ถ้าก่อนฝึกงานและการลงพื้นที่ใน อ. สวนผึ้ง จ. ราชบุรี คำว่า สัญชาติไทย ในความรู้สึกของฉันยังคงมีนัยของความสำคัญในระดับหนึ่งเท่านั้น เพราะฉันมีปู่ย่า -ตายาย พ่อ- แม่ เป็นคนไทย เกิดมาฉันก็ได้สัญชาติไทยโดยไม่ต้องต่อสู้ หรือดิ้นรน เหมือนกับที่ใครบางกลุ่มต้องเผชิญอยู่ในขณะนี้ ทำให้ฉันอาจจะเห็นความสำคัญของสัญชาติไทยน้อยกว่าที่มันควรจะเป็นไปบ้าง
แต่เพียงในช่วงเวลาที่ไม่ถึงเดือน กับสิ่งที่ได้สัมผัส ทำให้ฉันตระหนัก ถึงคำว่า สัญชาติไทย มากขึ้น
เพราะสัญชาติไทย กับบุคคลที่เขาไม่มี มันสำคัญและจำเป็นกับเขาขนาดไหน ถึงแม้ว่าตัวของพวกเขาเหล่านั้นจะมีความเป็นไทยอยู่เต็มตัวแล้วก็ตาม แต่เพราะการมีสัญชาติไทย นั่นหมายถึงพวกเขามีบ้าน บ้านที่ไม่ใช้ที่อยู่อาศัยเท่านั้น แต่พวกเขาจะเป็นคนของรัฐไทยที่มีสิทธิตามที่กฎหมายไทยให้รับรองไว้
การที่ได้รับรู้ปัญหาที่เกิดขึ้นกับชาวบ้านในพื้นที่อำเภอสวนผึ้ง ทำให้ฉันเข้าใจว่าทำไมอาจารย์ของฉันยังคงต้องทำงานในด้านนี้อยู่จนถึงปัจจุบันและในอนาคต ซึ่งค่อนข้างเป็นงานที่เยอะและหนักมาก รวมถึงบุคคลต่าง ๆ ที่ได้ร่วมมือกันทำงานในด้านนี้อย่างจริงจังมาเป็นระยะเวลานาน ซึ่งเป็นเรื่องที่น่ายินดีสำหรับชาวบ้านมาก
ที่มีกลุ่มบุคคลที่คอยอยู่เคียงข้าง และต่อสู้เพื่อพวกเขาด้วยใจ..........................
ขอบคุณทุก ๆท่านที่ ทำให้คำว่าสัญชาติ ปรากฏชัดขึ้นอีกครั้งในใจฉัน
