2.1. คนลาวซึ่งมีสิทธิอาศัยอยู่ในประเทศไทย
จากการศึกษาพบว่าคนลาวที่มีสิทธิอาศัยในประเทศไทยมี่ทั้งคนลาวที่มีสัญชาติไทยและคนลาวที่ไม่มีสัญชาติไทยซึ่งถูกถือว่าเป็นคนต่างด้าวแต่มีสิทธิอาศัยอยู่ในประเทศไทย คนลาวที่มีสิทธิอาศัยในประเทศไทยนั้นสามารถแยกออกได้เป็นสองกรณีด้วยกันเช่น เป็นคนที่เกิดในไทย แต่ถูกหาว่าเป็นคนที่เข้าเมืองผิดกฎหมาย คนเข้าเมืองถูกกฎหมาย และเป็นคนลาวที่เข้าเมืองโดยไม่ถูกกฎหมายแต่ได้รับการผ่อนผันให้อาศัยในประเทศไทย[1] ผู้เขียนจะได้อธิบายต่อไปนี้
2.1.1. คนลาวที่มีสัญชาติไทย
ผลจากการศึกษาตามข้อเท็จจริง ซึ่งผู้เขียนสามารถสรุปได้ คำว่า “คนลาวที่มีสัญชาติไทย” ในที่นี้หมายถึงบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่อาศัยในดินแดนแห่งราชอาณาจักรไท ได้มีสัญชาติไทย แต่พวกดังกล่าวมี เชื้อชาติลาว เคยอาศัยดำลงชีวิตในดินแดนของประเทศลาวและบางคนเคยมีสัญชาติลาวมาก่อนหน้าแล้ว บางคนได้เข้าเมือง[2]และอีกบางกลุ่มคนไม่ได้เข้าเมือง[3] แต่ยังมีความผูกพันทางด้านจารีตประเพณี วัฒนาธรรมของลาว อาทิ แบบแผนวิถีการดำลงชีวิต ในบางเขตก็พูดภาษาลาว อาหารลาวและมีงานแบบประเพณีลาวเป็นต้น ตัวอย่าง ?
ในบทนี้ผู้เขียนจะได้ศึกษาถึง กฎหมายว่าด้วยสัญชาติไทย กฎกระทรวงตลอดถึงนโยบายของรัฐไทย ว่าบุคคลที่ไม่เป็นคนไทย ไม่มีเชื้อชาติไทย ไม่ได้เกิดในประเทศไทยและเกิดในประเทศไทยต่างบิดามารดาเป็นคนต่างด้าว กฎหมายจะยอมรับให้มีสัญชาติไทยหรือไม่และอย่างไร ซึ่งผู้เขียนจะได้ศึกษาวิเคราะห์ดังต่อไปนี้
ผลจากการศึกษาผู้เขียนพบว่า กฎหมายไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน กฎหมายไทยได้รับรองว่าบุคคลธรรมดา อาจได้รับสัญชาติไทยได้สองวิธีหลักๆ คือ การได้มาซึ่งสัญชาติไทยโดยการเกิด และการมีสัญชาติไทยภายหลังการเกิด การได้มาซึ่งสัญชาติไทยโดยการเกิดสามารถแยกได้สองวิธีการด้วยกันเช่น การมีสัญชาติไทยโดยหลักสืบสายโลหิต (jus saquinis)และหลักดินแดน(jus soli) ส่วนการมีสัญชาติไทยภายหลังการเกิดนั้น โดยปกติแล้วใช้กับคนต่างด้าวที่มีความประสงค์จะถือสัญชาติไทย การมีสัญชาติแบบนี้สามารถแบ่งออกได้เป็นสองวิธีครือ การได้มาซึ่งสัญชาติไทยโดยการสมรส (marriage) และการแปลงสัญชาติ (naturalization) ซึ่งผู้เขีนจะได้อะธิบายดังต่อไปนี้
