แต่เดิมอีเธอร์เป็นที่นิยมใช้เป็นยาสลบ ปัจจุบันมีความพยายามหนุนการเปลี่ยนไปให้เลือกใช้สารอื่นทดแทน ถ้าจะใช้อีเธอร์เป็นยาสลบในการวิจัยในสัตว์ต้องให้เหตุผลทางวิทยาศาสตร์สนับสนุน และได้รับการรับรองโดย IACUC ทั้งนี้เพราะว่ามียาดมสลบชนิดก๊าซชนิดอื่นให้เลือกใช้สำหรับสัตว์มากมาย เช่น halothane, isoflurane, และ methoxyflurane [1] (ที่สามารถใช้ใน โหลระฆัง [bell jar, ภาพข้างล่าง] (??แต่ metofane หรือ methoxyflurane คืออนุพันธ์อีเธอร์ มีสูตร 2,2-dichloro-1,1-difluoroethyl methyl ether [2]) นอกจากห้องปฏิบัติการส่วนมาก ก็มีก๊าซคาร์บอนไดอ็อกไซด์สำหรับใช้ในการนี้อยู่แล้ว ควรใช้ก๊าซนี้แทน
ภาพโหลระฆัง (bell jar) ชนิดมีและไม่มีฐาน
ผลที่ไม่พึงปรารถนาของอีเธอร์
1. มันติดไฟได้
2. มันระเบิดได้
3. การชักนำการสลบ ในสัตว์ ทำให้สัตว์เกิดอาการที่ไม่ต้องการ
4. ฤทธิ์ระคาย ทำให้เกิดการไอ การหลั่งน้ำลายและสารจากแขนงปอดมากมาย
บางครั้งอาจเกิดการเกร็งของกล่องเสียง (laryngospasm)
5. เวลาการชักนำและฟื้นจากการสลบค่อนข้างช้า
6. กระตุ้นการหลั่ง สารคาทีคอลามีน ซึ่งจะต้านผลกดประสาท
เพิ่มการหลั่งกูลโคคอร์ติคอยด์ เพิ่มระดับน้ำตาลในเลือดของหนูแรท
ชักนำฤทธิ์เอ็นไซม์ในไมโครโซม
7. ซากสัตว์ที่ดมอีเธอร์ (มากๆ) อาจระเบิด
ถ้าเก็บในตู้แช่ที่ไม่ป้องกันประกายไฟ
ในหนังสือแนวทาง
[3] ได้กล่าวถึง
"การุณฆาต (euthanasia) หมายถึงการทำให้สัตว์ตาย
โดยวิธีที่ทำให้หมดสติอย่างรวดเร็ว แล้วก็ตายไป
โดยที่ไม่เกิดความเจ็บปวด ทรมาน หรือโดยการทำให้สลบไป
ด้วยสารที่ทำให้หมดสติโดยไม่เจ็บปวดจากนั้นก็ตายไป"
วิธีที่เหมาะสมขึ้นกับ สปีชีส์ อายุ พื้นที่กัก (restraint)
ทักษะความชำนาญของนักวิจัย เป็นต้น ถ้าใช้ในการวิจัย
วิธีที่เลือกต้องสอดคล้องกับเป้าหมายการทดลอง
เกณฑ์พื้นฐาน (AVMA panel)
- ปวด ทรมาน กระวนกระวาย หรือ กลัว ต้องน้อยสุด
- ระยะเวลาจนถึง หมดสติ ต้องน้อยสุด
- วิธีการเชื่อถือได้ และไม่ผันกลับ(ฟื้นคืนมา)
- ความปลอดภัยของผู้ปฏิบัติ รวมทั้งผลทางด้านจิตใจ
- ไม่ขัดกันกับ ความต้องการ เป้าหมาย รวมทั้งการนำเนื้อเยื่อไปใช้
- เหมาะกับ สปีชีส์ อายุ สุขภาพสัตว์
- ถ้าเกิดความผิดพลาดต่อผู้ปฏิบัติมีวิธีแก้ไข
วิธีที่แนะนำไว้ แบ่งเป็น
วิธี/สารที่ยอมรับให้ใช้
(Acceptable)
- Barbiturates (most species)
- Carbon dioxide-bottled gas only (most species)
- Inhalant anesthetics (most species)
- Microwave irradiation (mice and rats)
- Tricane methane sulfate (TMS, MS222) (fish, amphibians)
- Benzocain hydrochloride (fish, amphibians)
- Captive penetrating bolt (horse, ruminant, swine)
- Ether and Carbon monoxide are acceptable for many species, but relatively dangerous to personnel.
วิธีที่ยอมรับอย่างมีเงื่อนไข
(conditionally acceptable) คือ มีการรับรองโดย IACUC
ว่ามีเหตุผลที่เหมาะสมทางวิทยาศาสตร์
- Cervical dislocation (birds, small rodents and rabbits)
- Decapitation (birds, rodents, some other species)
- Pithing (some ectotherms)
- Various pharmacological and physical methods
[methods described as conditionally acceptable are considered
acceptable when used in deeply anesthetized animals.]
