1. ศึกษาแผนภูมิ การจัดทำหน่วยการเรียนรู้แบบบูรณาการสาระการเรียนรู้ท้องถิ่น ช่วงชั้นที่ 1
แผนภูมิ 1 ประกอบการจัดทำหน่วยการเรียนรู้แบบบูรณาการสาระการเรียนรู้ท้องถิ่น ช่วงชั้นที่ 1
↓
1.จัดทำร่างหลักสูตรสาระท้องถิ่น
↓
2.กำหนดมาตรฐานเรียนรู้ในช่วงชั้นที่ 1
↓
3.จัดทำหน่วยการเรียนรู้หลัก
↓
4. จัดทำหน่วยการเรียนรู้ 1. วิเคราะห์เนื้อหา/มาตรฐานการเรียนรู้
ช่วงชั้นที่ 1ให้สอดคล้องกับท้องถิ่น
2. จัดกิจกรรมการเรียนรู้
3. เลือกสื่อและแหล่งเรียนรู้
↓
5. จัดทำแผนการจัดการเรียนรู้
↓
4. กำหนดเครื่องมือ/วิธีการ/เกณฑ์วัดผลและประเมินผล
2. หลักคิดในการจัดทำตัวอย่างหน่วยการเรียนรู้สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น
1. การจัดทำตัวอย่างหน่วยการเรียนรู้เริ่มจากการจัดทำร่างหลักสูตรสาระท้องถิ่น โดยกำหนดมาตรฐานการเรียนรู้แต่ละชั้นปีที่เหมาะสม และสอดคล้องกับสาระการเรียนรู้วิชาต่าง ๆ ในแต่ละชั้น แล้วจึงจัดทำหน่วยการเรียนรู้หลักในกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษาศาสนาและวัฒนธรรมและตัวอย่างหน่วยการเรียนรู้ที่บูรณาการแบบสอดแทรกกลุ่มสาระการเรียนรู้อีก 7 กลุ่มสาระ ได้แก่ ภาษาไทย คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ สุขศึกษาและพลศึกษา การงานอาชีพและเทคโนโลยี ศิลปะและภาษาต่างประเทศ
2. การจัดทำหน่วยการเรียนรู้และแผนการจัดการเรียนรู้ ได้เน้นกิจกรรมการเรียนรู้ เพื่อ ส่งเสริม ปลูกฝังวิธีคิด และการปฏิบัติตนให้เห็นความสำคัญและการอนุรักษ์สิ่งที่ดีของท้องถิ่นพร้อมทั้งลงมือปฏิบัติ /ทดลอง เช่น อาชีพ สถานที่สำคัญ ภูมิปัญญาท้องถิ่น เป็นต้น บนพื้นฐานของการใช้คุณธรรมนำความรู้ ซึ่งรวมถึงความซื่อสัตย์ สุจริต ขยัน อดทน ความเพียร การใช้สติปัญญาในการดำเนินชีวิต และการใช้ความรู้ทางหลักวิชาการอย่างรอบรู้ รอบคอบและระมัดระวัง เพื่อนำไปสู่การพัฒนาตนให้ก้าวหน้าไปพร้อมกับความสมดุลและพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงในด้านวัตถุ สังคม สิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรมได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน
3. ขั้นตอนการจัดทำตัวอย่างหน่วยการเรียนรู้สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น
1. จัดทำหน่วยการเรียนรู้/แผนการจัดการเรียนรู้บูรณาการสาระท้องถิ่น ไม่เคร่งครัดในรูปแบบของการเขียนหน่วย/แผนการจัดการเรียนรู้ สามารถปรับใช้ได้ตามธรรมชาติของวิชา ระดับชั้น ตามบริบทของ สถานศึกษา แต่คงหัวข้อสำคัญไว้ได้แก่ (1) ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง (2) สาระการเรียนรู้ (3) กิจกรรมการเรียนรู้ (4) สื่อ / แหล่งเรียนรู้ (5) การวัดและประเมินผล
2. การจัดทำหน่วยการเรียนรู้บูรณาการ แบบสอดแทรก มีขั้นตอนดังนี้
1. เริ่มจากหน่วยการเรียนรู้ โดยศึกษาและเลือกมาตรฐานการเรียนรู้ของ
แต่ละกลุ่มสาระและกำหนดขอบข่ายของเนื้อหาสาระที่จะเรียนแต่สามารถยืดหยุ่นได้ในแต่ละสถานศึกษา
2. วิเคราะห์เนื้อหาให้สอดคล้องกับสาระท้องถิ่น
3. จัดกิจกรรมการเรียนรู้
4. เลือกสื่อและแหล่งการเรียนรู้ประกอบการจัดการเรียนการสอน
5. กำหนดเครื่องมือ วิธีการวัดและเกณฑ์การประเมินผล ตลอดจนผลสัมฤทธิ์ที่
ผู้เรียนได้รับ ได้แก่ (1) ผู้เรียนได้รับความรู้ที่เห็นชัด (2) ผู้เรียนมีแนวทางในการประยุกต์ใช้ความคิดในชีวิตประจำวัน (3) ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง (4) ผู้เรียนได้รับการประเมินผลตามสภาพจริง
4. วิธีการใช้ตัวอย่างหน่วยการเรียนรู้สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น
1. ผู้ใช้ต้องทำความเข้าใจความหมายของ สาระท้องถิ่นจากแนวทางการจัดทำสาระการเรียนรู้ท้องถิ่น
2. ผู้ใช้ต้องทำการศึกษาร่างสาระท้องถิ่น โดยทำความเข้าใจสาระที่ควรสอนในแต่ละชั้นปีที่จะนำไปสอนอย่างเป็นองค์รวมและศึกษาโครงสร้างของหลักสูตรโดยรวมของทุกช่วงชั้นเพื่อให้เห็นความเชื่อมโยงพัฒนาของหลักสูตรสถานศึกษาในภาพรวม
3. ในการนำตัวอย่างหน่วยการเรียนรู้ไปทดลองใช้ในการเรียนการสอนนั้น ผู้สอนสามารถปรับเวลาการสอน เนื้อหาสาระกิจกรรมการเรียนรู้ ให้สอดคล้องเหมาะสมกับสภาพภูมิสังคมของแต่ละสถานศึกษา โดยยึดมาตรฐานการเรียนรู้ของแต่ละชั้นปีเป็นหลัก
5. การวิจัยเชิงปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม เพื่อพัฒนาหน่วยการเรียนรู้
เนื่องจากการจัดทำตัวอย่างหน่วยการเรียนรู้ เน้นการใช้งานได้อย่างเป็นรูปธรรม เพื่อช่วยให้ครูผู้สอนแต่ละกลุ่มสาระการเรียนรู้ สามารถสอนหรือบูรณาการสาระท้องถิ่นในการเรียนการสอนทั้งในห้องเรียนและกิจกรรมเสริมหลักสูตรได้อย่างถูกต้อง ชัดเจนและมีความหมาย
นางสุนีย์รัตน์ มีปาน
ศึกษานิเทศก์ชำนาญการ
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาพะยา เขต 1
(ครั้งต่อไปเป็นการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ตัวอย่างการจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้สาระการเรียนรู้ท้องถิ่น ช่วงชั้นที่ 1 ของแต่ละกลุ่มสาระการเรียนรู้)
