คำว่า Good Governance เป็นแนวคิดที่ธนาคารโลก ( World Bank ) นำมาใช้กำหนดนโยบายการให้เงินกู้กับประเทศในซีกโลกภาคใต้ตั้งแต่ตอนต้นทศวรรษที่ 90 เป็นต้นมา

การปกครองดีประชาชนสุขภาพกายดีสุขภาพจิตดี

ในสังคมไทยเริ่มจากกระแสการปฎิรูปทางการเมืองของสังคมไทยและจุดประกายแนวคิดในช่วงพฤษภาทมิฬ คือในช่วง ปี พ.ศ. 2535 เป็นต้นมาคำว่าธรรมรัฐ หรือ Good Governance ก็เริ่มคุ้นหูคนไทย และในช่วงวิกฤตเศรษฐกิจ ประเทศไทยต้องกู้เงินสถาบันการเงินภายนอกประเทศ ได้แก่โครงการกองทุนนี้ทำให้ประเทศไทยต้องกำหนดให้มี Good   Governance 

            ความหมายของคำว่า Good   Governance ได้มีผู้รู้ทางรัฐศาสตร์ นักการศึกษาและธนาคารโลกให้ความหมายพอสรุปได้ดังนี้

            ธรรมรัฐ หมายถึง การใช้อำนาจทางการเมือง เพื่อจัดการงานของบ้านเมือง ด้วยการให้บริการสาธารณะที่มีประสิทธิภาพมีระบบยุติธรรมและกระบวนการทางกฏหมายที่เป็นอิสระ เพื่อให้การดำเนินการต่างๆเป็นไปตามสัญญามีฝ่ายบริหารที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ มีระบบราชการที่เคารพในสิทธิของผู้คนพลเมือง มีฝ่ายนิติบัญญัติที่รับผิดชอบและมีสื่อมวลชนที่เป็นเสรี

            ธรรมรัฐ หมายถึง การมุ่งความสนใจไปที่องค์ประกอบที่ทำให้เกิดการจัดการอย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้แน่ใจว่านโยบายที่กำหนดไว้ได้ผล ซึ่งก็หมายถึงมีบรรทัดฐานเพื่อให้มีความแน่ใจว่า รัฐบาลสามารถสร้างผลงานตามที่สัญญาไว้กับประชาชนได้

            ธรรมรัฐ หมายถึง การบริหารและการปกครองทั้งภาคราชการและภาคเอกชนทั้งที่เป็นหน่วยงานธรรมดา หรือนิติบุคคล มีระบบการบริหารงานที่ดี มีประสิทธิภาพ

            จากความหมายของธรรมรัฐดังกล่าวข้างต้น ในที่นี้จะสรุปคำว่า ธรรมรัฐ หมายถึง ระบบการบริหารและระบบการปกครองที่ดี มีหลักการในการดำเนินการบริหารและปกครอง และกระบวนการทางกฎหมาย อย่างมีประสิทธิภาพ มีระบบการตรวจสอบการทำงานโดยตัวระบบราชการเองและระบบเอกชน ผู้ปกครองบ้านเมืองมีจุดมุ่งหมายในการบริหารงานโดยมุ่งที่พลเมืองได้รับประโยชน์สูงสุด ให้บริการระบบสาธารณะอย่างเป็นธรรมและทั่วถึง

            องค์ประกอบของธรรมรัฐ หรือ Good   Governance ต้องประกอบด้วย

1.      การทำงานอย่างมีหลักการ รับผิดชอบแดละถูกต้อง (Accountability)

2.      การมีส่วนร่วม ของประชาชน ( Public Participation )

3.      ความคาดหวัง หรือ ความสามารถในการคาดการณ์ (Predictability )

4.      ความโปร่งใส หรือ เปิดเผย ( Transparency )

5.      ถูกต้องตามกฎหมาย หรือหลักนิติธรรม ( Rule of Law )

สำหรับองค์ประกอบของ Good Governance ทั้ง 5 ข้อ จะขออธิบายโดยละเอียดดังนี้ คือ

1.      การทำงานอย่างมีหลักการ รับผิดชอบและถูกต้อง (Accountability)  หมายถึง

การกระทำใดๆ ต้องสามารถอธิบายได้ด้วยหลักของเหตุผล ความถูกต้อง ทำอย่างมีหลักการ ฉะนั้นในการกระทำใดๆต้องยืนอยู่บนพื้นฐานของความถูกต้องและรับผิดชอบต่อการตัดสินใจใดๆในเรื่องงานได้ และพร้อมจะอธิบายได้ว่ามีปัจจัยใดที่นำไปสู่การตัดสินใจในเรื่องนั้นๆ

