ก่อนที่เราจะศึกษาเรื่องอื่นๆ ลองอ่านเรื่องนี้ก่อนดีไหมคะ แล้วจะได้รู้ความหมายของคำว่า " มนุษย์ "
มนุษยภาพ หมายถึง สภาวะแห่งความเป็นมนุษย์ที่แท้จริง และเป็นสัตว์โลกที่แตกต่างจากสัตว์โลกชนิดอื่น ๆ มนุษย์ ผู้รักในศักดิ์ศรีแห่งความเป็นคน (Man has dignity.)
ลักษณะความเป็นมนุษย์ ซึ่งเป็นคุณลักษณะสำคัญส่วนหนึ่งของมนุษยภาพ มีดังนี้
(1) มนุษย์คือผู้สร้างสรรค์ภาษา (a language maker) ภาษามนุษย์มีมากมายหลากหลาย มนุษย์สร้างสรรค์ภาษามาเพื่อใช้ในการสื่อความหมายซึ่งกันและกันอย่างมีระบบ ระเบียบวิธีการที่สุด ภาษามนุษย์จะมีกฎไวยากรณ์ โครงสร้างคำ ภาษาพูด ภาษาเขียนภาษาวรรณกรรม อย่างเป็นสากลในแต่ละเผ่าพันธุ์และวัฒนธรรม มิใช่ภาษาที่เกิดจากสภาพทางชีววิทยาเพื่อการอยู่รอดไปวันๆ (2) มนุษย์คือผู้สร้างเครื่องมือในการยังชีพ (a tool maker) การผลิตเครื่องมือได้ กลายเป็นเทคโนโลยีเพื่อใช้ในการดำรงชีวิต เช่น เพื่อผลิตอาหาร เพื่อสร้างที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค และอื่น ๆ อีกมากมาย (3) มนุษย์ผู้มีสำนึกรู้คิด (reflective awareness) เป็นการรู้ที่มิใช่เพียงแค่สามารถรับรู้ หรือ รู้ (to know) ได้เท่านั้น แต่ยังสามารถที่จะเรียนรู้ในสิ่งที่ผู้อื่นรู้ได้อีกด้วย มีจินตนาการ (imagination) รู้จักการพิเคราะห์ภายในตนเอง (self scrutiny) รู้จักคิดเชิงสมมติฐานทางวิทยาศาสตร์ (scientific hypothesizing) และการคิดเชิงปรัชญา (philosophical speculation) รู้จักการประเมิน (evaluation) มีอัตสังกัป (self concept) มีพฤติกรรมภายในตนเองที่ซับซ้อนลึกซึ้งที่ดูได้จากผลงานทางวรรณกรรม ความเชื่อ และพิธีกรรมต่าง ๆ ของคนทั่วโลก (4) มนุษย์ผู้มีมโนธรรมสำนึก (ethical concern) รู้ในความหมายของการกระทำใด ๆ ได้ว่า อะไรผิด อะไรถูก (right - wrong) อะไรดี-อะไรชั่ว (good - bad) เหมาะสม-ไม่เหมาะสม สมควรทำ - ไม่สมควรกระทำ คุณค่าต่าง ๆ ทั้งคุณค่าในระดับเหนือพ้น (transcendental values) และคุณค่าในการประเมินค่าต่างระดับ (scales of value) (5) มนุษย์ผู้มีสุนทรียภาพ (aesthetic urges) กิจกรรมต่าง ๆ ของมนุษย์ล้วน แสดงออกถึงความเพลิดเพลินทางสุนทรียภาพ หมายถึง การกระทำด้วยแรงจูงใจใฝ่หาทางด้านความงาม ศิลปะทั้งแนวบริสุทธิ์ และศิลปะประยุกต์ คือ ความงามเพื่อประโยชน์ใช้สอยในการเติมคุณค่าความงามให้แก่ชีวิต ทุกจังหวะชีวิต ความบันเทิงทางผัสสะเวทนา ไม่ว่าจะเป็นทางรูป รส กลิ่น เสียง และกายสัมผัส ก็ตาม (6) มนุษย์ผู้ตระหนักในประวัติศาสตร์ (historical awareness) เป็นการตระหนักรู้ในเรื่องของกาละ (a sense of time) เป็นขีดความสามารถในการสืบทอดสิ่งที่ดีมีคุณค่าจากอดีตที่เป็นมรดกตกทอดมาจากบรรพบุรุษ แล้วนำมาอนุรักษ์ให้ยืนหยัดยาวนานผ่านกาลเวลามาจนถึงปัจจุบัน ให้สืบสานตกทอดต่อไปยังกาลอนาคตชั่วลูกหลานเหลน โหลน และคนรุ่นหลัง ๆ ต่อไปได้เป็นผู้มีความสามารถที่จะมองโลกและชีวิตย้อนสู่อดีต (to look back) แล้วมองไกลสู่อนาคต อย่างมีวิสัยทัศน์เพื่อกำหนดอนาคต
ขอขอบคุณ ข้อมูลจากคุณวารีญา ภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม
