เป็นที่ทราบกันดีว่า เมื่อสังคมไทยเข้าสู่ยุคสังคมผู้สูงอายุ... โรงพยาบาลส่วนใหญ่ก็จะมีคนไข้สูงอายุมากขึ้นเรื่อยๆ ที่หนักหนาสาหัสคือ แต่ละท่านจะมาด้วยโรคหลายๆ โรค หูตึงและฟังอะไรไม่ค่อยเข้าใจอีกต่างหาก แถมยังมาด้วยอาการที่ยาช่วยอะไรไม่ค่อยได้ เช่นปวดไปทั้งตัวจากหัวจรดเท้า ฯลฯ

ท่านอาจารย์วิชาญ มีนชัยนันท์ รมช.สาธารณสุข ประธานคณะกรรมการอำนวยการงานผู้สูงอายุ กระทรวงสาธารณสุข เปิดเผยว่าสังคมทไทยจะเข้าสู่การเป็นสังคมผู้สูงอายุมากขึ้นเรื่อยๆ โดยปี 2554 จะมีสัดส่วนผุ้สูงอายุมากถึงร้อยละ 11

...

ภาพประกอบจากวิกิพีเดีย > [ Wikipedia ]

  • โฆษณาให้คุณแม่คุณพ่อหรือผู้ปกครองนำเด็กๆ ไปรับการหยอดวัคซีนโปลิโอ (ทางปาก) ในปี 1963 หรือ พ.ศ. 2506
  • ทุกวันนี้มีคนไข้โปลิโอในไทยน้อยมากๆ ขณะที่ยังพบโรคนี้มากในอินเดีย

...

ทุกวันนี้คนไทยมีคนสูงอายุร้อยละ 10 หรือประมาณ 7 ล้านคน ร้อยละ 80 มีโรคเรื้อรังหรือโรคประจำตัว อีกร้อยละ 25 มีภาวะทุพพลภาพ

เตียงในโรงพยาบาลของรัฐมีคนสูงอายุนอนเฉลี่ยร้อยละ 28 (โปรดสังเกตว่า คนสูงอายุ 10% กินพื้นที่เตียงคนไข้ในมากถึง 28%

...

ภาพประกอบจากวิกิพีเดีย > [ Wikipedia ]

  • ภาพแผนที่คนสูงอายุโลกในปี 2005 หรือ พ.ศ. 2548
  • จุดเขียวคือ มหาอำนาจด้านปริมาณคนสูงอายุได้แก่ ประเทศจีน
  • จุดเหลืองคือ มหาอำนาจรองลงไปได้แก่ อินเดีย ญี่ปุ่น อินโดนีเซีย ยุโรปตะวันตก สหรัฐอเมริกาฝั่งตะวันออกเฉียงเหนือ (กลุ่ม "นิวอิงแลนด์ / New England" หรือบริเวณที่คนสหราชอาณาจักร / หมู่เกาะอังกฤษอพยพไปสหรัฐฯ ช่วงแรก) และบราซิลตอนใต้สุด
  • จุดแดงคือ มหาอำนาจที่กำลังจะเกิดใหม่ ซึ่งกระจายไปทั่วโลกรวมทั้งบริเวณกรุงเทพฯ และปริมณฑล (จังหวัดรอบๆ กรุงเทพฯ)

...

ภาพประกอบจากวิกิพีเดีย > [ Wikipedia ]

  • ภาพขยายแผนที่ซีกโลกตะวันออก
  • โปรดสังเกตว่า กลุ่มคนรวยในอาเซียนกระจุกอยู่ที่เมืองหลวงกับรอบๆ เมืองหลวงเป็นส่วนใหญ่
  • ขอให้สังเกตมหาอำนาจคนสูงอายุอันดับหนึ่งคือจีน
  • รองลงไปเป็นอินเดีย ญี่ปุ่น และอินโดนีเซีย

...

แน่นอนว่า โรคเรื้อรัง เช่น ความดันเลือดสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง(โคเลสเตอรอลสูง) ข้ออักเสบเกาต์(เกาท์) โรคอ้วน อ้วนลงพุง หลอดเลือดหัวใจอุดตัน หลอดเลือดสมองแตก-ตีบตัน อัมพฤกษ์ อัมพาต ไตเสื่อมสภาพ ไตวาย ต้อกระจก ต้อหิน ตาบอด(จากอายุมากขึ้น)ฯลฯ จะเพิ่มขึ้น

เรื่องนี้ตามมาด้วยปัญหามากมาย เช่น

  • ปริมาณคนไข้นอก (OPD) และคนไข้ใน (IPD) จะเพิ่มขึ้น
  • สัดส่วนครองเตียงของคนสูงอายุเพิ่มขึ้น ใช้เวลานอน (LOS / length of stay) เฉลี่ยมากขึ้น

...

