กมลวัลย์
รศ.ดร. กมลวัลย์ ลือประเสริฐ

พระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทย


ขอถวายพระราชสักการะ พระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ไว้ ณ ที่นี้

 

พระบรมรูป ร.๔

วันนี้ที่มหาวิทยาลัย มีพิธีถวายราชสักการะบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทยที่พระบรมราชานุสาวรีย์ของพระ บาท สมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งจัดเป็นประจำทุกปีในวันวิทยาศาสตร์ไทย  ๑๘ สิงหาคม ของทุกปี

ทำให้นึกถึงเรื่องการที่พระองค์ได้คำนวณการเกิดสุริยุปราคาไว้อย่างแม่น ยำ เมื่อ ๑๘ สิงหาคม ๒๔๑๑ ณ ต.หว้ากอ จ.ประจวบคีรีขันธ์ ไว้ก่อนล่วงหน้าึถึง ๒ ปี 

ทำให้พยายามไปค้นในเวบถึงเหตุการณ์ในครั้งนั้น ไปเจอเวบที่คัดเอา “จดหมายเหตุเสด็จหว้ากอ ปีมะโรงสัมฤทธิศก” พระนิพนธ์ใน สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ พอไปตามอ่านแล้วได้ความรู้มากขึ้น และได้เห็นพระอัจฉริยภาพในด้านต่างๆ ของพระองค์ ดังตัวอย่างที่คัดมาจากเวบข้างต้นต่อไปนี้

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงคำนวณไว้ แต่เมื่อปีขาลอัฐศกว่า  ในปีมะโรงสัมฤทธิศก จุลศักราช ๑๒๓๐  จะมีสุริยุปราคาจับหมดดวงเมื่อเดือน ๑๐ ขึ้นค่ำ ๑  ซึ่งยากนักที่จะได้เห็นในพระราชอาณาจักร  ด้วยวิธีโหราศาสตร์ได้ทรงสะสมมานานตามสารัมภ์ไทยสารัมย์มอญ  แต่ตำราอเมริกันฉบับเก่าและตำราอังกฤษเป็นหลายฉบับได้ทรงคำนวณสอบสวนต้อง กัน  ได้ทรงกะการตามในแผนที่ว่าจะมีเป็นแน่  ทวิปขิยอุดร องศา๑๑ ลิปดา๔๑ พิลิปดา๔๐๕๐  เวลากับในกรุงเทพพระมหานครเพียง ๓ นาทีกับ ๒๐ วินาที  ได้ทรงพิจารณาละเอียดถ้วนถี่แล้วว่าพระอาทิตย์จะจับหมดดวง  และจะเห็นบนหน้าแผ่นดินไปไกลถึงลิปดา๑๓๐ ต่อ ลิปดา๑๔๐  ที่ตำบลหว้ากอแขวงเมืองประจวบคีรีขันธ์  ตรงเกาะจานเข้าไปเป็นท่ามกลางที่มืดหมดดวง  ขึ้นมาข้างบนถึงเมืองปราณบุรี  ลงไปข้างใต้ถึงเมืองชุมพร เป็นตะวันตกกรุงเทพพระมหานครเพียงลิปดา

ถ้าใครอยากดูรูปและประวัติการเกิดสุริยุปราคาในเมืองไทยในสมัยต่างๆ ขอเชิญได้ที่นี่ค่ะ มีภาพให้ดูพอสมควร มีข้อมูลเรียบเรียงไว้ดีทีเดียวค่ะ

ในเวบจดหมายเหตุดังกล่าว ยังมีการนำการแปลจดหมายเหตุของเซอร์เฮนรี่ ออด ที่เป็นเจ้าเมืองสิงคโปร์ในขณะนั้น ขณะที่ไปเฝ้าพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวที่ หว้ากอด้วย ทำให้ภาพการเสด็จของพระองค์ในครั้งนั้น ชัดเจนขึ้น อ่านแล้วรู้สึกว่าดี ได้ตระหนักรู้ประวัติศาสตร์และสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณมากขึ้น เลยนำมาบันทึกไว้ และมาฝากกันค่ะ

ขอถวายพระราชสักการะ พระบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ไทย พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ไว้ ณ ที่นี่ด้วยค่ะ

หมายเลขบันทึก: 201898เขียนเมื่อ 18 สิงหาคม 2008 20:42 น. ()แก้ไขเมื่อ 17 มิถุนายน 2012 09:24 น. ()สัญญาอนุญาต:


ความเห็น (9)
  • มาสักการะด้วยคนครับ
  • สมัยก่อนไม่มีเครื่องมือ
  • แต่ท่านอัฉริยะมาก
  • สามารถคำนวณการเกิดได้
  • พี่ตุ๋ยสบายดีไหมครับ

