เนื้อหาของมงคลชีวิตว่าด้วยเรื่องอะไร(สรุป)
ตอบ มงคลคืออะไร
มีผู้รู้หลายท่านกล่าวว่า มงคล คือทางก้าวหน้า ความสุข ความเจริญ
สำหรับพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ให้ความหมายไว้ว่า มงคล คือเหตุที่นำมาซึ่งความเจริญ
คำว่า มงคลชีวิต จึงรวมความได้ว่า คือเหตุแห่งความสุขและความเจริญก้าวหน้าของชีวิต เป็นสูตรที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงไว้เป็นข้อควรประพฤติปฏิบัติ ซึ่งมีอยู่ 38 ประการ
มงคลเหตุแห่งความเจริญก้าวหน้าแบ่งออกได้ 3 ระดับ คือ
1. ความเจริญก้าวหน้าในโลกนี้ เช่น เมื่อเป็นเด็กก็ประสบความสำเร็จในการศึกษาเล่าเรียน เมื่อเติบโตขึ้นก็สามารถตั้งฐานะได้ มีทรัพย์สมบัติมากมีชื่อเสียง มีการงานที่ดี เป็นต้น
2. ความเจริญก้าวหน้าในโลกหน้า หมายถึง เป็นผู้สั่งสมบุญกุศลไว้ดี
3. การบรรลุมรรคผลนิพพาน ซึ่งเป็นความเจริญก้าวหน้าในระดับที่สูงสุด
การปฏิบัติตามหลักมงคลชีวิต จะเป็นเหตุนำมาซึ่งความเจริญก้าวหน้าทั้ง 3 ระดับนี้ เพราะผู้ที่ปฏิบัติตามหลักมงคลชีวิต โดยเนื้อหาก็คือเป็นหลีกเลี่ยงเหตุแห่งความเสื่อมทั้งหลาย และ ทำความดีด้วยกาย วาจาใจ ทั้งเบื้องต้น เบื้องกลาง และ เบื้องสูง ทำให้เกิดสติปัญญา อันเป็นเครื่องทำลายอุปสรรคของชีวิต ตลอดจนตวามชั่วความบาปต่างๆ จึงส่งผลเป็นความเจริญก้าวหน้าทั้งชาตินี้ ชาติหน้า จนถึงการบรรลุมรรคผลนิพพานในที่สุด
ในการศึกษามงคลชีวิตให้เข้าใจง่าย ให้เราสมมุติตัวเองเป็นพ่อแม่และถามตัวเองว่า เราอยากจะให้ลูกเราเป็นคนมีสมบัติอย่างไร สมมุติตัวเราเองเป็นครู เราอยากจะให้ลูกศิษย์เราเป็นอย่างไร หรือสมมุติว่าเราเป็นพี่ เราอยากจะให้น้องเราเป็นคนอย่างไร หรือสมมุติว่าเราเป็นเจ้าของบริษัทใหญ่ เราอยากจะให้พนักงานของเรามีคุณสมบัติอย่างไร
เราจะพบคำตอบที่ว่า คนที่เราต้องการ ซึ่งเป็นลักษณะของคนที่สมบูรณ์นั้นคือ
1. ต้องเป็นคนดี พวกคนเกเร เกะกะเกกมะเหรกไม่มีใครชอบ ไม่มีใครต้องการ ทุกที่ต้องการแต่คนดี
2. ต้องเป็นคนที่มีความพร้อมในการฝึกตัวเอง
3. ต้องการเป็นคนมีประโยชน์ มีความรู้ ทำงานได้ ทำงานเป็น มีวินัย พูดเป็น ไม่ใช่เป็นคนมีไฟแรงแต่ฝีมือไม่มี จับงานอะไรละก็พังทุกที อย่างนั้น ไม่มีใครต้องการ
