ศ.ศิลป์ พีระศรี กล่าวว่า ชีวิตสั้น ศิลปะยืนยาว (Ars Longa Vita Bravis) ดูเหมือนว่าคำกล่าวนี้จะมิใช่คำกล่าวที่เลื่อนลอยไร้เหตุผล เหตุเพราะ ศิลปิน หลายๆ ท่าน ล้มหายตายจาก โลกนี้ไปนานแล้ว แต่ทว่าผลงานของศิลปินเหล่านั้น กลับมิได้ ล้มหายตายจากตามเจ้าของผลงานไปด้วยเลย ความงดงามแห่งศิลปะนั้น ช่างเป็นสิ่งที่น่าอภิรมย์อยู่นิจนิรันดร์กระนั้นหรือ?

เบื้องหลังผลงานอัดงามงด ชีวิตของ ศิลปิน ผู้ผลิตผลงานทางศิลปะอันงดงามนั้นเล่า จักงดงาม ดังเช่น งานศิลป์ ที่เขาได้ทุ่มเทชีวิตผลิตและเสกสร้างขึ้นไว้ด้วยหรือไม่? คำถามนี้ชวนให้หาคำตอบยิ่งนัก

ชีวประวัติของ  Vincent van Gogh  และ Pablo Picasso สองศิลปินเอก ผู้มีชื่อเสียง กระเดื่องโลก คงจะทำให้ท่านผู้อ่าน มองเห็นอะไรบางอย่าง

 


Vincent van Gogh (1)

ชีวประวัติ วินเซนต์ แวนโก๊ะ (Vincent Van gogh)  ค.ศ.1888 ป่วยเป็นโรคจิตและทะเลาะกับ พอล โกแกง (Paul Gauguin) จนถึงกับตัดหูข้างซ้ายของตน ต่อมาได้รับการรักษาในโรงพยาบาลในเมืองอาร์เลส แชร์ทเรอมีและอูฟร์ (2)

"เมืองอาร์ลส์ นี้สะท้อนชีวิตของชาวโรมันในยุคโบราณได้ดีที่สุด เพราะมีทั้งโรงละครกลางแจ้ง สนามประลอง และสุสานเลอาลิสกอง (Les Alyscamps) ให้ชม ถนนเลลิซ (Les Lices) นั้นร่มรื่นไปด้วยต้นไม้และร้านกาแฟกลางแจ้งดูน่าสบาย จนอดสงสัยไม่ได้ว่า แวนโกะห์มีปัญหาอะไรนักหนาจึงเศร้านักเมื่อพักอยู่ที่เมืองนี้" (3)

"จิตรกรบ้า ก็คือชื่อที่ใครๆใช้เรียกเขา วินเซนท์ แวนโกก์ แวนโกก์มีความพยายามในการฝึกฝนตนเอง โดยมีน้องชายเป็นผู้ช่วยเหลือเรื่องเงินมาโดยตลอด คนอื่นเริ่มมองว่าเขาบ้า เพราะว่าเขาเขียนรูปจนลืมดูแลตนเอง ในที่สุดเขาก็ได้มาเขียนรูปที่ปารีสและเกิดกลุ่มจิตรกรอิมเพรสชันนิสม์Impressionism) ขึ้นมา ผลงานโดยมากของเขาไม่สามารถขายได้ แต่เขาก็พยายามถึงที่สุด และเขาก็ต้องเข้ารับการรักษาโรคจิตในโรงพยาบาลเพราะเขาตัดหูซ้ายตนเองเพราะทะเลาะกับปอล โกแกง เพื่อนของเขา อีก 2 ปีต่อมาเขาได้ยิงตัวเองในทุ่งข้าว ในปี 1890 หลังจากเขาตายผลงานของเขาก็โด่งดังไปทั่วโลก เช่น รูปดอกทานตะวัน จนมีคนกล่าวว่า ความบ้ากับอัจฉริยะห่างกันแค่เส้นยาแดงผ่าแปด" (4)


เหตุไฉน ชีวิตของ Vincent van Gogh ศิลปิน ผู้ผลิตผลงานศิลปะอันงามงด นั้นจึงมีภาพชีวิตที่แตกต่างจากงานศิลป์ของเขาเช่นนี้หนอ ไม่เป็นไร ชีวิตของ Pablo Picasso  ก็อาจจะมีอะไรดีๆในสายตาคนอื่นอยู่บ้างก็ได้


ปกหนังสือ "ปีกัสโซ อัจฉริยภาพและสัญชาตญาณมืด" (5) 


ปีกัสโซ ศิลปินที่ประสบความสำเร็จขณะยังมีชีวิต ทิ้งผลงานไว้เกือบห้าหมื่นชิ้นไม่ว่าไปปรากฏตัวที่ไหน ผู้คนชื่นชมยอมรับเยี่ยงดารา ปีกัสโซเป็นสมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์ แต่การใช้ชีวิตคู่กับผู้หญิงส่วนใหญ่ล้มเหลว หนังสือเล่มนี้สะท้อนถึงผู้หญิงในชีวิตปีกัสโซว่าทุกข์เพียงใด การใช้ชีวิตในคฤหาสน์กับศิลปินผู้ยิ่งใหญ่มีแต่ความเจ็บปวดคับแค้น พวกเธอหวังจะมีส่วนร่วมสร้างสรรค์งานศิลปะ แต่ก็ถูกเหยียบย่ำ มองข้าม และซ้ำเติมเมื่อมีโอกาส ราวกับไม่ใช่คู่ชีวิต ดูโหดร้ายใจเหี้ยมจนไม่น่าเชื่อว่าเป็นการกระทำของศิลปินระดับโลก (5)