             2.    การมีส่วนร่วม ของประชาชน ( Public Participation ) เป็นเรื่องของการเข้าไปเกี่ยวข้องในเรื่องใดๆที่เกี่ยวข้องกับการบริหารการปกครอง เพื่อที่จะเข้าใจในเรื่องนั้นๆ หรือการเข้าไปรู้เห็นในกิจกรรม หรือกระบวนการต่างๆในการรับรู้ ในการตัดสินใจในการควบคุม ในการดูแลและรวมไปถึงการตรวจสิบเพื่อให้เกิดความซื่อสัตย์สุจริต และกิจกรรมนั้นๆเกิดประโยชน์สูงสุดแก่ประชาชนโดยส่วนรวม การมีส่วนร่วมของประชาชนตามกฎหมายรัฐธรรมนูญมาตรา 327 (7) ได้กำหนดไว้ชัดเจน ประชาชนทุกคนต้องมีส่วนร่วมในการเมืองการปกครองเพราะถึอเป็นหัวใจสำคัญ เรียกว่าเป็นรากฐานของการปกครองแนวธรรมรัฐ

            3.   ความคาดหวัง หรือ ความสามารถในการคาดการณ์ (Predictability ) เป็นความสามารถที่จะคาดการณ์ พยากรณ์ได้ล่วงหน้าว่าอะไรจะเกิดขึ้น พยากรณ์ความเปลี่ยนแปลงแนวทางในการพัฒนาอะไรจะเกิดขึ้น ความก้าวหน้าของรัฐในอีก 10 ปี ข้างหน้า หรือทำนายระบบเศรษฐกิจ เพื่อทำให้ประชาชนเกิดความมั่นใจ ในหลายๆเรื่องว่าสิ่งที่กำลังดำเนินการประโยชน์สูงสุดอยู่ที่ใคร ตัวประชาชน หรือคนกลุ่มน้อยในสังคม ทำอย่างไรก็ได้ที่จะทำให้ประชาชนมั่นใจว่ารัฐจะพาประชาชนไปรอด

            4.   ความโปร่งใส หรือ เปิดเผย ( Transparency ) หมายถึงการกระทำที่เกี่ยวข้องกับส่วนรวม หรือประโยชน์ส่วนรวมต้องสามารถเปิดเผยต่อสาธารณะชนได้ ประชาชนสามารถตรวจสอบได้ ต้องรู้ทุกขั้นตอนในการดำเนินกิจกรรมหรือกระบวนการต่างๆของรัฐ โดยรัฐสามารถชี้แจงที่มาที่ไปได้ว่ากำลังทำอะไร ฉะนั้นไม่มีคำว่า ความลับทางราชการ แต่มีคำว่าโปร่งใส และรัฐธรรมนูญ ปี 2540 เมื่อวันที่ 10 กันยายน 2540 ได้ประกาศใช้พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของทางราชการ ดังนั้นประชาชนสามารถทราบข้อมูลข่าวสารของทางราชการได้เรียกให้ชัดๆ คือ ประชาชนมีสิทธิในการรับรู้ ( Right to know ) 

           5.   ถูกต้องตามกฎหมาย หรือหลักนิติธรรม (Rule of Law ) เป็นการปกครองโดยกฎหมายหรือทุกคนอยู่ภายใต้กฎหมายเดียวกัน การกระทำใดโดยอาศัยกฎหมาย ระเบียบข้อบังคับ สังคมจะอยู่ได้ก็เพราะกฎหมาย เป็นหลักของเหตุผล มีบทบัญญัติเป็นลายลักษณ์อักษร

 

                            การปกครองที่ดีต้องทำให้ประชาชนมีสุขภาพกายดีสุขภาพจิตดี มีการพัฒนาที่ยั่งยืน ผู้ปกครองต้องคำนึงถึงประชาชนให้มากๆ หรือท่านต้องการประชาชนที่ร่างกายแข็งแรงแต่สุขภาพจิตเสื่อมโทรม ถ้าเป็นเช่นนี้เราก็จะพบปัญหาต่างๆ ตามมามากมายที่ทำให้สังคมวุ่นวายทุกรูปแบบ  

                พัฒนาประเทศที่ดีต้องใช้รูปการปกครองที่ดี เหมาะสมกันวัฒนธรรมของคนในประเทศนั้นๆ แนวทางหนึ่งในการพัฒนาประเทศคือต้องเน้นที่การพัฒนาคนให้มีคุณภาพ คุณภาพที่ว่า  คือคุณภาพของคนทางด้านกายและคุณภาพจิต มีการพัฒนาและส่งเสริมไปด้วยกัน ถ้าคนในชาติดี อยู่ในสังคมธรรม(ทุกหลักธรรมคำสอน) มีการพัฒนาที่สมดุล ยึดหลักสายกลางในการดำรงชีวิต ไม่สุดโต่งเกิน เชื่อว่าเมื่อคนไทยทุกคนมีสุขภาพกายและสุขภาพจิตดีทุกคนจะเป็นคนดี อยู่ในสังคมดี ชาติไทยต้องดีแน่ ไม่วุ่นๆ เพราะคนสุขภาพจิตไม่ดีป่วนเมืองอยู่ทุกวันนี้

                        

 

 

 

ที่มา: ผศ.สุภวรรณ พันธุ์จันทร์

การปกครองโดยใช้หลักการ Good   Governance