ธรรมกาย หมายถึง กายแห่งธรรม เป็นพระคุณธรรมต่าง ๆ ( นามธรรม )

บ่อเกิดพุทธศาสนามหายาน

แต่เดิมไม่มีการเรียกขานพระพุทธศาสนาว่ามหายานหรือหินยานอะไร  มีแต่การเรียกว่าศาสนาแห่งพรหมจรรย์  ศาสนาแห่งธรรมวินัย  และศาสนาแห่งพุทธธรรม  ต่อมาประมาณร้อยปีหลังพุทธปรินิพพานแล้ว  ชาวพุทธเริ่มมีความเชื่อที่แตกต่างกันจนกายมาเป็นนอกายต่าง ๆ ถึง 18 นิกาย มีนิกายเถรวาทที่ยังสืบทอดหลักคำสอนเดิมหรือเป็นอนุรักษ์นิยม ( conservative ) ได้ยึดตามมติแห่งการสังคายนาสงฆ์ครั้งที่ 1 กระทำเมื่อหลังพุทธปรินิพพานได้ 3 เดือน 

 ส่วนนิกายอื่น ๆ ก็ปรับเปลี่ยนหลักคำสอนเพื่อให้เข้ากับยุคสมัยไปตามแนวความเชื่อของแต่ละกลุ่มชน

ต่อมาช่วงพุทธศตวรรษที่ 6-7 ได้มีการรวมตัวกันของชาวพุทธที่มีความเชื่อในการปรับเปลี่ยนหลักคำสอนนั้นจนกลายมาเป็นนิกายมหายานในที่สุด

อย่างไรก็ตามทั้งนิการเถรวาทและนิกายมหายานก็เจริญควบคู่กันมาตลอด เปรียบดังปีกทั้งสองของนก  เป็นนกแห่งพระพุทธศาสนาให้โผผินบินไปในโลกอันกว้างไกล  นั้นคือ  ...Two  wings  of  Buddhism ...

 หรือถ้าเปรียบต้นไม้ใหญ่คือพระพุทธศาสนานั้นนิกายเถรวาทคือรากและลำต้นที่มั่นคงแข็งแรง  ส่วนนิกายมหายานนั้นเหมือนดังกิ่งใบและผลไม้ให้สรรพสัตว์ได้ลิ้มรสหอมหวานอันชื่นใจ

ตามความเชื่อเกี่ยวกับพระพุทธเจ้านั้น  ในฝ่ายเถรวาทมองว่าร่างกายของพระพุทธเจ้าเหมือนคนเราที่ประกอบไปด้วยขันธ์ 5 อยู่ภายใต้กฎแห่งไตรลักษณ์  แต่ในฝ่ายมหายานนั้นมีความเชื่อว่าร่างกายของพระพุทธเจ้ามีอยู่ 3 ลักษณะ  คือ

1 . สัมโภคกาย  หมายถึง เป็นพระกายที่เที่ยงแท้  ดำรงอยู่นิรันดร์  เป็นร่างกายทิพย์สามารถแสดงให้พระโพธิสัตว์เห็นได้  และรับคำอ้อนวอนร้องขอจากสรรพสัตว์ได้

2 . นิรมาณกาย  หมายถึง  เป็นพระกายที่ปรากฏแก่ชาวโลกเพื่อประโยชน์ในการแสดงสัจธรรมตลอดระยะเวลา 45 ปี  เพื่อประโยชน์สุขของพหุชนที่จะทำตนเพื่อความไม่ประมาทในการดำเนินชีวิต

3 . ธรรมกาย  หมายถึง  กายแห่งธรรม  เป็นพระคุณธรรมต่าง ๆ ( นามธรรม )  ก็ยังดำรงอยู่เป็นอมฤภาพนั้นเอง.