การทำแล้วเกิดผลดีเฉพาะต่อตัวเอง และคนใกล้ชิดเพียงสถานเดียวจึงไม่น่าจะเรียกได้ว่าเป็น “งาน” ที่ควรแก่การยกย่อง

เมื่อสักสองปีที่แล้ว ผมได้พยายามค้นหาตัวเองว่า ตัวเองกำลังทำอะไรอยู่ในโลกนี้ โดยเฉพาะประเด็นสำคัญที่ว่า

การทำงานคืออะไร และผมกำลังทำงานอยู่หรือเปล่า

โดยผมพยายามค้นหาคำจำกัดความว่า “งาน” คืออะไรกันแน่

เพื่อความแน่ใจว่า “ผมกำลังทำงาน”

เพราะ ผมมีปณิธานว่า “ชีวิตเพื่องาน และงานเพื่อชีวิต”

ถ้าผมไม่ทราบว่า “งาน” คืออะไร ผมย่อมทำและเดินได้ไม่ตรงเส้นทางแน่นอน

หลังจากใช้เวลาคิดมาเรื่อยๆ ตลอด ๒ ปีที่ผ่านมา โดยอาศัยหลายๆ หลักมาผสมผสานกัน

ผมรู้สึกว่า หลักการประเมินผลกระทบ (Impact Assessment) ค่าของคน (อยู่ที่ผลของงาน) และหลักทางกลศาสตร์เป็นคำจำกัดความที่น่าจะสื่อความหมายได้ดีที่สุด

เพื่อแก้ปัญหาข้อขัดแย้งทางความคิดในทางสังคมปัจจุบัน

โดยเฉพาะ หลักการทางกลศาสตร์ ที่กล่าวว่า

“งาน คือ แรง(ที่ออก) x ระยะทาง (ตามทิศทางของแรง)”

ฉะนั้น ถ้าออกแรงไปทางหนึ่ง แต่มีการเคลื่อนที่ไปอีกทางหนึ่ง อาจเกิด “งาน” แต่ไม่นับว่าเป็น “ผลงาน” ของการกระทำครั้งนั้น

แต่ไม่แน่ใจว่าเป็น “ผลงาน” โดยบังเอิญ ได้หรือไม่

แต่ถ้าเกิดโดยบังเอิญแล้ว ผู้กระทำก็ไม่น่าจะมีสิทธิอ้างถึงผลงานดังกล่าวได้ (อันนี้ผมไม่แน่ใจครับ)

ดังนั้นการทำงาน จึงควรเป็นการทำให้เกิด “ผลของงานโดยตรง”

และ ผลของงานนั้นก็ควรจะเป็นสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อตนเอง ต่อผู้อื่น ต่อสังคม และสิ่งแวดล้อม

แต่ถ้า การทำแล้วเกิดผลดีเฉพาะต่อตัวเอง และคนใกล้ชิดเพียงสถานเดียวจึงไม่น่าจะเรียกได้ว่าเป็น “งาน” ที่ควรแก่การยกย่อง

แต่น่าจะเป็นการ “ทำเพื่อตนเอง” มากกว่า

ที่น่าจะเป็นการ “เลี้ยงชีพ” มากกว่าการทำงาน

และ “การเลี้ยงชีพ” ก็น่าจะแตกต่างจากการ “หาเงิน”

เพราะ “เงิน” เป็นเพียงสื่อการแลกเปลี่ยน หาได้เท่าไหร่ก็ “กินไม่ได้ อยู่อาศัยไม่ได้ นุ่งห่มไม่ได้ และรักษาโรคไม่ได้”

จึงเป็นเพียงสื่อการแลกเปลี่ยนของคนที่ “ทำงาน” แบบ “ต้องพึ่งคนอื่น”

แต่อาจจำเป็นน้อย หรือแทบไม่จำเป็นเลย กับคนที่ทำงานแบบพึ่งตัวเอง และพึ่งพากันเอง

เมื่อมาถึงจุดนี้ เราก็คงจะพอแยกประเด็นออกจากกันได้ชัดเจน

ทั้ง “การทำงาน การหาเงิน และ การเลี้ยงชีพ”

แต่ในสภาพความเป็นจริงเราก็อาจจะทำปนๆกันบ้าง

ที่ไม่น่าจะเป็นปัญหาอะไร ขอเพียงให้เรารู้ว่า

“กำลังทำอะไร อยู่บ้าง” แบบมี “สติ” ก็น่าจะพอไปได้

เพื่อชีวิตที่มีประโยชน์ มีคุณค่าต่อตนเอง ต่อผู้อื่น ต่อสังคม และต่อสิ่งแวดล้อม

โดย ทำไปรู้ไปว่า เรากำลังทำอะไร

และสามารถปรับจุดยืนได้ว่า ขณะนี้เรากำลังทำอะไร เพื่ออะไร

กำลัง “ทำงาน” (การทำให้เกิดผลงาน)

กำลัง “หาเงิน” (เพื่อให้ได้เงิน)

หรือ กำลังหา “เลี้ยงชีพ” (เพื่อการหาหรือสร้างสิ่งที่เป็นประโยชน์กับชีวิตและร่างกายตัวเอง)

ตัวอย่างเช่น การแค่ไปลงชื่อทำงาน หรือนั่งที่โต๊ะทำงาน โดยไม่ทำอะไรให้เกิดประโยชน์อะไร ย่อมไม่น่าจะเรียกว่า “ทำงาน”

หรือ การทำอะไรก็ได้ ให้ได้เงิน ก็ไม่น่าจะเรียกว่า "การทำงาน" (เพราะเงินไม่ใช่งาน) หรือ “การเลี้ยงชีพ”(เพราะเราใช้ตรงๆไม่ได้ เป็นผลได้แบบอ้อมๆ ที่ต้องไปแลกเปลี่ยนก่อน จึงจะใช้ได้ และถ้าไม่มีใครให้แลก เราก็เลี้ยงชีพไม่ได้)

นี่คือ คำตอบที่ผมได้รับจากการคิดมานานกว่า ๒ ปี ครับ

เพื่อใช้ในการกำหนด “สติ” ในการดำรงชีวิต(เพื่องาน) และการทำงาน (เพื่อชีวิต) ของผมครับ

 ขอเชิญแลกเปลี่ยนได้เลยครับ

ผมคาดว่าจะช่วยทำให้เราทุกคนชัดเจนมากขึ้นครับ