4. ต้องการเป็นคนมีครอบครัวดี ครอบครัวอบอุ่นสามัคคี ไม่มีการทะเลาะเบาะแว้งกัน และ มีฐานะมั่นคง
5. ต้องเป็นคนมีน้ำใจ รู้จักช่วยเหลือคนอื่น ไม่เห็นแก่ตัว ไม่เอาแต่ประโยชน์ตัวเอง แต่รู้จักการเสียสละเพื่อส่วนรวมเหล่านี้ จึงจะเกิดขึ้นได้ ความจริงพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ ตรัสสอนเราไว้แล้ว ซึ่งก็คือมงคลชีวิตนั่นเอง
มงคลสูตรทั้ง 38 ข้อนั้น แบ่งได้เป็น 10 หมู่ 5 หมู่แรกเป็นข้อปฏิบัติในการสร้างชีวิตเป็นสิ่งที่ทุกคนจะต้องพบต้องปฏิบัติในชีวิตในชีวิตประจำวัน ส่วน 5 หมู่หลัง เป็นการฝึกใจโดยตรง ซึ่งเมื่อใครทำตามหลักมงคล 5 หมู่แรกได้แล้วคุณสมบุติ 5 ข้อที่เราต้องการก็จะเกิดขึ้นมาดังนี้
มงคลชีวิตหมู่ที่ 1 ฝึกให้เป็นคนดี
มงคลที่ 1 ไม่คบคนพาล การไม่คบคนพาล คือการไม่ยอมมีพฤติกรรมสัมพันธ์กับคนพาล ถ้าเรายังคบคนพาลอยู่ รีบถอนตัวเสียโดยด่วน มิฉะนั้นจะพลาด ติดเชื้อพาลโดยไม่รู้ตัว กลายเป็นพาลตามไปด้วย
มงคลที่ 2 คบบัณฑิต บัณฑิต ชอบทำแต่สิ่งที่ถูกที่ควร เมื่อถูกว่ากล่าวตักเตือนโดยดีย่อมไม่โกรธ บัณฑิติย่อมรู้ระเบียบวินัย ผู้ที่คบบัณฑิตก็ย่อมพลอยได้รับความรู้ ความสามารถและความดีตามบัณฑิตไปด้วย
มงคลที่ 3 บูชาบุคคลที่ควรบูชา บุคคลที่ควรบูชา คือบุคคลที่มีคุณความดีควรค่าแก่การระลึกนึกถึง และถือเป็นแบบอย่างในการปฏิบัติตาม
มงคลชีวิตหมู่ที่ 2 สร้างความพร้อมในการฝึกตนเอง
มงคลที่ 4 อยู่ถิ่นที่เหมาะสม ถิ่นที่เหมาะสม หมายถึง ถิ่นที่สิ่งแวดล้อมดี สนับสนุนให้ผู้อยู่อาศัยสามารถประกอบกิจการงานในหน้าที่อันเป็นสัมมาอาชีพให้เจริญก้าวหน้าได้โดยง่ายและสร้างสมคุณงามความดีได้เต็มที่
มงคลที่ 5 มีบุญวาสนามาก่อน บุญ เมื่อเกิดขึ้นแล้วย่อมส่งผลปรุงแต่งใจของเราให้มีคุณภาพดีขึ้น คือตั้งมั่นไม่หวั่นไหว และบุญที่เกิดขึ้นนี้ยังสามารถยังสั่งสมไว้ในใจได้อีกด้วย
มงคลที่ 6 ตั้งตนชอบ ตั้งตนชอบหมายถึง การตั้งเป้าหมายชีวิตทั้งทางโลกและทางธรรมไว้ถูกต้อง แล้วประคับประคองตนให้ดำเนินชีวิตไปตามเป้าหมายนั้นด้วยความระมัดระวัง
มงคลชีวิตหมู่ที่ 3 ฝึกให้ตนเป็นคนมีประโยชน์
