เรื่องราวเกี่ยวกับสิทธิเสรีภาพของข้าราชการในการแสดงความคิดเห็น ทางการเมืองนั้นเป็นที่ถกเถียงวิพากษ์วิจารณ์กันมาก
วันนี้มี นายชำนาญ จันทร์เรือง ข้าราชการสังกัดสำนักงานศาลปกครอง ร่วมแสดงความเห็นในเรื่องนี้ว่า ปัญหาคาใจของบรรดาข้าราชการ พนักงาน และเจ้าหน้าที่ของรัฐที่มักจะถูกต่อว่าหรือตำหนิอยู่เสมอว่า “คุณเป็นข้าราชการ คุณออกมาแสดงความเห็นทางการเมืองได้อย่างไร” มิหนำซ้ำบรรดานักการเมืองทั้งหลายที่มีตำแหน่งเป็นผู้บังคับบัญชา ไม่ว่าจะเป็น นายกรัฐมนตรี รัฐมนตรี และลิ่วล้อทั้งหลายก็ออกมาสำทับอีกว่า “คุณเป็นผู้ใต้บังคับบัญชา แต่กลับออกมาแสดงความคิดเห็น คัดค้านผู้บังคับบัญชาของตนนั้นเข้าข่ายกระทำผิดวินัยนะจะบอกให้”
ปัญหาคาใจต่าง ๆ เหล่านี้มีมานานแล้ว บรรดาข้าราชการและเจ้าหน้าที่ของรัฐทั้งหลาย ยกเว้นอาจารย์มหาวิทยาลัยบางคน จึงออกอาการกล้า ๆ กลัว ๆ ที่จะออกมาแสดงความคิดเห็นทางการเมือง เพราะเกรงจะถูกลงโทษทางวินัย ทั้งที่เป็นสิทธิพื้นฐาน ไม่ว่าจะเป็นรัฐธรรมนูญฉบับไหน ๆ ที่ถือว่าเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ กฎหมายอื่นไม่ว่าจะเป็นกฎ ก.พ. หรือกฎอื่นใดย่อมไม่อาจไปหักล้างได้
บทบัญญัติของรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันได้บัญญัติรองรับไว้ในหลาย ๆ มาตรา อาทิ มาตรา 4 มาตรา 31 มาตรา 45 มาตรา 64 ฯลฯ ที่แสดงให้เห็นว่าแท้ที่จริงแล้วข้าราชการ หรือเจ้าหน้าที่ของรัฐ มีสิทธิมีเสียงในการแสดงความคิดเห็นทางการเมืองได้เช่นเดียวกับประชาชนโดยทั่วไป ซึ่งจะนำมาเพียงมาตราเดียว คือ
“มาตรา 31 บุคคลผู้เป็นทหาร ตำรวจ ข้าราชการ เจ้าหน้าที่อื่นของรัฐ และพนักงาน หรือลูกจ้างขององค์กรของรัฐ ย่อมมีสิทธิและเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญเช่นเดียวกับบุคคลทั่วไป เว้นแต่ที่จำกัดไว้ในกฎหมาย หรือกฎที่ออกโดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวกับการเมือง สมรรถภาพ วินัย หรือจริยธรรม”
จากบทบัญญัติที่ยกมาจะเห็นได้ว่า บรรดาข้าราชการ หรือเจ้าหน้าที่ของรัฐก็มีสิทธิและเสรีภาพเช่นเดียวกับประชาชนทั่วไป เว้นเสียแต่จะไปเข้าข้อยกเว้นบางประการที่ว่าไว้อย่างชัดแจ้ง และเป็นลายลักษณ์อักษร ข้อยกเว้นที่ว่านี้ต้องออกมาโดยชอบรัฐธรรมนูญเช่นกัน มิใช่อยากจะออกข้อยกเว้นอะไร ก็ออกมาตามอำเภอใจ เมื่อเรานำมาพิจารณาในเนื้อหาตามบทบัญญัติดังกล่าวข้างต้น ประกอบเข้ากับหลักนิติรัฐที่ว่าบรรดาการกระทำทั้งหลายของเจ้าหน้าที่ของรัฐจะต้องชอบด้วยกฎหมาย และกฎหมายที่ว่านี้จะต้องไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญ ซึ่งก็หมายถึงพระราชบัญญัติ กฎกระทรวง ระเบียบกระทรวง ฯลฯ ที่ออกมาหรือที่มีอยู่แล้วบัญญัติข้อห้าม หรือข้อยกเว้นไว้ เรื่องข้อยกเว้นนี่แหละ ที่ทำให้เข้าใจกันไปคนละทางสองทาง ซึ่งจะว่ากันต่อในวันพรุ่งนี้
ไทยรัฐ (คอลัมน์มุมข้าราชการ) 24 มิถุนายน 2551
