ความสำคัญและความเป็นมา
การจัดการเรียนรู้การสืบค้นเอกสารสิทธิบัตรนานาชาติเพื่อพัฒนานวัตกรรมความคิดและโครงงานต่อยอดเทคโนโลยี ของนักเรียนระดับช่วงชั้นที่ 3-4เขตพื้นที่การศึกษาพิษณุโลก เขต 1เป็นการสร้างสรรค์งานตามนโยบายการปฏิรูปการเรียนรู้ เพื่อปรับการเรียนเปลี่ยนการสอน โดยผู้เรียนได้ศึกษาเอกสารสิทธิบัตรนานาชาติ ซึ่งเป็นคลังความรู้โลก เพื่อจัดทำนวัตกรรมความคิดและโครงงาน นับเป็นครั้งแรกของการจัดการเรียนรู้ ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ที่ใช้เอกสารสิทธิบัตรนานาชาติเป็นแหล่งเรียนรู้ในการทำนวัตกรรมความคิดและโครงงานต่อยอดเทคโนโลยี ปัจจุบันมีเอกสารสิทธิบัตรนานาชาติ จำนวน 50 ล้านเรื่อง
การจัดการเรียนรู้ดังกล่าวเป็นความร่วมมือกันระหว่าง สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาพิษณุโลก เขต 1 กับ สถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ หน่วยสร้างสำนึกและพัฒนาประโยชน์จากเอกสารสิทธิบัตรเพื่อการวิจัยและพัฒนา (สสวพ.) สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) และโรงเรียน 13โรงเรียน ตั้งแต่ปีการศึกษา 2547 เป็นต้นมา จนถึงปัจจุบัน โดยนายปราโมทย์ ธรรมรัตน์ รองผู้อำนวยการสถาบันค้นคว้าและพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ เป็นหัวหน้าโครงการให้การสนับสนุนจัดสรรงบประมาณ และเป็นวิทยากรให้ความรู้
ผลสำเร็จเกิดที่ผู้เรียน นักเรียนได้เรียนรู้ความหมายความสำคัญของเอกสารสิทธิบัตรนานาชาติ และสืบค้นเอกสารสิทธิบัตรนานาชาติ ของ สํานักสิทธิบัตรยุโรป สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น สำนักสิทธิบัตรขององค์กรทรัพย์สินทางปัญญาโลก และสำนักสิทธิบัตรไทย ผ่านทางเว็บไซต์ต่อยอดดอทคอม (http://www.toryod.com) การศึกษาเอกสารสิทธิบัตรนานานาชาติของนักเรียนจะใช้โปรแกรมแปลภาษา ช่วยในการอ่านรายละเอียด ใช้โปรแกรมการคัดลอกรูปภาพ เพื่อการประดิษฐ์หรือออกแบบ ศึกษา บทคัดย่อ ข้อถือสิทธิ ภูมิหลัง และรายละเอียด ตามความสนใจของคณะทำงานและปรึกษาครู จัดทำนวัตกรรมความคิด/โครงงานต่อยอดเทคโนโลยี ด้วยการเปลี่ยนวัตถุดิบ กระบวนการ/วิธีการ และหรือลักษณะพิเศษ จากเอกสารสิทธิบัตรนานาชาติตามความคิดสร้างสรรค์ของนักเรียน โรงเรียนเฉลิมขวัญสตรีเป็นโรงเรียนต้นแบบ ในระดับกลุ่มสาระการเรียนรู้นักเรียนได้นำเสนอผลงาน ดังนี้ วิทยาศาสตร์ เรื่อง การออกแบบบรรจุภัณฑ์ คณิตศาสตร์ เรื่อง เกมคณิตศาสตร์ ในระดับโรงเรียน นักเรียนนำเสนอนวัตกรรมความคิด2,390 เรื่อง และโครงงานต่อยอดสิทธิบัตรนานาชาติ จำนวน 115 โครงงาน ผู้เรียนมีความพึงพอใจในการเรียนรู้อยู่ในระดับมาก ค่าเฉลี่ย 3.86 การนำเสนอนวัตกรรมความคิดและโครงงานต่อยอดเทคโนโลยี ในระดับโรงเรียนและระดับเขตพื้นที่ การศึกษา นักเรียนจัดทำเอกสารรายงานผลการดำเนินงาน
แผงโครงงาน ออกแบบผลผลิต บรรจุภัณฑ์ แผ่นพับ และคณะทำงานบรรยายประกอบโปรแกรมนำเสนอทางคอมพิวเตอร์
วิธีดำเนินงาน
ดำเนินงานด้วยวิธีการเชิงระบบ (P D C A) ดังนี้