วิธี/สารต่อไปนี้ไม่ยอมรับให้ใช้
(unacceptable)
- Chloral hydrate, Chloroform and Cyanide
- Decompression
- Neuromuscular blockers
- Various pharmacological and physical methods.
- Dry ice-generated CO2
ข้อมูลบางอย่างที่น่าสนใจจากบทความเกี่ยวกับ การุณฆาต (euthanasia) ในสัตว์เลี้ยงเร่ร่อนไม่มีเจ้าของดูแลในสหรัฐ [4]
- PETA, AVMA, and The Humane Society of the United States เห็นตรงกันว่า การฉีด sodium pentobarbital เข้าหลอดเลือดโดยผู้ที่ผ่านการฝึกดีแล้ว เป็นวิธีที่ปราณีต่อสัตว์มากที่สุด จึงเป็นวิธีที่ปรารถนา (The American Humane Association considers this to be the only acceptable method of euthanasia for cats and dogs in animal shelters.)
- ยาบางอย่างถ้าฉีดเร็วหรือใช้ขนาดสูงเกิน ทำให้ชักรุนแรง กล้ามเนื้อหด หัวใจหยุดเต้น
- ก๊าซ Nitrous oxide, halothane, และ carbon monoxide มีราคาแพง ให้ผลไม่แน่นอน ทำให้ระคายเคือง หรือกระตุ้นสัตว์
- การใช้ก๊าซ Carbon monoxide จะทำให้สัตว์ทรมานก่อนที่จะขาดอากาศหายใจอย่างช้าๆ สัตว์มักกรีดร้องและชัก ขณะที่ต้องการอากาศหายใจ (Carbon monoxide poisoning has been outlawed in California and Tennessee, among other states, but is still used in many shelters throughout the U.S.)
- วิธี decompression จะลดแรงเนื่องจากน้ำหนักของอากาศจะทำให้อากาศเบาขยายตัว (นึกถึงการทำให้แรงดันอากาศในร่างกายนักดำน้ำ [compression] จะต้องทำให้กลับมาปกติหลังจากดำน้ำลึกๆ [decompression]) การใช้ห้อง Decompression chambers จะทำให้เหมือนสัตว์ถูกนำขึ้นไปที่สูงเป็นพันๆฟุตเหนือระดับน้ำทะเลในเวลารวดเร็วเป็นนาที บางที่ใช้วิธีนี้ทำให้เกิด decompression รวดเร็วกว่าอัตราที่กำหนดไว้ถึง 15 เท่า ในความเร็วนี้ ก๊าซที่อยู่ในโพรงไซนัส หูชั้นกลาง ในลำไส้จะขยายตัวอย่างรวดเร็วซึ่งจะทำให้สัตว์อึดอัดไม่สบายอย่างมากหรือทำให้ปวดรุนแรง ในบางครั้งเนื่องจากความผิดปกติของเครื่อง หรือคนทำผิดพลาดเอง หรือสัตว์ขนาดเล็กเข้าติดอยู่ไปใน air pockets ก็จะเกิดการเพิ่มแรงจากน้ำหนักอากาศอีก (recompression) ซึ่งเมื่อเกิดเหตุการณ์นี้ขึ้น สัตว์ทั้งหมดในรอบนั้นก็ต้องเริ่มขั้นตอนทั้งหมดใหม่อีกรอบ!
ARENA =Applied Research Ethics National Association
OLAW = Office of Laboratory Animal Welfare.
IACUC = the Institutional Animal Care and Use
Committee
References:
- [1] Office of Research: University of California, Irvine. Use of Ether Anesthesia. Undesirable Effects of Ether Anesthesia. from http://www.research.uci.edu/ora/acup/etheranesthesia.htm (page updated April 2, 2008), accessed October13, 2008
- [2] http://www.bio.net/bionet/mm/methods/1998-August/069433.html
- [3] ARENA/ OLAW/ IACUC Guide book, 2nd ed., 2002 (p. 101-103)
- [4] Euthanasia: The compressionate option. http://www.helpinganimals.com/factsheet/files/FactsheetDisplay.asp?ID=39
ภาพ
http://www.hyvac.com/images/Bell%20Jars/Glass/Bell%20Jar%20Dims.jpg
http://www.sciencetreasures.com/image/instruments/si131_small.jpg
http://www.nokill1.org/images/News/gas_chamber.jpg (from http://www.animallawcoalition.com/gas-chambers)
ท่านผู้อ่านเห็นด้วยหรือไม่กับการไม่ให้ใช้ อีเธอร์ เป็นยาสลบสำหรับสัตว์ทดลอง ขอเชิญร่วมอภิปรายแสดงความคิดเห็น
