"...ดังนั้น แม้เป็นก้าวย่างเล็กๆ แต่ก็สะท้อนการริเริ่มและฝ่าฟันความยุ่งยาก ที่น่าสนใจมากทีเดียว..."

             การออกแบบกระบวนการการวิจัยทำวิทยานิพนธ์ ให้มีมิติการปฏิสัมพันธ์ทางวิชาการแบบหลากหลายประสบการณ์  สามารถทำได้หลายเทคนิควิธี ซึ่ง  การจัดสนทนากลุ่ม หรือ การทำ Focus Group  ก็เป็นหนึ่งในวิธีการที่ดี 

             ผมได้มีส่วนในการควบคุมดูแลการทำวิจัยในสาขานี้ของนักศึกษา ก็เกิดความสนใจ  เพราะในแวดวงการวิจัยทางการศึกษา และการวิจัยทางเทคโนโลยีทางการศึกษา  ไม่ว่าจะในหรือต่างประเทศนั้น  มักมีข้อจำกัดที่จะออกแบบให้เกิดความเชื่อมโยงและเกิดการปฏิสัมพันธ์ทางวิชาการหลากหลาย  ที่สะท้อนความเป็นจริงของโลกที่ซับซ้อนมากขึ้น 

            ดังนั้น  การออกแบบกระบวนการอย่างผสมผสาน และสนับสนุนให้นักศึกษาทำวิจัยแบบนี้  จึงเป็นความก้าวหน้าแบบค่อยเป็นค่อยไปตามสภาพที่มีคนช่วยกันดูแลให้คนรุ่นใหม่สามารถริเริ่มและทำได้ ซึ่งจากข้อสังเกตของผม  คิดว่าก่อให้เกิดผลเชิงกระบวนการที่สำคัญ คือ

  • สร้างผู้นำทางวิชาการรุ่นใหม่ เป็นกระบวนการที่ได้มากกว่าการมุ่งสู่จุดหมายปลายทางที่ผลการวิจัย เพราะการปฏิสัมพันธ์กับกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ  ทั้งมีความทรงคุณวุฒิ  อาวุโส และมีประสบการณ์มากมาย  ทำให้นักศึกษาได้พัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการอย่างยิ่ง
  • ประมวลผลบทเรียนจากของจริง ก่อเกิดการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์ของผู้เชี่ยวชาญหลายแหล่ง ซึ่งเป็นองค์ความรู้ผสมผสานทั้งทฤษฎีและประสบการณ์การปฏิบัติ   นอกตำรา  และเชื่อมโยงกับความเป็นจริงหลากหลายเงื่อนไข
  • ขับเคลื่อนชุมชนทางวิชาการ การค้นหากลุ่มผู้เชี่ยวชาญ และกระบวนการที่ดำเนินการขึ้น  เป็นกระบวนการทางสังคมในทางอ้อม   ที่ก่อให้เกดบรรยากาศการแลกเปลี่ยนเรียนรู้  สร้างเสริมเครือข่ายนักวิชาการในวิถีประชาสังคม  ภาวะผู้นำแบปัจเจก  ถักทอเสริมพลังทางปัญญา และก่อเกิดชุมชนทางวิชาการในแนวราบ   ทำให้การวิจัยของนักศึกษาเป็นการปฏิบัติการขับเคลื่อนทางสังคมไปในตัว

           อย่างไรก็ตาม  การพัฒนาการวิจัยทางเทคโนโลยีทางการศึกษา  ในลักษณะดังกล่าว  ถึงแม้จะมีความก้าวหน้าขึ้นเล็กน้อย  ทว่า ก็เป็นสิ่งที่ก่อเกิดได้ยาก  เพราะถึงแม้แนวคิดและการเห็นความจำเป็นต่างๆจะไปข้างหน้าแล้ว  แต่เพื่อความมั่นใจ  ก็ต้องคำนึงถึงแนวทางของกระแสหลัก อีกทั้งมักขาดคนที่จะช่วยกันดูแลและเป็นที่ปรึกษาในแนวทางดังกล่าวให้นักศึกษา 

          ดังนั้น  แม้เป็นก้าวย่างเล็กๆ  แต่ก็สะท้อนการริเริ่มและฝ่าฟันความยุ่งยาก ที่น่าสนใจมากทีเดียว.