หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน 2551
ข้าพเจ้าได้เข้าร่วมการประชุมเชิงปฏิบัติการ การพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา แนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงกับการบูรณาการการเรียนการสอน ทักษะการคิดแบบ "Six Thinking Hats" ในวันที่ 11-13ก.ย.51 ณ โรงเรียนกรรณสูตศึกษาลัย
ข้าพเจ้าได้เข้าร่วมการประชุมเชิงปฏิบัติการ การพัฒนาหลักสูตรสถานศึกษา แนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงกับการบูรณาการการเรียนการสอน ทักษะการคิดแบบ "Six Thinking Hats" ในวันที่ 11-13ก.ย.51 ณ โรงเรียนกรรณสูตศึกษาลัย
อือมชอบหมวกสีเขียว
หมายความอะไรนะคะ
อบรมนานแล้วไม่ได้
ฟื้นความรู้เลยลืมหมด
เอามาใช้กับเศรษฐกิจพอเพียง
ได้น้อ คนเราคิดต่างกันมาก
ต้องช่วยกันค้นหาประเด็นปัญหาหลักก่อน
ค่อย ๆ แก้ให้ตรงจุด ไม่แข็งจนขืนกร้าว
แต่ไม่อ่อนจนไร้จุดยืนน้อ
เอ............
เกี่ยวกันไหมนี่
อยากรู้ด้วย
อยากรู้ด้วย...เช่นกันค่ะ
การคิด”และ “การสอนคิด”เป็นเรื่องที่สำคัญยิ่งในการศึกษาแต่สามารถเรียนรู้ ฝึกฝนและพัฒนาได้ การใช้วิธีคิดแบบหมวก ๖ ใบ เป็นการกระตุ้นให้นักเรียนคิดโดยแยกกรอบความคิดออกเป็นด้านๆ จากนั้น จึงวิเคราะห์หาเหตุผล อันจะช่วยให้คิดพิจารณาสิ่งต่าง ๆ ได้ครอบคลุมและมีคุณภาพมากขึ้น ทำให้นักเรียนคิดอย่างเป็นระบบ มีขั้นตอนในการคิดและสามารถแก้ไขปัญหาในสถานการณ์ต่างๆ ได้ง่ายและรวดเร็วมากขึ้น และหากนักเรียนนำกระบวนการคิดนี้ไปใช้ในการดำเนินชีวิต ก็จะทำให้นักเรียนเข้าใจถึงบริบทของคนและสังคม อันจะทำให้นักเรียนมีชีวิตอยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข
ผลสำเร็จ
๑. สามารถปลูกฝังกระบวนการคิดในอีกรูปแบบหนึ่งให้แก่นักเรียน ส่งผลให้นักเรียนเป็นคนมีเหตุผล คิดกว้าง คิดไกลและคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ซึ่งเป็นผลในเชิงประจักษ์ทั้งในมุมมองของนักเรียนและผู้สอน
๒. จากการทำการวิจัยพบว่านักเรียนมีทักษะการคิดและผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงขึ้น เมื่อใช้ทักษะการคิดแบบหมวก ๖ ใบ
๓. นักเรียนสนุกกับการคิดและมีความสุขในการเรียน สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้
กิจกรรม / วิธีการ / ขั้นตอนที่สำคัญ
ในการเรียนการสอนวิชาพุทธประวัติ หลังจากที่ศึกษาพุทธสาวกหรืออุบาสก อุบาสิกาจบแล้ว นักเรียนจะต้องวิเคราะห์วิจารณ์ ซึ่งผู้สอนก็มักจะให้หลักการและตัวอย่างการวิจารณ์ แล้วให้นักเรียนปฏิบัติ จากการสังเกตและตรวจผลงานพบว่า นักเรียนยังคงใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา โดยวิเคราะห์ตามสิ่งที่ปรากฏตามหนังสือที่เรียนคิดได้ในบางแง่มุม ทำให้ผู้สอนเกิดแรงบันดาลใจที่จะกระตุ้นและปลูกฝังกระบวนการคิดให้แก่นักเรียน จึงได้ศึกษารูปแบบกระบวนการคิดแบบต่างๆ และตัดสินใจเลือกกระบวนการคิดแบบหมวก ๖ ใบ เพื่อใช้ในกิจกรรมนี้ โดยดำเนินการดังนี้
๑.เริ่มจากให้นักเรียนเขียนวิจารณ์พุทธสาวก สาวิกา หรือ อุบาสก อุบาสิกาที่กำหนดให้ในแง่มุมต่างๆ ตามหลักการวิจารณ์ในกระดาษที่แจกให้
๒.ให้ความรู้แก่นักเรียนในเรื่อง การคิดแบบหมวก ๖ ใบ คือ
- หมวกสีขาว หมายถึง ข้อมูล ข่าวสาร ข้อเท็จจริง
- หมวกสีเหลือง หมายถึง การมองในแง่ดี เต็มไปด้วยความหวัง
- หมวกสีแดง หมายถึง อารมณ์ ความรู้สึก
- หมวกสีเขียว หมายถึง การคิดอย่างสร้างสรรค์
- หมวกสีดำ หมายถึง การตั้งคำถามหรือตั้งข้อสงสัย การมองในแง่ลบ
- หมวกสีฟ้า หมายถึง การควบคุมความคิดทั้งหมดหรือมองภาพรวมของการคิด
๓. ให้นักเรียนสวมหมวกสีต่าง ๆ ทีละสี วิจารณ์ตามบทบาทของสีหมวกทั้ง ๖ ใบ
๔. ให้นักเรียนเปรียบเทียบผลของการคิดทั้ง ๒ รูปแบบ เพื่อให้นักเรียนเห็นถึงความแตกต่างของการคิดที่ใช้กระบวนการกับการคิดแบบธรรมดาที่ไม่มีรูปแบบ ซึ่งจะเห็นความแตกต่างอย่างชัดเจน
๕. ฝึกให้นักเรียนได้ใช้กระบวนการคิดแบบหมวก ๖ ใบในกิจกรรมต่างๆ ตามความเหมาะสม
ข้อจำกัดในการนำไปใช้
นักเรียนจะต้องจำและเข้าใจในบทบาทของหมวกแต่ละสีให้ได้ ในช่วงแรกครูต้องเป็นผู้ช่วยโดยการใช้คำถามกระตุ้นให้นักเรียนคิด