่งที่ไม่ต้องการออก (ในที่นี้ขอยกตัวอย่างโดยการตัดส่วนของกระดูกออกไป) เพื่อต้องการแสดงอวัยวะอีกชนิดให้เด่นชัด (ในที่นี้คือหลอดเลือด) ก็สามารถทำได้โดยการลากเส้นล้อมรอบกระดูก เพื่อกำหนดส่วนที่ไม่ต้องการและทำการลบข้อมูลส่วนนั้นออกไป จะคงเหลือส่วนที่ต้องการคือหลอดเลือด โดยจะเลือกตัดในบางส่วนของภาพ จะช่วยให้สามารถแสดงภาพของหลอดเลือดได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

mip

3. การแสดงภาพพื้นผิว (sureface rendering) หรือ เอสเอสดี (SSD: surface shading display) เป็นการกำหนดกลุ่มของข้อมูลให้แสดงเฉพาะช่วงค่าเลขซีทีที่ต้องการหรือที่กำหนด โดยต้องกำหนดค่าระดับ (threshold value) ในโปรแกรมให้อยู่ในส่วนที่ต้องการแสดงเพื่อแสดงเฉพาะส่วนพื้นผิวของอวัยวะที่ต้องการ เช่น ผิวหนัง เนื้อเยื่อ หรือ กระดูก อย่างใดอย่างหนึ่ง เป็นต้น

ssd ssd 

ในหลักสูตรรังสีเทคนิค ม.ขอนแก่น นักศึกษาทุกคนจะได้ผ่านการฝึกทักษะเพื่อสร้างภาพชนิดต่างๆ เหล่านี้ประกอบการวินิจฉัยโรคต่อไป