R2D ที่ทำต่อเนื่องจริงจังปรับแล้วปรับเล่า    ผ่านวงจร PDCA เป็นร้อยครั้ง    ย่อมมีเรื่องราวของความสำเร็จมากมาย   เมื่อจะเขียนเผยแพร่ความรู้จากความสำเร็จนั้น จะเขียนอย่างไรให้น่าเชื่อถือ   ให้ผู้อ่านมั่นใจว่าไม่ใช่ผู้เขียนทำเองเออเอง    หรือเต็มไปด้วยการตีความที่เข้าข้างตนเอง

          ...ผมก็ไม่มีคำตอบ ว่าเขียนอย่างไรดี    ผมคิดว่าน่าจะมีได้หลายวิธี หลายแบบ   และบางแบบก็ยังไม่เกิด   คือเรื่องแบบนี้ไม่น่าจะมีรูปแบบตายตัว    เราน่าจะช่วยกันพัฒนาขึ้นเองได้ด้วย    คือเราสามารถเป็นผู้นำของโลกได้ ถ้าเรากล้าคิดกล้าลอง และรวมตัวกันดำเนินการและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

          วิธีการหนึ่ง ที่อิงแนวคิดจากมุมของการวิจัย   คือเลือกประเด็นที่คิดว่ามีความใหม่ หรือไม่เคยมีใครรายงานมาก่อน    หยิบมารายงานเฉพาะส่วนประเด็นนั้น    กล่าวได้ว่าทำสิบ เอามารายงานเพียง ๑ – ๒    จะให้แน่ใจว่าประเด็นนั้นใหม่แน่ จะต้องมีระบบวารสารวิชาการของประเทศ/โลก ให้ค้นจนจบสิ้นดินฟ้า    มิฉนั้นจะกลายเป็นว่า “ใหม่ในกระลาครอบ” (ขออภัยในภาษาที่ไม่สุภาพ)    ดังนั้นเราจะต้องช่วยกันพัฒนาระบบข้อมูลของวารสารวิชาการไทยให้ค้นบทความวิจัย (ที่มีคุณภาพ) ได้ง่าย

          เมื่อหยิบชิ้นแล้วก็ต้องพิจารณาชิ้นว่าจะนำเสนออย่างไรจึงจะน่าเชื่อถือ  และชัดเจนว่าเป็นความรู้ใหม่    ถามตัวเองว่า “หลักฐาน” ที่ช่วยยืนยันความสำเร็จนั้นคืออะไรบ้าง    ถามตัวเองว่าคนที่ไม่เชื่อหลักฐานนั้นเขาจะตั้งข้อสงสัยหรือเถียงอย่างไร   ต้องหาทางนำเสนอแบบ “ยกการ์ดสูง”

          ที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งคือ อย่าสรุปแบบ “ทำหนึ่ง สรุปสิบ”   ที่ภาษาวิชาการเรียกว่า extrapolation หรือ over-extrapolation   ต้องสรุปอย่างระมัดระวัง   ระบุการอิงหลักฐานให้ชัด    ระบุการตีความให้ชัด   ระบุการคาดเดาให้ชัด

          ความสำเร็จมีมาก กว้างขวาง    รายงานวิจัยต้องเลือกนำเสนอประเด็นเดียว ที่ชัดเจนและมีหลักฐานเพียงพอให้น่าเชื่อถือ    และเป็นความรู้ใหม่คู่ควรแก่การตีพิมพ์

วิจารณ์ พานิช
๑ ก.ย. ๕๑