บทบาทครู
บทบาทครู กล่าวถึง หน้าที่ของครูในการจัดการเรียนการสอนด้วยบทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอน เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง อาหารและสารอาหาร ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 บทบาทโดยทั่วไป ครูมีบทบาท 3 ประการ ได้แก่ การแนะนำ การช่วยเหลือ และอำนวยความสะดวกในการเรียนรู้ สามารถแยกแยะได้ดังนี้
1. กำหนดขอบเขตหรือกรอบของหลักสูตร ถึงแม้ว่าครูจะไม่ได้เป็นผู้กำหนดเนื้อหาให้นักเรียนโดยตรงว่านักเรียนจะต้องเรียนอะไร แต่จะต้องให้ครูกำหนดโครงสร้างอย่างคร่าว ๆ ของหลักสูตรว่านักเรียนน่าจะเรียนเรื่องอะไรบ้างหรือกำหนดว่าเมื่อนักเรียนผ่านหลักสูตรนี้แล้วจะบรรลุวัตถุประสงค์อะไรบ้าง
1.1 กำหนดขอบเขตของหลักสูตร
กำหนดขอบเขตของหลักสูตร หรือชี้แจงโครงสร้างของหลักสูตรว่ามีอะไรบ้างโดยสิ่งที่จะต้องทำได้แก่
1.1.1 กำหนดเนื้อหากว้าง ๆ ให้นักเรียนได้ศึกษาเป็นแนวทาง
1.1.2 กำหนดจุดมุ่งหมายการเรียนของวิชา ว่าต้องการให้นักเรียนบรรลุวัตถุประสงค์ใหญ่ ๆ อะไรบ้าง
1.1.3 กำหนดโครงสร้างของการเรียนกว้าง ๆ ว่าควรจะไปในแนวใด
1.2 กำหนดสื่อการเรียนที่เหมาะสม
ครูผู้ให้คำแนะนำควรจะได้กำหนดแนวทางในการใช้สื่อเพื่อให้เกิดการเรียนรู้ที่เหมาะสมไว้ เช่น บทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอน
2. กระตุ้นให้เกิดพฤติกรรมการเรียนรู้ในตัวนักเรียน
บทบาทในข้อนี้ ครูในที่นี้ต้องระลึกไว้เสมอว่า จะต้องทำตัวให้หลุดพ้นจากการเป็นผู้รอบรู้แต่เพียงผู้เดียว และไม่พยายามที่จะยัดเยียดสิ่งที่ตนเองรอบรู้ให้กับนักเรียน โดยไม่พิจารณาว่านักเรียนนั้นมีความพร้อมหรือไม่เพียงใด แต่ในทางตรงกันข้ามจะต้องทำตัวเป็นผู้ให้คำแนะนำ ปรึกษา และประสานงานสิ่งที่ตนเองรู้กับสิ่งที่นักเรียนต้องการเรียนรู้
3. การจัดเตรียมกระบวนการการดำเนินงาน
ผู้สอนควรจัดเตรียมกระบวนการการดำเนินงานตามลำดับขั้นตอนต่อไปนี้
3.1 การสร้างบรรยากาศการเรียนรู้
3.1.1 ทำอย่างไรจึงจะทำให้นักเรียนได้มีความคุ้นเคยกับห้องเรียน เพื่อน ๆ และ
ครูผู้สอน
3.1.2 ทำอย่างไรจึงจะทำให้นักเรียนได้เข้าถึงบทบาทของท่านว่า ไม่ใช่ครูผู้สอนที่ทำหน้าที่ในการชี้แนะกิจกรรมกาเรียนทุกอย่าง แต่เป็นเพียงผู้ให้คำปรึกษาเท่านั้น
3.1.3 จะสร้างบรรยากาศในการเรียนอย่างไร จึงจะเอื้ออำนวยให้กับนักเรียนได้เรียนรู้ เพื่อให้กระบวนการเรียนรู้มีประสิทธิภาพและดำเนินไปด้วยดี
3.2 การวางแผนการเรียนรู้
ครูเป็นผู้ให้คำแนะนำและปรึกษาจะต้องทราบสิ่งต่อไปนี้
3.2.1 เนื้อเรื่องใดควรจะใช้วิธีสอนอย่างไร บรรยาย สาธิต การแสดงบทบาท การใช้บทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอน การพาไปทัศนศึกษา หรือการโต้วาที
3.2.2 ในช่วงใด ตอนใดที่ผู้สอนควรจะมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ
3.2.3 ผู้สอนมีบทบาทในการเข้าไปร่วมได้มากน้อยเพียงใด และต้องคำนึงถึงองค์ประกอบในด้านต่าง ๆ อะไรบ้าง
3.3 การวิเคราะห์ความต้องการเรียนรู้ของนักเรียน
3.3.1 ต้องการให้นักเรียนเกิดพฤติกรรมอะไรบ้าง ทางด้านความรู้ ความจำและด้านเจตคติในตัวนักเรียน
