ปัจจัยสำคัญในการกำหนดความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
1. ปัจจัยทางด้านนโยบายรัฐ นโยบายต้องกำหนดให้ชัดเจนว่า จะมีความสัมพันธ์กับรัฐใดหรือรัฐในภูมิภาคใด มีประโยชน์ให้กับตนเองมาน้อยแค่ไหน อย่างไร จึงตัดสินใจร้างความสัมพันธ์ระหว่างประเทศขึ้น
2. ปัจจัยทางด้านเศรษฐกิจ เนื่องจากเศรษฐกิจเปรียบเสมือนหัวใจหลักของประเทศถ้าประเทศไทยเศรษฐกิจดี ความเป็นอยู่ของประชาชนก็อยู่ดีกินดี จึงส่งผลต่อความมั่นคงต่อประเทศชาติ และได้เปรียบในเชิงความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ที่อาจจะใช้อำนาจทางเศรษฐกิจในการต่อรอง
3. ปัจจัยทางด้านการเมือง การเมืองเป็นเรื่องที่ไม่แน่นอน เป็นเกมส์ที่ค่อนข้างสับสน เนื่องจากแต่ละรัฐมีวิธีการที่แตกต่างกันออกไป ถ้าเกิดความขัดแย้งในทางการเมืองระหว่างประเทศขึ้นย่อมส่งผลกระทบประเทศรอบข้างทั้งทางตรงและทางอ้อม ดังนั้น รัฐใดพิจารณาแล้วเห็นว่าตนเองได้เปรียบ จึงต้องหาทางเพื่อให้ตนเองมีความมั่นคงในทางการเมือง ด้วยการเป็นมิตรที่ดีต่อกัน เพื่อทำข้อตกลงอย่างใดอย่างหนึ่งในประเทศนั้น ๆ
4. ปัจจัยระบบโลก ผู้ที่มีบทบาทในระดับโลก คือองค์การระหว่างประเทศ กฎหมายระหว่างประเทศที่กำหนดให้ประเทศต่าง ๆ ดำเนินความสัมพันธ์ระหว่างประเทศอยู่ภายใต้กฎเกณฑ์ที่ตกลงไว้ โดยมีองค์การระหว่างประเทศเป็นผู้คอยควบคุม การดำเนินกิจกรรมจะเป็นระบบได้ต้องมีตัวแทนในการเจรจาในเรื่องต่าง ๆ เรียกว่าคณะทูต
5. ปัจจัยมติมหาชน เป็นมติที่สำคัญต่อการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ เพราะถ้าประชาชนส่วนใหญ่ไม่เห็นด้วยกับการติดต่อสัมพันธ์กับประเทศนั้น ๆ ก็ไม่อาจฝ่าฝืนมติของชนส่วนใหญ่ได้
6. ปัจจัยลัทธินิยม ประเทศทั้งหลายมักจะสร้างความสัมพันธ์ กับกลุ่มประเทศที่มีลัทธินิยมเหมือนกันมากกว่าลัทธิที่ต่างกัน
7. ปัจจัยผลประโยชน์ รัฐใดก็ตามมักจะพยายามสร้างความสัมพันธ์ไมตรีกับประเทศอื่น ๆ ก็หวังแต่ผลประโยชน์เป็นหลัก อาทิเช่น ประเทศที่ผลิตอุตสาหกรรม ก็จะต้องพึ่งพาประเทศที่ผลิตเกษตรกรรม ฉะนั้นเพื่อให้ได้ประโยชน์ในสิ่งที่ตนต้องการ จึงจำเป็นต้องสร้างความสัมพันธ์ระหว่างประเทศกับประเทศที่ตนคาดว่าจะได้ประโยชน์จากประเทศนั้น ๆ
8. ปัจจัยด้านการทหาร กำลังทหารมีความสำคัญยิ่งในการทำให้รัฐหนึ่ง ๆ มีความเข้มแข็ง รัฐอื่นไม่กล้าคุกคาม รัฐใดมีทหารน้อยจะต้องอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐอื่น
รัฐใดสามารถสร้างอำนาจทางทหารได้ รัฐนั้นจะเป็นมหาอำนาจ ฉะนั้นรัฐทั้งหลายใน
ปัจจุบันไม่ว่าจะเล็กหรือใหญ่ ต้องคำนึงถึงกำลังและขีดความสามารถของตนในด้านการทหารก่อน
ตัดสินใจเลือกนโยบายต่างประเทศอย่างใดอย่างหนึ่งมาปฏิบัติ
การปฏิบัตินโยบายต่างประเทศนั้น รัฐทั้งหลายควรหันมาพิจารณาว่าจะอาศัยเครื่องมือ
อะไรบ้างในการดำเนินนโยบาย เพื่อให้บรรลุผลสำหรับเครื่องมือที่นิยมใช้กันอยู่มีดังนี้
1. เครื่องมือทางการเมืองและการทูต
2. เครื่องมือทางจิตวิทยา
3. เครื่องมือทางการทหารและเศรษฐกิจ
