ครูครับ เล่นถูกบทหรือยังครับ?
โดย.......ธานินทร บุญยะกาพิมพ์
ใกล้ช่วงเวลาที่จะยื่นขอรับการประเมินให้มีหรือขอเลื่อนวิทยฐานะของครูเข้ามาทุกที ผมก็ได้รับคำถามมากมาย โดยเฉพาะคำถามที่ว่า “เกณฑ์ใหม่ออกหรือยัง”“เกณฑ์ใหม่เป็นยังไง” ผมก็ต้องตอบไปว่า...”ผมก็ติดตามเหมือนทุก ๆ ท่านแหละครับ .........ที่เห็นมีก็วิเคราะห์กันต่าง ๆ นานา ล้วนน่าสนใจ และเป็นประโยชน์ทั้งสิ้นครับ...” แต่ท่านทราบไหมครับว่า คำถามที่โดนใจผมมากที่สุดคืออะไร?........มีครูท่านหนึ่งถามผมว่า “เราจะเตรียมตัวกันยังไงดี....ถ้าเกณฑ์ใหม่ออกมา” คำถามนี้โดนใจผมมากครับ เพราะเป็นคำถามที่ช่วยให้เส้นทางสู่ฝันของครูหลายๆท่านประสบผลสำเร็จไปกว่าครึ่ง (ที่เหลือก็ต้องแล้วแต่บุญกรรม.....ว่าจาไปเจอผู้ตรวจแบบไหน!!!)
ก่อนที่ผมจะตอบคำถามที่โดนใจผมมาก ๆ นั้น ผมคงต้องย้อนถามคุณครูทุกท่านว่า.......... “ ครูครับ เล่นถูกบทหรือยังครับ?”
การที่ทุกท่านจะเตรียมตัวรับการประเมินเพื่อขอมีหรือขอเลื่อนวิทยฐานะตามเกณฑ์ที่ปรับปรุงใหม่นั้น ผมมีความคิดเห็นว่าเป็นเรื่องง่ายมาก .....ถ้า......ครูแสดงบทบาทของตนเองให้ถูกต้อง หรือพูดง่าย ๆ ว่า “เล่นให้ถูกบท” แล้วบทที่เขากำหนดให้ครูเล่นนั้นเป็นอย่างไรเล่า.....
“นายสมชาย ตั้งใจสอน ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะ ครูชำนาญการ ทำหน้าที่หัวหน้างานวิจัยและพัฒนา วิทยาลัยเทคนิคพิจิตร” จากตัวอย่างนี้ถ้าเราพิจารณาให้ถ่องแท้ ก็จะพบว่า ครูสมชาย ต้องแสดงบทบาท ต่าง ๆ ดังนี้
บทบาทที่ 1 ของครูสมชาย คือ บทบาทของประชาชนที่ชื่อว่า “นายสมชาย ตั้งใจสอน”
ซึ่งครูสมชายคงจะต้องถามตนเองว่า บทบาทของการเป็นประชาชนที่ดีของสังคมไทยนั้นเป็นอย่างไร ประเด็นนี้คงจะหนีไม่พ้นความรู้เรื่อง หน้าที่พลเมืองและศีลธรรม ในที่นี้ผมขอเสนอว่า ถ้าเรายึดหลักธรรมง่าย ๆ ของพระพุทธเจ้าที่ถูกจริตกับตัวเรา ก็น่าจะช่วยให้เราตีบทได้แตกแน่ ๆ เช่น หลักธรรม เรื่อง พรหมวิหาร 4 ที่กล่าวว่าคนเราควรจะมีความเมตตา กรุณา มุทิตา และอุเบกขา ซึ่งหลักธรรมเรื่องนี้ ถือว่า ง่ายที่สุดที่เรา ๆ ท่าน ๆ พึงปฏิบัติได้
บทบาทที่ 2 คือ บทบาทของ “ครู” ตรงนี้คงต้องไปศึกษาดูนะครับว่า “ครู” มีหน้าที่อย่างไร
“ครู” ต้องทำอะไรบ้าง ซึ่งไปหาดูได้จาก พะราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ปรับปรุง ฉบับ 2 พ.ศ. 2545 หรือ จากเอกสารอื่น ๆ ที่เขาวิเคราะห์กันไว้มากมาย เช่น............ครูต้องปฏิบัติหน้าที่ต่าง ๆ ได้แก่
1. จัดการเรียนการสอน และส่งเสริมการเรียนรู้ของผู้เรียน ด้วยวิธีการที่หลากหลาย โดยเน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ
2. อบรมสั่งสอนและจัดกิจกรรมเพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์