3.3.2 จัดการประสบการณ์เรียนรู้อะไรบ้าง
3.4 การกำหนดจุดมุ่งหมายของการเรียน
การกำหนดจุดมุ่งหมายของการเรียนจะช่วยให้นักเรียนได้รู้จุดมุ่งหมายของการเรียนที่สามารถวัดได้และเป็นไปได้จริงอย่างไร
3.5 การเข้าร่วมในกิจกรรมการเรียน
3.5.1 จัดกิจกรรมอย่างไร เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ที่บรรลุตามผลการเรียนรู้ที่วางไว้
3.5.2 ต้องพิจารณาแลตัดสินใจว่ากิจกรรมที่จัด นักเรียนต้องเรียนรู้ด้วยตนเอง
3.5.3 จะทำอย่างไรจึงจะให้นักเรียนทุกคนได้รับประโยชน์จากการเรียนมากที่สุด จะต้องให้เวลากับนักเรียนทุกคนที่มาขอคำแนะนำช่วยเหลือ
3.5.4 มีความรับผิดชอบในเรื่องการวัดผล การประเมิน การทำกิจกรรมการเรียนรู้ของนักเรียนเพียงใด
3.6 การประเมิน
3.6.1 มีบทบาทอย่างไรในการหาข้อมูลเพื่อใช้ประกอบการตัดสินผลการเรียนที่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์
3.6.2 จะต้องทำอย่างไรจึงจะทำให้การประเมินผลไม่เป็นเครื่องขัดขวางกระบวนการเรียนรู้ของนักเรียน
3.6.3 มีบทบาทในการกำหนดเกณฑ์การตัดสินว่าเพียงพอมากน้อยเพียงใด
บทบาทนักเรียน
บทบาทนักเรียน กล่าวถึง หน้าที่ของนักเรียนในการเรียนการสอนด้วยบทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอน เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง อาหารและสารอาหาร ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 บทบาทโดยทั่วไปของนักเรียนมีบทบาท 3 ประการ ได้แก่ การสร้างบรรยากาศการเรียนรู้ วิเคราะห์ความต้องการการเรียนรู้และนักเรียนศึกษาเนื้อหาที่ต้องการ สามารถแยกแยะได้ดังนี้
1. การสร้างบรรยากาศการเรียนรู้
1.1 นักเรียนต้องมีความรู้พื้นฐานทางด้านคอมพิวเตอร์เกี่ยวกับการใช้
1.2 การมีปฏิสัมพันธ์ระหว่างนักเรียนและเครื่องคอมพิวเตอร์
1.3 เข้าใจบทบาทของผู้สอนว่าเป็นผู้ชี้แนะ ผู้ช่วยเหลือหรือผู้อำนวยความสะดวกใน การเรียน พร้อมทั้งเข้าใจบทบาทของตนเองว่าเป็นผู้กระตือรือร้นที่จะเรียนรู้และมีความรับผิดชอบ
2. วิเคราะห์ความต้องการการเรียนรู้
นักเรียนจะต้องสำรวจความต้องการการเรียนรู้ของตนเอง แล้วระบุความต้องการนั้น เพื่อเลือกสิ่งที่ต้องการเรียนรู้ แล้วศึกษาความรู้ด้วยตนเองจากเครื่องคอมพิวเตอร์ช่วยสอน
3. นักเรียนศึกษาเนื้อหาที่ต้องการ
นักเรียนศึกษาเนื้อหาที่ต้องการ โดยเรียงลำดับดังนี้
3.1 ทดสอบก่อนเรียน
เพื่อวัดความรู้พื้นฐาน เรื่อง อาหารและสารอาหาร
3.2 ศึกษาวัตถุประสงค์ของเนื้อหา
3.3 นักเรียนปฏิบัติกิจกรรมการเรียนรู้
โดยใช้บทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอน และมีการทดสอบเพื่อวัดความรู้ความเข้าใจของตนเองในแต่ละเนื้อหา
3.4 ทดสอบหลังเรียน
เพื่อวัดความก้าวหน้าหลังจากใช้บทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอน เรื่องอาหารและสารอาหาร
3.5 การประเมินผล
เพื่อดูผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง อาหารและสารอาหาร ของตนเอง และวัดเจตคติที่มีต่อบทเรียนคอมพิวเตอร์ช่วยสอน
3.6 ถ้านักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนไม่เป็นที่น่าพอใจ
นักเรียนสามารถกลับไปศึกษาเนื้อหาได้ใหม่