มงคลที่ 7 เป็นพหูสูต เราทุกคนควรจะแสวงหาโอกาสศึกษาทั้งทางโลกและทางธรรม และให้รู้ลึกซึ้งเกินกว่าการงานที่ตนรับผิดชอบ ความรู้ที่เกินมานี้ จะเป็นเสมือนดวงประทีบส่งทางเบื้องหน้านำไปสู่ความสำเร็จได้โดยง่าย
มงคลที่ 8 มีศิลปะ ศิลปะ แปลว่า การแสดงออกมาให้ปรากฎขึ้นได้อย่างงดดงามน่าพึงชม ศิลปะจึงหมายถึงการคิดเป็น พูดเป็น ทำเป็น
มงคลที่ 9 มีวินัย การอยู่ร่วมกันเป็นหมู่เหล่า ถ้าขาดระเบียบวินัย ก็จะไม่มีความสงบสุข การงานที่ทำก็จะเสียผล วินัยจึงเป็นสิ่งที่ใช้ควบคุมคน ให้คนเราใช้ความรู้ความสามารถไปในทางที่ถูกที่ควร
มงคลที่ 10 มีวาจาสุภาษิต วาจาสุภาษิต ไม่ว่าจะพูดด้วยสำเนียงภาษาอย่างไรก็ตาม วาจานั้นย่อมเป็นวาจาชั้นสูง ควรแก่การสรรเสริญของบัณฑิต
มงคลชีวิตหมู่ที่ 4 บำเพ็ญประโยชน์ต่อครอบครัว
มงคลที่ 11 บำรุงบิดามารดา การปรนนิบัติในบิดามารดานั้น วรที่จะทำตั้งแต่เขายังมีชีวิตอยู่ เมื่อเขาละโลกไปแล้ว ย่อมมีควาสุข
มงคลที่ 12 เลี้ยงดูบุตร ต้นไม้ถ้าลูกมันรสไม่ดี ก็มีแต่คนจะโค่นต้นทิ้ง ไม่มีใครคิดจะบำรุงรักษาไว้ ตรงข้ามถ้าลูกมันรสดี ทั้งหวานทั้งมัน เจ้าของกฏอยากใส่ปุ๋ยรดน้ำพรวนดิน ทะนุถนอมให้คงต้นอยู่นานๆ
มงคลที่ 13 สงเคราะห์ภรรยา(สามี) ในชีวิตการครองเรือน ถ้าสามีภรรยาไม่รู้จักสงเคราะห์กันและกัน ไม่มีความเข้าใจกัน นอกจากจะไม่มีความก้าวหน้าในชีวิตแล้วทั้งสองฝ่ายก้มีหวังช้ำใจจนน้ำตาร่วงได้เหมือนกัน
มงคลที่ 14 ทำงานไม่คั่งค้าง บุคคลใดไม่คำนึงถึงหนาวร้อนอดทนให้เหมือนหญ้ากระทำกิจที่ควรทำด้วยเรี่ยงแรงของลูกผู้ชาย บุคคลนั้นย่อมไม่เสื่อมจากสุข
มงคลชีวิตหมู่ที่ 5 บำเพ็ญประโยชน์ต่อสังคม
มงคลที่ 15 บำเพ็ญทาน การให้ธรรมทาน ชนะการให้ทั้งปวง
มงคลที่ 16 ประพฤติธรรม กระประพฤติธรรม คือการประพฤติตนให้อยู่ในกรอบของความถูกต้องและความดี ทั้งปรับปรุงพฤติกรรมของตนให้ดีสมกับที่เกิดเป็นคนและให้มีความเที่ยงธรรม ไม่ลำเอียง
มงคลที่ 17 สงเคราะห์ญาติ ต้นไม้ที่เกิดรวมกันเป็นป่าดง แต่ละต้นย่อมช่วยต้านลมพายุให้แก่กันจึงยืนต้นอยู่ได้นาน
มงคลทิ่ 18 ทำงานไม่มีโทษ งานไม่มีโทษ หมายถึง งานที่ไม่มีเวรมีภัย ไม่เบียดเบียนใคร แต่เป็นประโยชน์ทั้งแก่ตนและแก่ผู้อื่น
มงคลชีวิตหมู่ที่ 6 ปรับเตรียมสภาพใจให้พร้อม