3. ปฏิบัติงานวิชาการของสถานศึกษา (โดยเฉพาะงานประกันคุณภาพนี่สำคัญมากนะครับ....ห้ามหลบหลีกโดยเด็ดขาด)
4. ปฏิบัติงานเกี่ยวกับการจัดระบบการดูแลช่วยเหลือนักเรียน
5. ประสานความร่วมมือกับผู้ปกครองและบุคคลในชุมชนเพื่อร่วมกันพัฒนาผู้เรียน ตามศักยภาพ
6. ทำนุบำรุง ส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม แหล่งเรียนรู้ และภูมิปัญญาท้องถิ่น
7. ศึกษา วิเคราะห์ วิจัย และประเมินพัฒนาการของผู้เรียน เพื่อนำมาพัฒนาการเรียนการสอนให้มีประสิทธิภาพ
บทบาทที่ 3 คือ บทบาทของครูที่มีวิทยฐานะ “ครูชำนาญการ” และกำลังจะขอเลื่อนเป็น วิทยฐานะ “ครูชำนาญการพิเศษ” ตรงนี้ ก็มีสาระกำหนดไว้ชัดเจนในพระราชบัญญัติที่เกี่ยวกับการประกอบวิชาชีพครู เช่น ถ้าอยากเลื่อนเป็นวิทยฐานะ “ครูชำนาญการพิเศษ” จะต้องมีลักษณะเฉพาะตัว คือ มีความคิดริเริ่ม สร้างสรรค์ และสามารถศึกษา วิเคราะห์งาน คิดค้น การจัดกระบวนการเรียนรู้ที่เป็นประโยชน์ต่อการจัดการเรียนการสอน สามารถพัฒนาผู้เรียนให้นำความรู้ ความเข้าใจ ไปประยุกต์ใช้ได้อย่างเหมาะสม โดยมุ่งเน้นให้ผู้เรียนคิดได้ด้วยตนเอง และมีคุณลักษณะอันพึงประสงค์
บทบาทที่ 4 คือ บทบาทที่ได้รับมอบหมายจากวิทยาลัยเทคนิคพิจิตรให้ทำหน้าที่ “หัวหน้างานวิจัยและพัฒนา” ซึ่งการจะตีบทนี้ให้แตก คุณครูก็จะต้องไปศึกษาระเบียบบริหารสถานศึกษาที่หน่วยงานของท่านใช้อยู่ เช่น ครูสมชายสังกัดวิทยาลัยเทคนิคพิจิตร ก็ต้องศึกษาระเบียบบริหารสถานศึกษาอาชีวศึกษา พ.ศ.2549
ผมเชื่อมั่นเหลือเกินครับว่า ถ้าครูเล่นถูกต้องตามบทบาทหน้าที่ของตนเองแล้วการประเมินจะมาในรูปแบบใดก็“ผ่าน”แน่นอนครับ ซึ่งขั้นตอนง่าย ๆ คือ......ศึกษาบทบาทของตนเอง....เล่นให้ตรงบทบาทโดยการสร้างงานเพื่อสนองตอบบทบาทนั้น ๆ......เก็บสะสมผลงานที่สร้างขึ้นและจัดให้เป็นหมวดหมู่ตรงตามบทบาท....อย่าลืมนะครับว่าสาระของผลงานที่ท่านควรจัดเก็บน่าจะประกอบด้วย...... “ทำงานอะไร.....ทำทำไม.......ทำอย่างไร....ผลเป็นอย่างไร........”
ก่อนจบบทความในครั้งนี้ผมตั้งใจว่า ปลาย ๆ เดือนเมษานี้จะจัดการเสวนาเพื่อเตรียมตัวรับการประเมินตามหลักเกณฑ์ใหม่ เป็นการแสวงหาแนวทางปฏิบัติที่ดีที่สุดสำหรับตัวครูเอง.....เราจะได้มีทางเดินของตัวเราเอง.....ที่สำคัญเราจะได้มีเครือข่ายอย่างกว้างขวางในการร่วมมือกันสร้างสรรค์ผลงาน....ไม่ต้องโดดเดี่ยวเดียวดาย.....ไม่จำกัดอยู่ในพื้นที่ทำงานของตนเอง.... มีแต่การเอื้ออาทร และแบ่งปันกัน....เมื่อถึงเวลารับการประเมินก็จะได้.... “พร้อม 100%” สนใจติดต่อได้ที่ 081-4741130 หรือ E-mail address: [email protected]
ช่วยดูแลเด็กที่อยู่หอด้วยครับ ไม่อยากให้พ่อแม่เขาเสียใจไปมากกว่านี้