ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป.ลาว) เป็นประเทศเพื่อนบ้านของเราที่มีอาณาเขตกว้างใหญ่พอสมควร โดยมีพื้นที่ทั้งหมด 236,800 ตารางกิโลเมตร เป็นพื้นน้ำ 6,000 ตารางกิโลเมตร เป็นพื้นดิน 230,800 ตารางกิโลเมตร และมีจำนวนพลเมือง 5,777,180 คน (ปี 2002)เฉลี่ยความหนาแน่นของประชากร 25 คนต่อ ตาราง กม. ซึ่งถือว่าน้อยมาก พื้นที่ 70% ของประเทศเป็นเทือกเขาและที่ราบสูงส่วนใหญ่อยู่ทางตอนเหนือของประเทศและมีพื้นราบบ้างในบริเวณกลางและภาคใต้ของประเทศ สปป.ลาวส่วนที่สูงที่สุดของประเทศเรียกว่าภูเบี้ย (Phou Bia) สูง 2,820 เมตร (สูงกว่าดอยอินทนนท์ของไทย 700 ฟุต) ตั้งอยู่ที่เมืองไซสมบูรณ์ แขวงเวียงจันทน์ ความยาวของประเทศตั้งแต่เหนือจดใต้ 1,700 กม. ชายแดนมีความยาว 4,500 กม. แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 16 แขวง และหนึ่งเขตกำแพงนคร คือกำแพงนครเวียงจันทน์
แผนที่ สปป.ลาว และชีวืตความเป็นอยู่ของชาวลาว
ประชาชนอาศัยอยู่กระจัดกระจายทั่วทั้ง 16 แขวง ซึ่งแต่ละแขวงมีจำนวนมาก-น้อย แตกต่างกันไป โดยมีจำนวนชนเผ่า (Ethnics) เดิมเคยมีการแบ่งไว้ว่ามีทั้งหมด 68 ชนเผ่า แต่จากมติกองประชุมของกรมแนวลาวสร้างชาติของ สปป.ลาว และจากการรับรองอย่างเป็นทางการของ GOL เมื่อวันที่ 4/3/2003 ว่าปัจจุบันมีทั้งหมด 49 ชนเผ่า การแบ่งชนเผ่านั้นอาศัยลักษณะที่แตกต่างกันไปเช่น ภาษา วัฒนธรรมประเพณี และถิ่นที่อยู่อาศัย (ไม่ได้แบ่งตามสีผิว หรือหนังตาว่ามีกี่ชั้นนะครับ ) แต่ที่เรารู้จักโดยทั่วไปจะแบ่ง เป็น ลาวลุ่ม, ลาวเทิง บางตำราเรียกว่า ลาวกลาง หรือ กึมมุ และลาวสูง หรือที่เรียกว่า ม้ง ซึ่งบางท่านคงจะรู้จักดีเพราะมีข่าวอยู่บ่อยๆ แต่คุณท่านทั้งหลายอย่าไปหลงเรียกว่าเผ่า แม้ว ก็แล้วกัน ถือว่าเป็นคำไม่สุภาพ เดี๋ยวเขา โกรธ นะจะบอกให้!
