คนเราทุกคนที่เกิดมาล้วนแล้วแต่สั่งสมอุดมไปด้วยความดีและความชั่ว
ความดีนั้นฝังอยู่ในสันดาน ความชั่วนั้นก็ฝังอยู่ในสันดาน

สันดานดี สันดานชั่ว ก็ล้วนแล้วแต่เกลือกกลั้วอยู่ในตัวคน
สิ่งใด ที่ไหนเล่าจะขุดค้นสันดานดี
สิ่งใด ที่ไหนเล่าจะดัดสันดานชั่ว ไม่ให้มอมมัวชีวิตอีกต่อไป
วัตร เป็นข้อปฏิบัติสำหรับดัด “สันดาน” ชั่ว ๆ ให้พ้นไปเสียจากรั้วแห่งจิตใจ

“วัตร” ข้อปฏิบัติที่ไว้ใช้สำหรับดัดสันดาน
สันดานเลว ๆ ที่เปรียบเปรยออกมาโดยใช้คำว่า “ขี้” ต่าง ๆ
ขี้เกียจ ขี้คร้าน ขี้โมโห ขี้โอ่ ขี้คุย ขี้ขโมย ขี้ยา ขี้ต่าง ๆ นานา สารพัด วัดนั้น “ดัด” ได้

กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้วมีสามเณรองค์หนึ่งได้กราบเรียนถามพระมหาเถระว่า
น้ำนั้นมีชีวิต มีจิตใจหรือไม่
ไม้นั้นมีชีวิต มีจิตใจหรือไม่
พระมหาเถระรูปนั้นตอบว่าน้ำนั้นหามีชีวิตและจิตใจไม่
เณรจึงได้กลับมาครุ่นคิดพิจารณาว่า หากน้ำ หากไม้ ไร้ซึ่งชีวิตและจิตใจ แต่ทำไมคนถึงสามารถดัดน้ำให้เข้าคันนา ทำไมคนถึงดัดไม้ให้เป็นคันธนูได้ จะหาอะไรกับจิตใจของคนที่มีชีวิต มีความรู้ ทำไมถึงจะดัดมิได้...

คนเราทุกวันนี้ถูกดัดอยู่เหมือนกัน
แต่ถูกดัดด้วยกิเลส ถูกดัดด้วยตัณหา ถูกดัดด้วยความโลภ ถูกดัดด้วยความโกรธ ถูกดัดด้วยความหลง
ทำให้สันดานชั่ว ๆ ถูก “ดัดให้เด่น” ขึ้นมาเหนือเสียยิ่งกว่าสันดานดี

สันดานชั่วถูกชูให้เด่นและยอมรับจากสังคมเพื่อใคร ๆ ก็ทำเหมือนกันหมด
สันดานชั่ว ๆ จึงกลายเป็นบรรทัดฐานของคนในระบบประชาธิปไตย ธรรมาธิปไตยในสังคมนี้ไซร้จึงไม่มี

วัตร เป็นข้อปฏิบัติที่ดัดและกดสันดานชั่วให้ลดลง
วัตร เป็นข้อปฏิบัติที่ดัดและโก่งสันดานดีให้มีขึ้น

วัตรใดเป็นข้อประพฤติปฏิบัติที่เคร่งครัด วัตรนั้นจะเป็นข้อปฏิบัติที่ดัดสันดานจริงแท้ไซร้ให้กับบุคคล

 

วัตร ๑๔ ที่ใช้ดัดสันดาน