ทุกวันนี้ระบบประกันสุขภาพไทย ไม่ว่าจะเป็นประกันสังคม หรือสปสช.(สำนักงานประกันสุขภาพแห่งชาติ) จะเน้นการรักษาพยาบาลมากกว่าการป้องกันโรค ทำให้ต้นทุนค่ารักษาพยาบาลเพิ่มขึ้นเรื่อย โรงพยาบาลชุมชนส่วนใหญ่มีฐานะการเงินแย่ลงไปเรื่อยๆ

เรื่องที่น่ากลัวสำหรับงานประกันสังคมคือ มีคนที่ไม่ใช่คนงานจริง เป็นโรคไตวายเรื้อรัง แอบไปใช้สิทธิ์ฟอกไตของประกันสังคมมากมาย ผู้เขียนเองเห็นมาแล้วหลายราย ซึ่งถ้าทางประกันสังคมไม่ระวังเรื่องค่าใช้จ่ายสุขภาพให้ดี... ต่อไประบบประกันสังคมอาจจะล้มละลายได้ภายในไม่กี่สิบปีข้างหน้า(เป็นอย่างช้า)

...

ทุกวันนี้เรามีปัญหาการขาดบุคลากรทางการแพทย์สูงขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะถ้ามีคนสูงอายุเข้ามากดดันระบบสุขภาพมากขึ้น คนที่มีทางเลือกเช่น หมอรุ่นใหม่ ฯลฯ คงจะลาออกไปสู่ภาคเอกชนมากขึ้น เนื่องจากต้องทำงานหนัก และเสี่ยงต่อการถูกฟ้องร้องมากขึ้นเรื่อยๆ

ชีวิตคนเรา... ถ้าทำดีแล้วเสมอตัว เวลาพลาดก็เสี่ยงถูกฟ้อง สภาพแบบนี้... ถ้าใครมีทางเลือกได้จะแสวงหาทางเลือกเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ

...

เรามองแต่เรื่องขาดหมอ ทว่า... เรื่องที่ขาดกำลังคนมากๆ คือ พยาบาล โดยเฉพาะพยาบาลเฉพาะทาง หรือพยาบาลที่ผ่านการฝึกอบรมเพิ่มเติม เช่น พยาบาลเวชปฏิบัติ พยาบาลวิสัญญี(ดมยา) พยาบาลห้องผ่าตัด พยาบาลห้องฟอกไต ฯลฯ พยาบาล "เฉพาะทาง (nurse specialist)" แบบนี้เมืองไทยขาดมากๆ เช่นกัน

การมีคนสูงอายุมากขึ้นจะทำให้ความต้องการผู้ช่วยพยาบาล (nurse aids) เพิ่มสูงขึ้นเช่นกัน น่าเสียดายที่สถาบันของรัฐไม่ส่งเสริมให้มีการฝึกอบรมผู้ช่วยพยาบาลเท่าที่ควร ทั้งๆ ที่งานสาขานี้จบมาแล้ว มีงานรอให้ทำ ไม่เหมือนการศึกษาสายสังคมที่จบแล้วมีโอกาสว่างงานสูง

...

ช่วงนี้เช่นกัน... สถาบันพระบรมราชชนกในส่วนของวิทยาลัยพยาบาลรับนักศึกษาจาก 3 จังหวัดภาคใต้มาเรียนพยาบาลปริญญาประมาณ 3,000 คนใน 4 ปี เรื่องนี้ดี

ทว่า... ไม่ควรเจาะจงลงไปว่า จะต้องเป็น 3 จังหวัดภาคใต้อย่างเดียว เพราะประเทศไทยยังขาดแคลนพยาบาลปริญญาอีกทุกจังหวัดที่เหลือ น่าจะมีโครงการแบบนี้ต่อเนื่องให้พยาบาลภาครัฐมากพอในทุกส่วน โดยเฉพาะควรเตรียมการให้มีพยาบาลปริญญามากพอที่จะฝึกอบรมต่อไปเป็นพยาบาลเฉพาะทาง คือ พยาบาลเวชปฏิบัติ (ต้องเรียนต่อหลังปริญญา) ไปประจำให้ได้ทุกสถานีอนามัย จึงจะรองรับคนไข้สูงอายุได้มากพอ

...

