GotoKnow
  • เข้าระบบ
  • สมัครสมาชิก
  • แผงจัดการ
  • ออกจากระบบ
GotoKnow

"สีโห" สัตว์ในวรรณคดี ที่ประตูเมืองขอนแก่น

สีโห ประตูเมืองขอนแก่น

สวัสดีคะ  บันทึกนี้จะเล่าเรื่องเมืองขอนแก่น  ภาพที่นำมาให้ชมคือ ถนนศรีจันทร์ อันเป็นที่ตั้งของประตูเมือง ตั้งเด่นเป็นสง่าต้อนรับแขกผู้มาเยือนจังหวัดเรา   สองข้างทางมีเสาไฟฟ้ามีสัตว์ยืนอยู่บนยอดเสาซึ่งทางเทศบาลนครขอนแก่นสร้างขึ้น..มองไกลๆคล้ายที่ถนนอักษะ  ทางเข้าพุทธมณฑล   แต่ที่นี้คือขอนแก่น..

      ดิฉันขับรถผ่านเกือบทุกวัน.มองดูแล้วคิดว่าเทศบาลทำดีจัง..สวย..แต่ไม่สนใจว่าสัตว์ที่อยู่บนเสานั้นคืออะไร

               

      เมื่อเดือนที่แล้วได้ไปประชุมรับนโยบายจากผู้ว่าราชการคนใหม่ซึ่งเคยเป็นอดีตผู้ว่าของเราเมื่อ 2 ปีที่แล้ว  ท่านย้ายกลับมาอีกครั้งและชมว่าเมืองขอนแก่นเปลี่ยนไปมาก..ดูดี..แล้วถามปลัดเทศบาลนครฯที่เข้าร่วมประชุมว่าสัตว์ที่อยู่บนเสาทางเข้าเมืองคือตัวอะไร..

      ปลัดฯตอบว่า  คือ   ตัว"สีโห" ครับ  ...

              

                  

 

                   ตัวสีโห   เป็นสัตว์ในวรรณคดีของภาคอิสานเรื่อง สังข์สินไชย  ท่านปลัดฯเล่าว่า..รูปตราสัญลักษณ์สีโห มีความหมายอันเป็นสิริมงคล เปรียบส่วนหัวของสีโหที่เหมือนช้าง หมายถึงความอุดมสมบูรณ์ ความเจริญรุ่งเรืองมาสู่เมืองขอนแก่น ส่วนลำตัวเหมือนราชสีห์ ที่มีความสง่างาม มั่นคงทั้งทางด้านศาสนา ศิลปวัฒนธรรมภูมิปัญญาท้องถิ่น ปฏิมากรรมสีโห จึงเป็นสัญลักษณ์เมืองที่มีความงดงามน่าอยู่คู่กับการพัฒนาไปสู่ความเจริญด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่

                  

 

            โอ้โห.ฟังแล้วดีจัง..คนที่อยู่ในที่ประชุมส่วนใหญ่ ยังไม่เคยรู้เรื่องนี้..(ตัวดิฉันด้วย)  คนขอนแก่นยังรู้ไม่หมด..แล้วจะทำให้คนเมืองอื่นรู้ได้ยังไง..  เลยนำมาเล่าต่อคะ

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

คำสำคัญ (keywords): สีโห
หมายเลขบันทึก: 183974
เขียน:
แก้ไข:
ความเห็น: 11
อ่าน:
สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ

ความเห็น (11)

ขอบคุณค่า ที่นำมาเล่าให้ฟัง เป็นคนขอนแก่นแต่ก็เพิ่งจะรู้นี่หล่ะค่ะว่าตัวนั้นคือตัวสีโห

ขอบคุณค่า ที่นำมาเล่าให้ฟัง เป็นคนขอนแก่นแต่ก็เพิ่งจะรู้นี่หล่ะค่ะว่าตัวนั้นคือตัวสีโห

สวัสดีค่ะ  หัวหน้าอ้อ

  • ทุกครั้งที่นั่งรถเข้าประตูเมือง  จะมีคำถามตลอด แต่ตอบไม่ได้ซักที สัตว์ในวรรณคดี ( ไม่มีคำตอบจากสวรรค์ )
  • จนเมื่อวันหยุดยาวที่ผ่านมา มีเพื่อนจากแดนไกลมาเที่ยวที่เมืองขอนแก่น พอเข้าประตูเมือง ก็มีคำถามเป็นโจทย์ ให้ต้องคิดหนัก เป็นคนขอนแก่นต้องรู้สิ ? ...........อ้าว.....
  • จินตนาภาพไปต่างๆนาๆ ไม่ใช่  ซักคน   ถ้าไม่มีความหมายรับรองเขาไม่สร้างหรอก ?......... ไม่รู้จะถามใครเนอะ...
  • .....และ..แล้ว   ก็ได้คำตอบวันนี้ และเดี๋ยวนี้เอง รีบเมล์ไปบอกเพื่อนให้ดูคำตอบเอง ( เป็นคำตอบจากสวรรค์ ด้วย )
  • เพื่อนบอกว่าหัวหน้าเก่งจริงๆ พวกพี่ก็ได้แต่ปลื้มแล้วปลื้มอีก แทนหัวหน้าหน่ะค่ะ
  • ขอบคุณ หัวหน้าอ้อ มากๆ  เฮ้อ...โล่งอก สบายใจไปเลย