การดำรงชีวิตและความเชื่อของแต่ละชนเผ่าจะแตกต่างกันไป แม้แต่ในชนเผ่าเดียวกันแต่ถ้า “สิง”(Tribe) ต่างกัน ประเพณีและความเชื่อก็จะแตกต่างกันไปด้วย ผมขอยกตัวอย่างโดยสังเขปให้ท่านที่สนใจได้รู้จักเพียงบางชนเผ่าที่ผมเข้าไปทำงานด้วย และได้สัมผัสเท่านั่นนะครับ ดังรายละเอียดที่จะนำเสนอต่อไปนี้
1. ลาวลุ่ม (Lao Loum) ประกอบด้วยชนเผ่าต่างๆ ที่เราคุ้นเคยดีได้แก่ ไทแดง ไทดำ ไทลื้อ ไทพวน ฯลฯ ชนเผ่าลาวลุ่มนี้ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในพื้นที่ราบ มีประชากรประมาณ 68 % ของประชากรทั้งประเทศ นับถือศาสนาพุทธ มีประเพณีและความเชื่อแบบชาวพุทธ ทั่วไป แต่พิธีกรรมทางศาสนาอาจแตกต่างกันไปบ้าง เช่นเผ่าลื้อจะทำพิธีกรรมทางศาสนาต่างจากลาวลุ่มกลุ่มอื่น
2. ลาวเทิง บางครั้งอาจจะเรียกว่า ลาวกลาง หรือกึมมุ (Khmou)ได้แก่เผ่าข่าแจะ ละแนต แกนปานา บิด สามหาง ดำ หอก ภูเทิงไฟ ปันลุ แซ กระแสง ส่วย ฯลฯ ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในที่ราบเชิงเขา และในที่สูง มีประชากรประมาณ 22% ของประชากรทั้งประเทศส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ประเภททำไร่เลื่อนลอย ที่เป็นสาเหตุของโลกร้อน แม่นบ่ เช่น ข้าวไร่ ข้าวโพด ฯลฯ ประชาชนเผ่านี้ส่วนใหญ่นับถือศาสนาผี
3. ลาวสูง ประกอบด้วย ม้ง (Hmong) ซึ่งได้แก่ ม้งขาว ม้งลาย ม้งดำ ย้าว โซโล อ้อ รูนี มูเซอ ภูน้อย กุ่ย ก่อ แลนแตน ฯลฯ ส่วนใหญ่ในอดีตอาศัยอยู่ในพื้นที่ที่เป็นที่ราบสูงยอดเขา มีความสามารถในการเดินเท้าอย่างมากและในอดีตเป็นชนเผ่านักรบ ทนต่อสภาพอากาศที่หนาวเย็น มีความเชื่อและนับถือผี มีนิสัยรักพวกพ้องและเคารพในอาวุโสค่อนข้างสูง มีความเคร่งครัดในขนบธรรมเนียมเป็นอย่างมาก มีพลเมืองประมาณ 9% ของประชากรทั้งประเทศ
ระยะหลังรัฐบาลมีนโยบายว่า ปี สองพันซาว (2020) ประชาชนชาวลาวสิหลุดพ้นจากความทุกข์ยาก จึงได้กำหนดกลยุทธ์ในการพัฒนาให้มีการรวมชุมชนย่อยๆ เป็นชุมชนที่ใหญ่ขึ้น ไม่มีการแบ่งแยกพื้นที่อยู่อาศัยในแต่ละชนเผ่า (ไม่เหมือนกับกลุ่มต่างๆ ที่อยู่ใน กทม. ในปัจจุบัน ใช่มั้ย ครับ!)
ดังนั้นสิ่งสำคัญในการทำงานในต่างแดนร่วมกับชนเผ่าพื้นเมืองเหล่านี้ เราจะต้องมีความเข้าใจถึงขนบธรรมเนียมประเพณีของแต่ละชนเผ่าอย่างลึกซึ้ง และให้ความเคารพในความเชื่อของเขาเหล่านั้นอย่างจริงใจ ถึงจะทำให้เราประสบความสำเร็จในการทำงาน แต่นอกจากการเข้าใจถึงขนบธรรมเนียมของชนเผ่าแล้ว เราจะต้องมีความเข้าใจถึง นโยบายของพรรคของรัฐ เพราะถ้าหากเราไม่ได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานของรัฐ ในพื้นที่ที่เราเข้าไปทำงาน ก็อย่าหวังว่าความสำเร็จจะเกิดขึ้นอย่างที่เราตั้งใจไว้ และอีกอย่างที่พึงสำเหนียกไว้คือ การใช้กฎหมายปกครองในแต่ละแขวงแต่ละเมืองก็มีความรุนแรงแตกต่างกัน ซึ่งต่างชาติที่เข้าไปทำงานจะต้องเข้าใจอย่างลึกซึ้งเช่นกัน ดังนั้น การทำงานในต่างแดนไม่ว่าจะเป็นที่ใดในโลกล้วนมีหลักการคล้ายคลึง กัน คือ มองคนอื่นด้วยความเป็นมิตร เอาใจเขามาใส่ใจเรา มีจิตใจโอบอ้อมอารี และให้เกียรติเจ้าของประเทศ
แล้วท่านละ คิดจะไปเที่ยวหรือทำงานในต่างแดนบ้างหรือเปล่า ครับ !!
