ชนชาติบนทางแพร่ง

ชนชาติบนทางแพร่ง

            ทางตอนเหนือของแม็กซิโก มีชนเผ่าหนึ่งเรียกตัวเองว่า “รารามูรี” และมีชื่อเป็นทางการว่า “ชาวตาเรามารา” ซึ่งกำลังจะเปลี่ยนวิถีชีวิต วิถีวัฒนธรรม “อย่างไม่ตั้งใจ” ด้วยความที่มีลักษณะเฉพาะตัวชัดเจนในวัฒนธรรมของตน  เป็นแบบอย่างการหลีกเร้นการครอบงำของนักล่าอาณานิคมอย่างสเปนอย่างน่าทึ่งเมื่อร้อยกว่าปีที่ผ่านมา ปริมาณประชากรเรือนแสนที่ตาเรามารา เป็นกลุ่มชนทรงอิทธิพลทางวัฒนธรรมกลายเป็นจุดขาย ที่ผู้จัดการทรัพยากรมนุษย์ (โครงการพัฒนาคอปเปอร์แคนย่อนของนายทุนอเมริกา) สนใจทำการศึกษาและมุ่งหวังที่จะพัฒนาให้กลุ่มชนนี้ เป็น “จุดขาย” ทางธุรกิจ จึงจัดการให้สร้างเป็นภาพเน้น“เสน่ห์” ของคนเผ่านี้ ไม่ว่าจะเป็นการดำเนินชีวิต วิถีวัฒนธรรมที่ยกย่องว่าชนเผ่ารารามูรี  คือชนเผ่าที่รอดพ้นจากการถูกครอบงำโดยชาวสเปน  เป็นชนเผ่าอิสระ  สันโดษ ปราศจากการครอบงำโดยวัฒนธรรมสมัยใหม่

            ความเป็นไปและอัธยาศัยเฉพาะของชาวรารามูรีเองบวกกับทำเลภูมิศาสตร์ที่อาศัย  กล่าวคือ ชนเผ่านี้หลักเลี่ยงการรบ  แต่ใช้วิธีหลีกเร้น  ซ่อนตัวในถิ่นหุบเขากันดารห่างไกลผู้คน ไกลอำนาจป่าเถื่อนของพวกยุโรป แต่นั่นคืออดีต เมื่อถึงยุคปัจจุบันพรมแดนก็ไร้ความหมาย  เห็นได้จาก “ปราการ” คือหมู่ขุนเขาที่รอบล้อมชาวรารามูรี คืออันตรายของชนเผ่าเอง เพราะหุบเขานี้ เต็มไปด้วยแร่เงินและแร่อื่นๆมากมาย อีกทั้งมีป่าไม้จำนวนหนึ่งทำให้ดึงดูดนายทุนผู้กระหายหิวตัดทางรถไฟเข้ามา โดยการขุดเจาะอุโมงค์ทะลุเข้ามา  ในช่วงล่าสุดมีการพัฒนา โดยมีแผนจะสร้างโรงแรมหรูหรา  รถกระเช้าเหนือหุบเขาและอะไรต่อมิอะไรเพื่อธุรกิจท่องเที่ยว สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นกับชาวรารามูรี คือการเปลี่ยนแปลง พวกเขาเริ่มคุ้นชินกับวิถึชีวิตฟุ่มเฟือย  วัตถุนิยมของวัฒนธรรมอเมริกานยทุนใหญ่

            การเชิญชวนนักท่องเที่ยวให้เข้ามาดูวิถีชีวิตชาวท้องถิ่น ที่ยังคงมีวิถีชีวิตเดิมๆเป็นเพียงภาพลวงตา  คงคล้ายดั่งการพานักท่องเที่ยวมาชม “กะเหรี่ยงคอยาว” ของบ้านเรากระมังคะ! เพราะการเหลือเพียงภาพ ในแหล่งท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็นที่ฮาวาย  นิวซีแลนด์ ออสเตรเลีย เป็นการจัดการทรัพยากรโดยมองมิติด้านเดียว คือ ถามนักท่องเที่ยวว่าอยากเห็นอะไร แต่ไม่ได้ถามว่าอยากหยั่งลึกถึงจิตวิญญาณอะไร จึงต้องมองไปยังจุดเกิด คือผู้จัดการทรัพยากรมนุษย์เหล่านี้  คำตอบคือวิถีชีวิตแบบอเมริกัน  แต่ถ้าย้อนกลับไปในอดีต เพื่อมองอนาคต ชาติอเมริกันผู้รุ่งเรืองนี้สร้างอาณาจักร จากการแย่งชิงจากอินเดียนแดงนั่นเอง 

            บัดนี้การล่าอาณานิคมแบบใหม่แบบอเมริกัน  แม้แต่ชาวรารามูรีผู้ยิ่งยง ก็คงเพลี่ยงพล้ำดังภูมิภาคอื่นๆ ทั่วโลก เพราะบทความนี้  จบลงตรงที่ความเปลี่ยนแปลงที่แม้วัฒนธรรมที่ยิ่งยงยาวนานอาจจลลงภายใน 20 ปี เท่านั้น  ดังคำพูดของบาทหลวงเปโดร ควน เด เบลัสโก ริเบโร กล่าวว่า “ชีวิตของชาวตาเรามารา เปลี่ยนแปลงไปในช่วง  20 ปีที่ผ่านมา มากกว่า 300 ปีก่อนหน้านี้อีก”

 

            บทความ  ชนชาติบนทางแพร่ง  วารสาร National Geographic  พฤศจิกายน 2551 หน้า 106-129