มงคลที่ 19 งดเว้นจากบาป ก่อนแต่งตัวสวยงาม เราจำต้องอาบน้ำชำรพล้างสิ่งสกปรกออก่อนฉันใด ก่อนจะปรับปรุงใจให้สะอาดบริสุทธิ์มีคุณธรรมสูงขึ้น เราก็จำต้องงดเว้นจากบาปทั้งปวงก่อนฉันนั้น
มงคลที่ 20 สำรวมจากการดื่มน้ำเมา คือเว้นขาดจากการดื่มของมึนเมาให้โทษทุกชนิด
มงคลที่ 21 ไม่ประมาทในธรรม หมายถึง ไม่ประมาทในเหตุให้มีสติรอบคอบตั้งใจทำเหตุที่ดีอย่างเต็มที่
มงคลชีวิตหมู่ที่ 7 การแสวงหาธรรมะเบื้องต้นใส่ตัว
มงคลที่ 22 มีความเคารพ รู้ถึงคุณความดีของบุคคลอื่นและยอมรับนับถือความดีของเขาด้วยใจจริง แล้วแสดงการนับถือผู้นั้นด้วยการแสดงความอ่อนน้อมอย่างเหมาะสม ทั้งต่อหน้าและลับหลัง
มงคลที่ 23 มีความถ่อมตน ผู้มีความถ่อมตน จะเป็นผู้รู้คุณค่าของตนตามความเป็นจริง เจียมเนื้อเจียมตัวทำให้มีลักษณะการแสดงออกที่ดี
มงคลที่ 24 มีความสันโดษ “ให้รู้จักพอ รู้จักประมาณ”
มงคลที่ 25 มีความกตัญญู คือการรู้จักบุญคุณ อะไรก็ตามที่เป็นบุณหรือมีคุณแก่ตนแล้ว ก็ตามระลึกนึกถึงด้วยความทราบซึ้งไม่ลืมเลย
มงคลที่ 26 ฟังธรรมตามกาล คือการขวนขวายหาเวลาไปฟังธรรม ฟังคำสั่งสอนจากผู้มีธรรมะ เพื่อยกระดับจิตใจและสติปัญญาให้สูงขึ้น
มงคลชีวิตหมู่ที่ 8 การแสวงธรรมะเบื้องสูงใส่ตัวให้เต็มที่
มงคลที่ 27 มีความอดทน “คนเราแม้กำลังทรัพย์ กำลังความรู้ ความสามารถจะยังน้อย แต่ถ้ามีความอดทนแล้ว ย่อมสามารถฝึกฝนตนเอง ให้ประสบความสุขความสำเร็จในชีวิตได้
มงคลที่ 28 เป็นคนว่าง่าย คนว่านอนสอนง่าย คือคนที่ทนต่อคำสั่งสอนได้เมื่อมีผู้รู้แนะนำพร่ำสอนให้ ตักเตือนให้โดยชอบธรรมแล้ว ย่อมปฏิบัติตามคำสอนนั้นด้วยความอ่อนน้อม ไม่คัดค้าน ไม่โต้ตอบ ไม่แก้ตัวโดยประการใดๆทั้งสิ้น
มงคลที่ 29 เห็นสมณะ ถ้าใครได้เห็นแล้ว จะเกิดแรงบันดาลใจให้คิดถึงธรรม เหมือนระเบิดที่จุดชนวนแล้วย่อมแสดงอานุภาพออกมาเต็มที่ สติปัญญา ความรู้ความสามารถที่มีอยู่ จะได้รับการกระตุ้นจากการเห็นสมณะ
มงคลที่ 30 สนทนาธรรมตามกาล คือการพูดคุยซักถามธรรมะซึ่งกันและกันระหว่างคนสองคนขึ้นไป มีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกิดปัญญา โดยรู้จักเลือกแบ่งเวลาให้เหมาะสม ซึ่งจะทำให้ได้รับความเบิกบานใจ มีความสุขความเจริญและบุญกุศลภายในตัวด้วย
มงคลชีวิตหมู่ที่ 9 การฝึกภาคปฏิบัติเพื่อกำจัดกิเลสให้สิ้นไป
