การศึกษาสิทธิในที่ดินรัฐของบุคคลบนพื้นที่สูง

--------------------------

นิยามศัพท์

--------------------------

“พื้นที่สูง” หมายความว่า พื้นที่ที่เป็นที่อยู่ของชาวเขาเผ่าต่างๆและชนกลุ่มน้อย ซึ่งเป็นที่ตั้งบ้านเรือนและที่ทำกินที่มีความลาดชันโดยเฉลี่ยมากกว่าร้อยละ 35 หรือมีความสูงกว่าระดับน้ำทะเล 500 เมตรขึ้นไป ในจังหวัดต่างๆ 20 จังหวัด คือ เชียงใหม่ แม่ฮ่องสอน เชียงราย พะเยา น่าน ลำพูน ลำปาง แพร่ ตาก เพชรบูรณ์ เลย พิษณุโลก สุโขทัย กำแพงเพชร กาญจนบุรี อุทัยธานี สุพรรณบุรี ราชบุรี ประจวบคีรีขันธ์ และเพชรบูรณ์ 

“บุคคลบนพื้นที่สูง”  หมายถึง บุคคลที่อาศัยอยู่บนพื้นที่สูงซึ่งเป็นชาวไทยภูเขา และชนกลุ่มน้อยที่ทางราชการยอมรับโดยกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย จัดทำทะเบียนประวัติและออกบัตรประจำตัวชนกลุ่มน้อยให้ รวม 18กลุ่ม  ได้แก่ ญวนอพยพ, อดีตทหารจีนคณะชาติ,จีนฮ่ออพยพพลเรือน, จีนฮ่ออิสระ, อดีตโจรจีนคอมมิวนิสต์มลายา (จคม.), , ไทยลื้อ, ลาวอพยพ, เนปาลอพยพ, ผู้พลัดถิ่นสัญชาติพม่า, ผู้หลบหนีเข้าเมืองจากพม่า  ประเภทมีถิ่นที่อยู่ถาวร,ผู้หลบหนีเข้าเมืองจากพม่า  ประเภทที่เข้ามาใช้แรงงาน, ผู้ผลัดถิ่นสัญชาติพม่าเชื้อสายไทย, บุคคลบนพื้นที่สูง, ผู้อพยพเชื้อสายไทยจากจังหวัดเกาะกงกัมพูชา, ผู้หลบหนีเข้าเมืองจากกัมพูชา,  เผ่าตองเหลือง (มลาบรี) หรือผีตองเหลือง และชุมชนบนพื้นที่สูง โดยในปัจจุบันบัตรประจำตัวชนกลุ่มน้อยเหล่านี้ได้ถูกยกเลิก โดยมีการจัดทำบัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทยแทน 

“ที่ดินของรัฐ” หมายถึง  ที่ดินยังมิได้ตกเป็นกรรมสิทธิ์ของบุคคลหนึ่งบุคคลใด หรือบุคคลหนึ่งบุคคลใดยังไม่มีสิทธิครอบครองตามประมวลกฎหมายที่ดิน ซึ่งได้แก่ทรัพย์ของแผ่นดิน และสาธารณสมบัติของแผ่นดิน[1] 

(1) ทรัพย์ของแผ่นดิน  จึงได้แก่  ที่ราชพัสดุ  ที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ที่ดินส่วนพระมหากษัตริย์

(2) สาธารณสมบัติของแผ่นดิน สำหรับพลเมืองใช้ร่วมกันเพื่อประโยชน์ของแผ่นดินโดยเฉพาะ ได้แก่  แม่น้ำ  ถนน  ที่สาธารณประโยชน์  ที่ดินที่ได้หวงห้ามหรือสงวนไว้ตามความต้องการของทบวงการเมืองใด เพื่อประโยชน์ของแผ่นดิน ได้แก่  ที่ดินในเขตอุทยานแห่งชาติ  ที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติ  เป็นต้น 

 

--------------------------

ขอบเขตการศึกษา

--------------------------

สำหรับวิทยานิพนธ์ เรื่อง สิทธิในที่ดินรัฐของบุคคลบนพื้นที่สูง  จะจำกัดขอบเขตการศึกษา  ดังนี้

 

๑.     ข้อมูลด้านพื้นที่ 

โดยศึกษาพื้นที่สูงทางภาคเหนือของไทย   ซึ่งได้แก่ จังหวัดกำแพงเพชร  ตาก  ลำปาง เชียงใหม่  แม่ฮ่องสอน  เชียงราย  พะเยา  แพร่  น่าน  อุตรดิตถ์  เนื่องจาก พื้นที่เหล่านี้มีกลุ่มชาติพันธุ์หรือชาวเขาเผ่าต่างๆ อาศัยอยู่เป็นจำนวนมาก  ประกอบกับพื้นที่ทางภาคเหนือของไทยส่วนใหญ่เป็นพื้นที่สูงที่มีปัญหาความขัดแย้งในเรื่องที่ดินทำกินอยู่เป็นจำนวนมาก การจำกัดพื้นที่ศึกษาให้เล็กลงจะทำให้สะดวกต่อการศึกษาในเชิงลึกและทำให้เกิดความชัดเจนมากยิ่งขึ้น

 

๒.      ข้อมูลด้านบุคคล

โดยศึกษาบุคคลอาศัยอยู่บนพื้นที่สูงทางภาคเหนือของไทย ใน 10 จังหวัด  โดยแบ่งประเภทบุคคลบนพื้นที่สูงที่ต้องการทำการศึกษา  ดังนี้

2.1  บุคคลบนพื้นที่สูงหรือชาวเขาที่ได้รับสัญชาติไทย ไม่ว่าจะได้รับสัญชาติไทยโดยการเกิด หรือได้รับสัญชาติภายหลังการเกิดก็ตาม

2.2 บุคคลบนพื้นที่สูงหรือชาวเขาที่ยังไม่ได้รับสัญชาติไทย แต่มีสิทธิอาศัยอยู่ในประเทศไทยอย่างถาวร  ดังนั้น บุคคลเหล่านี้จึงถือบัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทยได้

 

3.  ข้อมูลด้านข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายที่จะทำการศึกษา

โดยศึกษาข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นบุคคลบนพื้นที่สูงตามกลุ่มเป้าหมายในข้อ 2 ที่อาศัยอยู่บนพื้นที่สูงทางภาคเหนือของไทยใน 10 จังหวัดที่กล่าวมาข้างต้น  โดยแบ่งการศึกษาถึงข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายที่ต้องการทำการศึกษาดังนี้

3.1  ศึกษาสิทธิในที่ดิน ทั้งที่เป็นสิทธิของปัจเจกชนและสิทธิของชุมชน

3.2 ศึกษาเฉพาะที่ดินของรัฐ  โดยศึกษาที่ดินในเขตป่าเป็นสำคัญ เช่นที่ดินในเขตป่าสงวนแห่งชาติ  อุทยานแห่งชาติ  แต่เนื่องจาก ได้มีการนำที่ดินในเขตป่ามาจัดให้ประชาชนเข้าทำประโยชน์  จึงต้องศึกษาถึงที่ดินในเขตนิคมสร้างตนเอง  เขตนิคมสหกรณ์  และเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม  และที่ราชพัสดุ เป็นต้น

3.3  ศึกษาสิทธิในที่ดินของรัฐของบุคคลบนพื้นที่สูง

 


[1] ประมวลกฎหมายที่ดิน มาตรา 2  และประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 4 วรรค 3