สวัสดีคะ คุณ joy และพี่แอ๊ว

เราเป็นคนขอนแก่น เลือดแรง อย่าลืม นำไปบอกต่อนะคะ

ขอบคุณพี่อ้อมากค่ะ ที่นำสิ่งดี ๆ มาเล่าสู่ฟัง ก็เลยเล่าต่อให้น้องที่อยู่ที่ สนง.ฟัง น้องเขาก็เลยนำเอกสารมาให้อ่านประกอบ ก็ได้ความเพิ่มเติมว่า

เทศบาลนครขอนแก่น มีโครงการนำวรรคดีอีสาน เรื่อง สินไซ มาเป็นหลักสูตรในการเรียนวิถีชุมชน และในเชิงพัฒนา ซึ่งปรากฏภาพจิตรกรรมฝาผนัง (ฮูปแต้ม) ที่โบสถ์ (สิม) ที่วัดไชยศรี บ.สาวะถี ต.สาวะถี อ.เมืองขอนแก่น

จ.ขอนแก่น และที่อื่นๆ ใน จ.ขอนแก่น หรือ ภาคอีสาน ซึ่งมีอิทธิพลทั้งแง่ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น ความงาม ความดี ความศักดิ์สิทธิ์ เป็นสัญญลักษณ์ของภูมิปัญญาท้องถิ่น ทั้งในแง่นามธรรมและรูปธรรม

ความหมายของ “สีโห” หรือ “ท้าวสีโห” มีชื่อเต็มว่า "สีหจักรราชา" เป็นนามที่พระอินทร์ตั้งให้ คือเป็นวรรณกรรมอีสานเรื่อง สังข์สินไชย ท้าวสีโห มี 2 ส่วนใหญ่ ๆ ได้แก่

1. ส่วนหัว หรือศีรษะที่เหมือนช้าง

1.1 งวง เป็นอวัยวะที่ช้างใช้หาอาหาร หรือ ดื่มนำ เปรียบเหมือนการดึงดูด หรือนำความเจริญความอุดมสมบูรณ์ หรือ ความมั่งคั่งมาสู่เมืองขอนแก่น

1.2 งา เป็นสัญญลักษณ์ ที่บ่งบอกถึงความมีค่า และความสง่างาม เปรียบเสมือนเมืองขอนแก่น จะเป็นเมืองที่งดงามล้ำค่าด้วยขนบธรรมเนียม จารีตประเพณี ที่จะได้รับการฟื้นฟู ตลอดจนศาสนา ศิลปวัฒนธรรรม ก็จะเจริญร่งเรือง ช่วยเสริมคุณค่าให้กับเมืองขอนแก่นอีกด้วย

1.3 ตา ช้างเป็นสัตว์ที่มองเห็นจากที่สูงกว่าสัตว์ สัตว์อื่น เปรียบเหมือนการมีวิสัยทัศน์ การพัฒนาที่กว้างไกล และทั่วถึง

1.4 หัว (โต)เปรียบเหมือนศูนย์ความรู้ คลังสมอง = การศึกษาของชาวขอนแก่น จะได้รับการพัฒนาให้เป็นแหล่งการศึกษา วิชาการดี มีประสิทธิภาพและหลากหลาย

2.ความเป็นมาของ “สีโห”

2.1 สีโห หรือ ท้าวสีโห เป็นชื่อหนึ่งในสาม ของตัวหลักวรรณกรรมพื้นบ้านอีสาน เรื่องสังข์ศิลป์ชัย หรือ สินไซ อันมีท้าวสินไซ ท้าวสีโห และ ท้าวหอยสังข์ ซึ่งมีพระราชบิดาองค์เดียวกัน แต่ต่างมารดา

2.2 ลักษณะของสีโห รูปร่างลำตัวเหมือนราชสีห์ ส่วนหัวเหมือนช้าง ตรงกับลักษณะของสัตว์ป่าหิมะพานต์ คือ "คชสีห์" เป็นการผสมรวมกันระหว่างช้างกับสิงห์หรือราชสีห์ มีพละกำลังมาก มีท่วงท่าความสง่างามเหมือนช้างกับราชสีห์รวมกัน

