สรุปการบรรยายจาก อ.ดร.เพิ่มศักดิ์ พัฒนาภิรมณ์
การวิจัยและพัฒนาการเกษตรให้ยั่งยืนนั้นมาจากหลายปัจจัยประกอบกันเช่น ทุกวันนี้ยังไม่มีการพัฒนาคนเท่าที่ควร แต่กลับให้ความสำคัญกับวัตถุเสียมาก จึงส่งเสริมให้ใช้เทคโนโลยี วิธีการ อุปกรณ์จากต่างประเทศเข้ามาใช้ โดยที่นักวิชาการของเรายังไม่มีความรู้ ความเข้าใจกับเทคโนโลยีเหล่านั้น เวลามีปัญหาจึงไม่สามารถตอบเกษตรกรได้จุด ก่อให้เกิดความไม่ยอมรับกับเกษตรกร การเปิดรับความรู้เช่นภูมิปัญญาท้องถิ่น และพัฒนาให้แก่คน (นักวิชาการ) จะทำให้คนคิดอย่างเป็นระบบสามารถใช้ปัญญาเชื่อมโยงให้เห็นปัญหา จนเกิดการคัดลอก และพัฒนางานวิจัยนั้นขึ้นเป็นของเราเองได้ ทำให้ลดการนำเข้า และยังเป็นเทคโนโลยีที่ผลิตขึ้นได้อย่างเหมาะสมกับพื้นที่ และตรงกับความต้องการของเกษตรกร ดังนั้นจึงต้องมีการพัฒนาทั้งสองอย่างควบคู่กัน อีกทั้งการวิจัยและพัฒนาการเกษตรจะต้องสามารถพึ่งพาตนเองได้โดยสามารถลดการใช้น้ำมัน ปุ๋ย สารเคมี ลงโดยใช้การผลิตในลักษณะของเกษตรอินทรีย์ เช่นการใช้ปุ๋ยชีวภาพที่สามารถหาได้ในท้องถิ่นทดแทนปุ๋ยทางการค้า ท้ายที่สุดแล้วในอนาคตการวิจัยและพัฒนาการเกษตรให้ยั่งยืนจะต้องตอบปัญหาด้านการเกษตรได้เช่น ความเลื่อมล้ำในสังคมในอาชีพการทำเกษตร, ความเสี่ยงเนื่องจากการผลิต, การพัฒนาเทคโนโลยี, ใช้เป็นพลังงานทดแทนได้, ลดการใช้สารเคมี, ราคามีความสดดุลกับคุณภาพสินค้าเกษตรที่ผลิตขึ้น, ได้พัฒนาองค์ความรู้ใหม่ขึ้น