1)ประสานแนวร่วม การดำเนินงานโครงการนี้มีผู้เกี่ยวข้อง 4 ด้าน คือ ด้านการสืบค้นเอกสารสิทธิบัตร คือ นายปราโมทย์ ธรรมรัตน์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการสืบค้นเอกสารสิทธิบัตรนานาชาติ ด้านนโยบาย คือ บุคลากรหลัก สพท.พล.1 และสถานศึกษาด้านปฏิบัติการ คือ ครูผู้สอน ด้าน
ผู้ประสานงาน ประกอบด้วยศึกษานิเทศก์ และฝ่ายวิชาการสถานศึกษา
2).วางแผนดำเนินงาน โดยเขตพื้นที่การศึกษากำหนดนโยบายและแผนปฏิบัติงาน และ กำหนดกลุ่มเป้าหมายจัดประชุมปฏิบัติการพัฒนาบุคลากร 3 กลุ่มเป้าหมาย คือ ครูผู้สอน นักเรียน และศึกษานิเทศก์
3) การดำเนินงาน
3.1 ผู้เชี่ยวชาญอบรมปฏิบัติการครูผู้สอน นักเรียน ศึกษานิเทศก์
3.2 ศึกษานิเทศก์จัดประชุมปฏิบัติการผลิตคู่มือครู และเอกสารประกอบการสอน
3.3 ครูประชุมวางแผนการจัดการเรียนรู้
3.4 ครูจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้และจัดการเรียนรู้ให้ผู้เรียน
3.5 ศึกษานิเทศก์และโรงเรียนนิเทศติดตามผลการจัดการเรียนการสอน
3.6 นักเรียนจัดนิทรรศการนำเสนอนวัตกรรมความคิดและโครงงาน
4) การนิเทศติดตามผล
นิเทศติดตามระหว่างการดำเนินงานของโรงเรียน
ติดตามเรื่อง การวางแผนการจัดการเรียนรู้ การจัดทำแผนการจัดการเรียนรู้ กิจกรรมการจัดการเรียนรู้ และการประกวดผลงานในโรงเรียน
5) ประเมินผล
ประเมินผลงานโดยการสังเกตการปฏิบัติ
งาน/การนำเสนอผลการจัดการเรียนรู้ของโรงเรียนและครูต่อที่ประชุมสัมมนา การจัดนิทรรศการของนักเรียน การนำเสนอผลงานนวัตกรรมความคิดและโครงงาน ระดับโรงเรียนและระดับเขตพื้นที่การศึกษา
6) พัฒนางานต่อเนื่อง
6.1 ประชุมสัมมนาเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้วิธีการทำงานที่ดีที่สุดและสรุปผลการดำเนินงาน ของโรงเรียน
6.2 จัดกิจกรรมการประกวด ระดับโรงเรียน /ระดับเขตพื้นที่การศึกษา
ปัจจัยสู่ความสำเร็จ
1). บุคลากรหลักและผู้ปฏิบัติ .ให้ความร่วมมือในการดำเนินงาน ด้วยความตั้งใจอย่างจริงจัง
2.)งบประมาณ สำหรับดำเนินงานเกี่ยวกับการจัดการเรียนรู้ จัดทำโครงงาน การประกวดและเงินรางวัล
3). อุปกรณ์ เครื่องคอมพิวเตอร์ที่มีความเร็วสูง ใช้อินเตอร์เน็ตในการค้นคว้าได้รวดเร็วมีประสิทธิภาพ
4.)ระยะเวลา การจัดประกวดจัดในช่วงเวลาที่มีความต่อเนื่องระหว่างระดับโรงเรียนและเขตพื้นที่การศึกษา
การพัฒนาต่อยอดอย่างยั่งยืน
กำหนดนโยบาย ติดตามผลการดำเนินงานอย่างสม่ำเสมอ จัดกิจกรรมนำเสนอผลงาน ประกวดผลงานครูและนักเรียน จัดสรรงบประมาณพัฒนาหลักสูตรและบุคลากรอย่างสม่ำเสมอ ส่งผลงานประกวดระดับประเทศ
การเผยแพร่
9.1 เขตพื้นที่การศึกษาพิษณุโลก เขต 1 เป็นศูนย์กลางการดำเนินงานและประสานงานกับโรงเรียน ในจังหวัดตาก เพชรบูรณ์ สุโขทัยและอุตรดิตถ์ มีโรงเรียนในโครงการ 25 โรงเรียน
9.2 สำนักพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษาสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน นำความรู้นี้ เผยแพร่ในเอกสาร หลักสูตรเสริมสร้างประสบการณ์การนิเทศ ช่วงชั้นที่ 4 ในโครงการพัฒนาผู้นำการเปลี่ยนแปลงทางการนิเทศ สำหรับศึกษานิเทศก์ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาและขยายผลให้ศึกษานิเทศก์โครงการพัฒนาผู้นำการเปลี่ยนแปลงทางการนิเทศ ปี 2550 แล้ว