เมืองไทยเราตั้งเป้าหมายที่จะเป็น "ฮับ (hub)" หรือศูนย์กลางด้านสุขภาพในภูมิภาค แน่นอนว่า ฮับในอนาคตจำเป็นต้องมีบริการการแพทย์เฉพาะทาง (เช่น โรคหัวใจ ฯลฯ) ทันตแพทย์เฉพาะทาง (เช่น การดัดฟัน ฯลฯ) การแพทย์ทางเลือก (เช่น ฝังเข็ม แพทย์แผนไทย ฯลฯ และรองรับโฮมสเตย์ของคนสูงอายุด้วย

บริการเหล่านี้จำเป็นต้องมีพยาบาลเฉพาะทางจำนวนมากรองรับเช่นกัน นอกจากนั้นเมืองไทยยังมีศักยภาพที่จะเป็นศูนย์กลางการศึกษาด้านสุขภาพในอาเซียน เช่น หลักสูตรพยาบาลภาษาอังกฤษ หลักสูตรทันตแพทย์หรือแพทย์ภาษาอังกฤษ หลักสูตรการฝังเข็มภาษาอังกฤษ (หรือจีน) ฯลฯ ซึ่งเราน่าจะหาทางพัฒนาไปควบคู่กัน

...

หลักสูตรพยาบาลนั้น... ถ้าเราพัฒนาหลักสูตรสาธารณสุขและพยาบาล "ข้ามชาติ (transnational curriculums)" บริเวณจังหวัดชายแดน เน้นเรียนภาษาอังกฤษด้วย เรียนภาษาเพื่อนบ้านด้วย เช่น ทำเป็นวิทยาลัยนานาชาติพม่า-ไทย ลาว-ไทย กัมพูชา-ไทย มาเลเซีย-ไทย (ควรใช้ชื่อไทยไว้ข้างหลัง เพื่อให้เกียรติประเทศเพื่อนบ้านหน่อย) ฯลฯ

หลักสูตรแบบนี้ถ้ามีนักศึกษาเพื่อนบ้านมาเรียนร่วมกับนักศึกษาไทย จัดให้นักศึกษาเพื่อนบ้านเรียนภาษาไทย ให้นักศึกษาไทยเรียนภาษาเพื่อนบ้านด้วย แบบนี้จะทำให้เกิดมิตรภาพด้วย เกิดองค์ความรู้ข้ามวัฒนธรรมด้วย ช่วยลดโรคระบาดจากประเทศเพื่อนบ้านได้ และสร้างรายได้เข้าประเทศได้ด้วย เนื่องจากสถาบันการศึกษาภาควิทยาศาสตร์สุขภาพอยู่ที่ไหน เศรษฐกิจตรงนั้นมักจะโตเร็ว

...

เรื่องที่น่าดีใจมากๆ สำหรับสังคมไทยคือ คนไทยยุคใหม่ตื่นตัวเรื่องสุขภาพมากขึ้น ป้องกันโรคมากขึ้น มีกระแสรณรงค์สุขภาพมากขึ้น เช่น กระบวนการชีวจิต ทีมงานต้านบุหรี่ ฯลฯ โดยเฉพาะกรมอนามัยมีการรณรงค์ต้านโรคอ้วนอย่างต่อเนื่อง

ถ้าเรามุ่งไปทางป้องกันโรค และส่งเสริมสุขภาพให้มาก... คนไทยจะแข็งแรง และเมืองไทยมีโอกาสจะก้าวไปสู่ความเป็นชาติที่มีสุขภาพดี (healthy nation) ซึ่งจะทำให้คนไทยแข่งขันกับนานาชาติได้อย่างมั่นใจต่อไป

...

 

 

ที่มา                                       

  • ขอขอบพระคุณ > ชงยุทธศาสตร์ "ผู้สูงอายุ" วาระชาติ > ไทยรัฐ. 5 พฤศจิกายน 2551. หน้า 15.
  • Thank Wikipedia > Elderly > [ Click ] > November 5, 2008.

...

  • ข้อมูลในบล็อก "บ้านสุขภาพ" เป็นไปเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและป้องกันโรค ไม่ใช่รักษาโรค 
  • ท่านผู้อ่านที่มีโรคประจำตัว หรือมีความเสี่ยงต่อโรคสูง... ควรปรึกษาหมอที่ดูแลท่านก่อนนำข้อมูลไปใช้ 

...

  • ขอขอบพระคุณ > อ.นพ.ศิริชัย ภัทรนุธาพร สสจ.ลำปาง + อ.นพ.โอฬาร ยิ่งเสรี ผอ.รพ.ห้างฉัตร + อ.อรพินท์ บุญเสริม + อ.อนุพงษ์ แก้วมา > สนับสนุนเทคนิค iT.  
  • นพ.วัลลภ พรเรืองวงศ์ ศูนย์แพทย์ชุมชน (CMU) แม่สัน-เมืองยาว โรงพยาบาลห้างฉัตร ลำปาง > 3 พฤศจิกายน 2551.

...