สมัชชาสุขภาพเป็นเครื่องมือที่สำคัญตามพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 ซึ่งเป็นกระบวนการที่ให้ประชาชนและหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้องได้ร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และเรียนรู้อย่างใช้ปัญญาสมานฉันท์ เพื่อนำไปสู่การกำหนดนโยบายสาธารณะ เพื่อสุขภาพหรือความมีสุขภาวะของประชาชน
จากความสำคัญของสมัชชาสุขภาพ จึงได้ทำการศึกษาทบทวนกระบวนการสมัชชาสุขภาพพื้นที่ สมัชชาสุขภาพเฉพาะประเด็น และสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ตั้งแต่ปีพ.ศ. 2544-2550 ว่ามีกระบวนการใดบ้าง แต่ละกระบวนการมีลักษณะที่ดำเนินการอะไรบ้าง
จากการศึกษา มีข้อสรุปและข้อเสนอแนะต่อกระบวนการจัดสมัชชาสุขภาพ ดังนี้
การสมัชชาสุภาพ ประกอบด้วย 3 ระยะ คือ
1. ระยะก่อนสมัชชา ประกอบด้วย
1.1 การค้นหาปัญหา/การกำหนดประเด็นสมัชชา
1.2 การสำรวจข้อมูลเบื้องต้น การจัดทำฐานองค์ความรู้
1.3 การจัดเตรียมการสมัชชา ได้แก่ การประชาสัมพันธ์ไปยังผู้เกี่ยวข้องในประเด็น การรับสมัครผู้เข้าร่วม
2. ระยะระหว่างสมัชชา เป็นขั้นตอนของการพูดถึงประเด็นอย่างใช้องค์ความรู้และสมานฉันท์ ซึ่งผู้จัดจะต้องมีการกำหนดให้เป็นไปด้วยดี อาทิ การกำหนดกติกาในการแสดงความคิดเห็น การจัดฐานความรู้ทั้งวิชาการ/ปฏิบัติ อื่นๆ โดยในขั้นตอนนี้ ประกอบด้วย
2.1 การนำเสนอข้อมูลประเด็นปัญหาเบื้องต้น เพื่อให้ผู้เข้าร่วมได้ทบทวน
2.2 การเสนอแนวทางแก้ไข ในกรณีประเด็นใหญ่อาจแบ่งออกเป้นประเด็นย่อย แต่ไม่ควรแบ่งมากเกินไป เพราะจะทำให้เกิดการมองปัญหาแยกออกจากกัน
2.3 กรณีแยกประเด็น ให้ทีการนำเสนอผลการประชุม
2.4 ร่วมกันจัดทำข้อเสนอที่จะจัดทำเป็นนโยบายสาธารณะ
2.5 นำเสนอนโยบายสาธารณะสู่สาธารณะ ใช้สื่อสาธารณะ โดยต้องมีการตกลงร่วมกันของทุกหน่วย และทุกคนที่เกี่ยวข้อง ว่าจะร่วมกันตามข้อเสนอ
2.6 จัดตั้งคณะทำงานติดตามข้อเสนอ
3. ระยะหลังสมัชชา เป็นการติดตามผลจากข้อเสนอ
3.1 คณะทำงานทำการติดตาม เป็นระยะ พร้อมรายงานความคืบหน้าแก่ผุ้ร่วมสมัชชาสุขภาพ
3.2 จัดสมัชชาสุขภาพ เพื่อนำเสนอผลความคืบหน้า ซึ่งอาจมีข้อเสนอแนะใหม่ได้
ทั้งนี้การจัดสมัชชาสุขภาพ จะต้องยืนอยู่บนหลักการ
1. การมีส่วนร่วมของทุกฝ่าย 2. แลกเปลี่ยนอย่างสมานฉันท์ 3.ผลักดันไปสุ่นโยบายสาธารณะ หรือ เพื่อสุขภาพที่ดี
นอกจากนี้ แนวทางที่สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ กำหนดในการจัดสมัชชาฯ ยังไม่มีรายละเอียดและคำจำกัดความที่ชัดเจน ซึ่งจำเป็นที่จัดทำให้เกิดความชัดเจน โดยเฉพาะ ประเด็นที่นำมาสมัชชา จะต้องไม่เพื่อประโยชน์ของกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง ผู้เข้าร่วมสมัชชาทำอย่างไรจะเป็นตัวจริงของประเด็นปัญหา
มิเช่นนั้นการสมัชชาสุขภาพอาจจะเป็นเครื่องมือที่ไม่เกิดประโยชน์และไม่ได้รับการยอมรับ
การสมัชชาควรมีหลักเกณฑ์ในประเด็นผู้เข้าร่วมสมัชชา ทั้งผู้มีผลกระทบโดยตรง หรือจำนวนที่เหมาะสมในแต่ละด้านเช่นราชการหรือเอกชน ไม่เช่นนั้นจะเป็นการจัดสมัชชาเพื่อหวังผลตามที่ตั้งเป้าไว้นะครับ
เข้ามาดูแล้วค่ะ
การสมัชชาควรมีหลักเกณฑ์ในประเด็นผู้เข้าร่วมสมัชชา ทั้งผู้มีผลกระทบโดยตรง หรือจำนวนที่เหมาะสมในแต่ละด้านเช่นราชการหรือเอกชน ไม่เช่นนั้นจะเป็นการจัดสมัชชาเพื่อหวังผลตามที่ตั้งเป้าไว้นะครับ
แรกๆนึกว่าสมัชชาเป็นการรวมกลุ่มอย่างเดียว ไม่นึกว่ามีกระบวนการหลายอย่าง กว่าจะมาเป็นสมัชชาได้ แต่ถึงอย่างไรดเราควรทำเพื่อประโยชน์ของสังคมเป็นหลัก
ถ้าต้องการจัดทำสมัชชาสุขภาพควรทำอย่างไร และข้อปฎิบัติอย่างไร
สมัชชา ทำได้ทุกเรื่องครับ ถ้าทำได้จะเป็นพื้นฐานของการสร้างกระบวนการมีส่วนร่วม
อยากทราบปัญหาและอุปสรรคของการจัดสมัชชา
ใครเป็นผู้ที่อนุมัติให้สัมมนาสุขภาพได้ และจะจัดสัมมนาสุขภาพแต่ละครั้งจะต้องส่งเรื่องก่อนเสมอหรือเปล่า ถ้าเราอยากจัดขึ้นเองได้หรือไม่
อยากทราบข้อมูลว่า มีสมัชชาใดบ้างในประเทศไทยที่ยังคงอยู่ และมีบทบาทในปัจจุบันค่ะ
อะไรบ้างที่ต้องที่ต้องทำสมัชชา