3. “สีโห”กับวรรณกรรมอีสานเรื่องสังข์ศิลป์ชัย

ท้าวสีโห เป็นผู้มีบทบาทในการช่วยเหลือสินไซ คู่กับหอยสังข์ คอยช่วยเหลือน้อง เมื่อยามลำบาก สีโห มีฤทธิ์หลายอย่าง แปลงกายต่อสู้กับยักษ์อย่างกล้าหาญ มีอาวุธ ที่พิเศษ คือ เสียงร้องที่ดังมาก จนทำลายศัตรู (ยักษ์) ให้หูแตกตายได้ แต่เสียงนั้นไม่เป็นอันตรายต่อฝ่ายตนเอง

4. ลักษณะโดดเด่นของ“ท้าวสีโห”

4.1 มีชาติตระกูลดี (เป็นโอรสของพระยากุศราช และพระนางจันทาเทวี(มเหสีเอก)

4.2 กล้าหาญ

4.3 ซื่อสัตย์

4.4 มีชีวิตที่พอเพียง ไม่หลงยศ อำนาจ (ตอนสินไซกลับเข้าเมือง และได้เป็นกษัตริย์ แทนพระราชบิดา) ท้าวสีโห แทนที่จะเสวยสุขในเมือง กลับขอไปอยู่ป่าเขา ด้วยเหตุผลที่ว่าความคุ้นเคยและมีความสุขมากกว่า

สรุปได้ว่า "สีโห" ซึ่งเป็นตัวละครเอกหนึ่งในสามที่สำคัญ บัดนี้ ได้ขึ้นอยู่บนยอดเสาไฟฟ้า เป็นสัญญลักษณ์ แทนความหมายว่า “ มหานครขอนแก่น หรือ เมืองขอนแก่น จะมีแต่ความสุข ความร่มเย็น ความเจริญมั่งคั่ง และ ความรุ่งเรืองในทุก ๆ ด้านตลอดไป”

(ต่อ) ดิฉันนำเรื่องนี้ไปคุยให้ลูก ๆ ที่บ้านฟัง ลูก ๆ ก็เลยถึงบางอ้อ ว่า เคยเห็นป้ายโฆษณา กีฬา ติดตามข้างถนนเมืองขอนแก่น ว่า “สินไซเกมส์” ก็เลยเข้าใจความหมายของ คำว่า “สินไซเกมส์” ว่ามีที่มาทีไป คล้ายกับเรื่องนี้นี่เอง

ขอบคุณคะ คุณเพ็ญศรี ที่ให้ความรู้เพิ่มเติม...

เจ้าสีโหเหมือนคชสีห์เลยนะครับ

สวัสดีค่ะคุณอ้อ

ขอบคุณมากนะคะ สำหรับความรู้ใหม่

ขับรถผ่านไปมาก็หลายครั้งหลายครา แต่ไม่รู้จักชื่อค่ะ

วันนี้ทราบแล้ว คงจะตอบคำถามใครๆ ได้แล้วล่ะค่ะ

สวัสดีครับผมก้รู้สึดดีนะครับเพราะผมอยู่ที่ขอนแก่นโรงเรียนเทศบาลบ้านโนนชัย

ซึ่งที่นั่นได้เรียนรู้เกี่ยวกับวรรณกรรมสินไซและผมเป็นคนหนึ่งที่อยู่โรงเรียนนั้น

ไงไงผมขอให้ทุกคนไปเที่ยวที่นั่นบ่อยๆๆพราะเป็นโรงเรียนที่ดีมาก

มีการเรียนการสอนที่ดี

โรงเรียนตั้งอยู่ที่

107/9 ถนนราษฏคนึง ต.ในมือง อ.เมือง จ.ขอนแก่น

"สีโห" ที่ปั้นออกมาบนเสาไฟของเมืองขอนแก่นนี่ ผมว่าออกจะคล้าย "ทักทอ" มากกว่า "คชสีห์" นะครับ ซึงทั้งสองจะเป็นลูกครึ่ง ราชสีห์-ช้าง เหมือนกัน และส่วนลำตัวก็เหมือนกัน จนทำให้สับสนอยู่บ่อยๆ ที่ต่างคือ "ทักทอ" จะมีเครา และไม่มีโหนกตรงกลางหน้าผาก ตามนี้ครับ

นี่ "ทักทอ" http://www.himmapan.com/thai/himmapan_lion_tukkator.html

ส่วนนี่ "คชสีห์" http://www.himmapan.com/thai/himmapan_lion_kochasri.html

และความเห็นส่วนตัว "สีโห" นี้น่าจะเป็นชื่อจำเพาะตัว ไม่ใช่ชื่อประเภทสัตว์ ซึ่งน่าจะประมาณนี้ "ทักทอตนนี้นามว่า สีโห"

ผิดถูกอย่างไร รอให้ผู้รู้มาไขความกระจ่างอีกชั้นครับ