ทำไมศิลปิน ผู้ซึ่งน่าจะเป็นผู้ที่มีพฤติกรรม อ่อนไหว อ่อนหวาน กลับมีพฤติกรรมอัน โหดร้ายก้าวร้าว เก็บกด และซึมเศร้า เช่นนี้  คำตอบนี้ น่าจะอธิบายได้ด้วยข้อมูลของ นพ.ทวีศิลป์ วิษณุโยธิน โฆษกกรมสุขภาพจิต ที่ว่า

“ในวงวิชาการก็ยังมีการศึกษาพบว่า คนเก่ง คนมีการศึกษาสูง มักมี ปัญหาเรื่องอัตราการฆ่าตัวตายสูงกว่าคนปกติทั่วไป เนื่องจากคนกลุ่มนี้อาจต้องเผชิญกับความเครียดมากกว่าคนกลุ่มอื่น ๆ และมีโอกาสที่จะมีปัญหาสภาพจิตใจที่มาจากความเครียด” ในอดีตก็มีคนสำคัญ หลายคนที่มีปัญหาทางจิต เช่น วินเซนต์ แวนโกะห์ ศิลปินภาพเขียนชื่อดัง, เซอร์ ไอแซค นิวตัน เจ้าของทฤษฎีเรื่องแรงโน้มถ่วง, เท็ด เทอร์เนอร์ เจ้าพ่อ ธุรกิจสื่อดังอย่างไทม์และซีเอ็นเอ็น อย่างไรก็ตาม คนเหล่านี้เมื่อได้รับการรักษาก็สามารถกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างปกติ (6)

อ้าวเป็นเรื่องล่ะสิ ผู้เขียนนึกตั้งคำถามในใจ นั่นคือ สำหรับคนที่ต้องการแสวงหาความสุขจากการวาดภาพ (รวมถึงการถ่ายรูป การร้องเพลง การเล่นดนตรี) กิจกรรมเหล่านี้จะทำให้เขาเหล่านั้นได้รับความสุข ความอภิรมย์ เช่นเดียวกันกับ ศิลปินเอก อย่าง Vincent van Gogh  และ Pablo Picasso หรือไม่? การเขียนบันทึกแนวนี้ผู้อ่านบางท่านอาจจะนึกค้านอยู่ในใจ ว่า

"ศิลปินอย่าดูหมิ่นศิลปะ อุจจาระมองดีดียังมีศิลป์"

ผู้เขียนมิได้มีเจตนาที่จะหยามหมิ่นในตัวศิลปิน มิได้มีเจตนาที่จะหยามหมิ่นในงานศิลปะ มิได้มีเจตนาที่จะหยามหมิ่นในตัวบุคคลผู้สนใจศึกษางานศิลป์ แต่สิ่งที่ผู้เขียนพยายามที่จะนำเสนอก็คือ ความสุขที่ได้รับจากการวาดภาพ (รวมถึงการถ่ายรูป การร้องเพลง การเล่นดนตรี) นั้น จะเรียกว่าเป็น โลกียสุข ได้หรือไม่? มรรควิธี อันนำเราไปสู่ ความเป็น ศิลปิน นั้นทำให้เรามีความสุขในบั้นปลายชีวิตจริงหรือ? 

แล้วสิ่งใดกันเล่าคือความสุขที่แท้จริง ที่ควรแสวงหา สิ่งใดคือ โลกุตรสุข (โลก+อุดร+สุข=ความสุขเหนือความสุขอันจอมปลอมในโลก)

ใครตอบได้บ้างเนี่ย...(แต่ขอร้องว่าท่านศิลปิน ผู้(ลุ่ม)หลงเข้ามาอ่านบทความของผู้เขียน อย่าได้คิดที่จะมากระโดดกัดหูผู้เขียนนะครับ! ขอให้กระโดดกัดหูตัวเองจะดีกว่า)

  


อ้างอิง

(1) Image:VanGogh 1887 Selbstbildnis. [cited 2008 October 8]. Available from: URL; http://en.wikipedia.org/wiki/Vincent_van_Gogh

(2) ขอประวัติเกี่ยวกับจิตรกรชื่อดังกับ. [cited 2008 October 8]. Available from: URL; http://community.thaiware.com/thai/lofiversion/index.php/t267089.html

(3) 3,400 Kms in France ตอนที่ 9 เยือนถิ่นศิลปิน in Provence.[cited 2008 October 8]. Available from: URL;http://board.trekkingthai.com/board/show.php?forum_id=2&topic_no=97090&topic_id=98058

(4) ขวัญเรียม จิตอารีย์.วินเซนท์ แวนโกก์ จิตรกรเอกผู้อาภัพ. คณะมนุษยศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. [cited 2008 October 8]. Available from: URL;http://www.human.cmu.ac.th/~thai/sompong/speak_bio_khwanriam.doc

(5)  อัคนี มูลเมฆ.ปีกัสโซ อัจฉริยภาพและสัญชาตญาณมืด (PICASSO Creator and Destroyer : Arianna Huffington). AMARIN POCKETBOOK. [cited 2008 October 8]. Available from:URL;http://www.amarinpocketbook.com/books_detail.asp?book_id=1509

(6) artmen.เรื่องเศร้าของเหล่าอัจฉริยะ อ้างใน เดลินิวส์ เก่งจนไร้เพื่อนเครียดเสี่ยงเป็นบ้า เรื่องเศร้าอัจฉริยะ. [cited 2008 October 8]. Available from: URL; http://artsmen.net/content/print.php?Category=newsboard&No=5698