สวัสดีค่ะ อ.ขจิต

มาทักทายเป็นคนแรกเช่นเคย ^ ^ พี่สบายดีค่ะ

ท่านมีพระอัจฉริยภาพมากจริงๆ ค่ะ อ่านในจดหมายเหตุจะเห็นว่าท่านตรัสภาษาอังกฤษได้ด้วย และการคำนวณก็คงต้องอาศัยตำราต่างชาติในหลากภาษา รวมถึงโหราศาสตร์ด้วย ซึ่งเห็นได้ว่ามีพระอัจฉริยภาพในหลากหลายวิชามากจริงๆค่ะ

พระอัจฉริยภาพของพระองค์ท่าน และการบอกกล่าวพสกนิกรให้รู้เรื่องการเกิดสุริยุปราคาเต็มดวงที่หว้ากอนั้น เรียกได้ว่าเป็นการสื่อสารวิทยาศาสตร์ในสังคมไทยอย่างปรากฏชัดทีเดียวนะคะ

สมัยก่อนพี่ทำงานที่ศูนย์วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา งานสัปดาห์วิทยาศาสตร์เป็นงานใหญ่ที่พวกเราต้องเตรียมการรับเด็กที่มาชมนับหมื่นคน เดี๋ยวนี้งานเขาไปจัดตามศูนย์จัดงานใหญ่ๆ ก็ดีไปอย่างกว้างดีค่ะ

บอกตามตรงเลยนะคะพี่นุช เข้าที่ทำงานต้องผ่านพระบรมราชานุสาวรีย์ทุกวัน แต่กลับไม่ค่อยรู้เรื่องเกี่ยวกับพระองค์ท่านเท่าใดนัก นับว่าตัวเองเป็นคนใกล้เกลือกินด่างจริงๆ ค่ะ พอได้มาอ่านพระนิพนธ์ของสมเด็จกรมพระยาดำรงฉบับนี้ ทำให้เกิดความรู้สึกตื้นตันมากค่ะ เพราะไม่ใช่เรื่องง่ายๆ ที่ใครจะทำนายเช่นนี้ได้ ไม่ใช่ว่ามีทรัพย์แล้วจะทำได้ ต้องมีความรู้ความสามารถและเชี่ยวชาญในเรื่องดังกล่าวจริงๆ ถึงจะทำเช่นนี้ได้ ตอนนี้เลยสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณมาก เพราะพระองค์ท่านเป็นผู้เบิกทางให้เกิดการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ในประเทศ ไทยอย่างแท้จริง

ขอบคุณพี่นุชที่แวะมา ลปรร นะคะ ^ ^

ตอบจดหมายอาจารย์แล้ว เลยรีบเข้ามาดูว่าอาจารย์กลับเมืองไทยหรือยัง เลยพบว่าตกข่าวไปแล้ว หน้าแตกเลย อาจารย์ได้พบการสอนอะไรที่เป็นนวัตกรรมจะมาเล่าสู่กันฟังมั้ยคะ จะติดตามเรียนรู้ด้วยคนค่ะ

สวัสดีครับ อาจารย์ กมลวัลย์ :)

ช่วงนี้ผมหาเวลาว่างยากจัง ... บันทึกก็ไม่ค่อยได้เขียน ... อ่านก็ไม่ค่อยได้อ่าน เลยทำให้เพิ่งพบว่า อาจารย์ได้เขียนบันทึกนี้ :)

จึงมาเยี่ยมเยียนอย่างเป็นทางการ และขอสักการะด้วยครับ

บุญรักษา ครับอาจารย์ :)

สวัสดีค่ะอ.รุจิเรศ

เรื่องนวัตกรรมการสอนนั้นไม่ค่อยมีประสบการณ์มาเล่าที่ชัดเจนค่ะ ^ ^ ก็เลยไม่ได้เขียนบันทึกไว้ ไว้ถ้ารวบรวมเขียนสรุปที่น่าสนใจได้ จะเอาลงบันทึกค่ะ

สวัสดีค่ะอ.วสวัตฯ

นั่นสิ เพิ่งสังเกตว่าอาจารย์หายไปเหมือนกัน พอดีตัวเองก็หายๆ ไปด้วย ไม่ได้ตามอ่านทุกเรื่องเหมือนเก่า ก็เลยไม่รู้ อิอิ

ขอบคุณอาจารย์ที่แวะมาเยี่ยมเยียน ลปรร เสมอนะคะ ไว้มีเวลาก็ค่อยๆ มาเขียนใหม่นะคะ คงมีแฟนๆ รออ่านเยอะค่ะ ^ ^

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี